KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 1.
Siłownik, w którym sprężone powietrze przesuwa tłok tylko w jedną stronę, a jego powrót wymusza sprężyna, to siłownik pneumatyczny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siłownik, w którym sprężone powietrze wykonuje pracę tylko przy ruchu tłoka w jednym kierunku, a powrót następuje dzięki sprężynie, to siłownik jednostronnego działania.
W siłowniku dwustronnym powietrze steruje ruchem w obie strony, a "różnicowy" dotyczy innych pól czynnych, nie sprężyny powrotnej.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na siłownik, w którym sprężone powietrze powoduje przesunięcie tłoka tylko w jedną stronę, natomiast ruch powrotny realizuje sprężyna. Taka konstrukcja jest definicyjna dla siłownika pneumatycznego jednostronnego działania (z powrotem sprężynowym). W praktyce oznacza to, że zasilanie pneumatyczne jest potrzebne do wykonania jednego ruchu roboczego, a po odpowietrzeniu komory roboczej sprężyna przywraca tłok do położenia początkowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Dwustronnego działania – w tym typie siłownika sprężone powietrze doprowadza się naprzemiennie do dwóch komór, aby uzyskać wysuw i powrót sterowany pneumatycznie. Powrót nie jest wtedy "wymuszany sprężyną" jako zasada działania.
  • Dwustronnego działania, bez amortyzacji – brak amortyzacji może być cechą konstrukcyjną, ale nie zmienia faktu, że dwustronny siłownik wymaga pneumatycznego sterowania w obu kierunkach. Opis w pytaniu jednoznacznie wskazuje na sprężynę powrotną.
  • Różnicowy – pojęcie "różnicowy" odnosi się do różnicy efektywnych pól powierzchni działających na tłok (np. ze względu na obecność tłoczyska po jednej stronie), co wpływa na siłę przy wysuwie i powrocie. Nie jest to równoznaczne z powrotem sprężynowym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "powrót wymusza sprężyna", to najczęściej kluczem jest rozróżnienie jednostronny (powietrze + sprężyna) vs dwustronny (powietrze w obie strony).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To siłownik, w którym sprężone powietrze wykonuje pracę tylko w jednym kierunku ruchu tłoka, a powrót następuje dzięki sprężynie lub obciążeniu zewnętrznemu. Najczęściej spotyka się wersję z wbudowaną sprężyną powrotną.
Szukaj informacji, że powrót tłoka odbywa się "sprężyną", "samoczynnie po odpowietrzeniu" lub że zasilanie powietrzem jest tylko do wysuwu. To typowy sygnał, że jest to siłownik jednostronnego działania.
W siłowniku dwustronnym powietrze jest doprowadzane naprzemiennie do dwóch komór i steruje ruchem w obie strony. Sprężyna nie jest elementem wymuszającym powrót jako podstawowa zasada działania, więc opis z pytania do niego nie pasuje.
Stosuje się go m.in. do prostych docisków, wypychaczy, rygli i blokad, gdzie potrzebny jest kontrolowany wysuw, a powrót ma być automatyczny po spadku ciśnienia. Upraszcza to układ zaworów i sterowanie.
Najczęściej chodzi o siłownik, w którym przy wysuwie i powrocie działają różne pola czynne tłoka (np. przez obecność tłoczyska po jednej stronie), co zmienia uzyskiwane siły. To inna cecha niż powrót sprężynowy.
Nie zawsze. Jednostronny oznacza, że powietrze działa tylko w jednym kierunku, a powrót jest realizowany innym sposobem: sprężyną, ciężarem, siłą zewnętrzną mechanizmu. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej chodzi o sprężynę.
Najczęściej myli się "powrót sprężyną" z "powrotem na powietrzu" oraz automatycznie wybiera "dwustronny", bo jest popularniejszy w automatyce. Pomaga wypisanie: 1 komora zasilana = jednostronny, 2 komory = dwustronny.
Zwykle są to dwa przyłącza pneumatyczne do dwóch komór siłownika oraz zawór rozdzielający umożliwiający zasilanie na przemian. Jeśli do ruchu powrotnego także potrzebujesz ciśnienia, to jest to siłownik dwustronny.
Gdy potrzebujesz kontrolowanej siły i prędkości zarówno przy wysuwie, jak i przy powrocie, albo gdy sprężyna byłaby zbyt słaba/niepewna. Dwustronny daje lepszą kontrolę, ale wymaga bardziej rozbudowanego sterowania.
Ćwicz na opisach i symbolach: rozróżniaj liczbę komór zasilanych, obecność sprężyny, liczbę przyłączy oraz sposób powrotu. Przeglądaj karty katalogowe siłowników i wykonuj krótkie testy: "jaki to typ po opisie działania?".
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • SMC Corporation, "Actuators / Air Cylinders – Basic information" (single acting vs double acting), https://www.smcworld.com (sekcja produktowa – wymagane doprecyzowanie podstrony)
  • Parker Hannifin, "Pneumatic cylinders – single acting and double acting overview", https://www.parker.com (sekcja: pneumatics/cylinders – wymagane doprecyzowanie podstrony)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne producentów automatyki (sekcje: siłowniki pneumatyczne, single-acting/double-acting)
  • Podręcznik/kompendium do pneumatyki i hydrauliki siłowej dla techników
  • Karty katalogowe siłowników (opis działania, symbole, schematy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego