KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 17.
Skała, w której pomiędzy składnikami mineralnymi występują kuliste lub elipsoidalne wolne przestrzenie (pory), wykazuje teksturę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tekstura porowata (pęcherzykowata) występuje, gdy w skale pomiędzy składnikami mineralnymi są wolne przestrzenie o kształcie kulistym lub elipsoidalnym (pęcherzyki/pory), zwykle pochodzenia gazowego. Pozostałe propozycje odnoszą się do innych typów cech lub odmiennych definicji tekstur.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie podano kluczową cechę: pomiędzy składnikami mineralnymi występują kuliste lub elipsoidalne wolne przestrzenie (pory). Taki obraz jest charakterystyczny dla tekstury porowatej – pęcherzykowatej, gdzie skała zawiera liczne puste przestrzenie (pęcherzyki), najczęściej związane z obecnością i ulatnianiem się gazów w trakcie krzepnięcia materiału (np. lawy). Kształt porów bywa zbliżony do kuli lub elipsoidy, co wynika z zachowania pęcherzyków gazu w lepkim ośrodku przed całkowitym zestalenieniem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Porowatą – miarolityczną: tekstura/cecha miarolityczna odnosi się do występowania specyficznych pustek (kawern) i ich wypełnień, a nie do typowego, masowego układu pęcherzyków porów pomiędzy składnikami. Sam opis "kuliste lub elipsoidalne pory" kieruje do pęcherzykowatości.
  • Sferolityczną – promienistą: sferolity (promieniste skupienia) to układ krystalitów/minerałów rosnących promieniście, czyli opis dotyczy organizacji składników stałych, a nie wolnych przestrzeni. Tu wprost mowa o porach.
  • Sferoidalną – kulistą: to określenia opisujące raczej kształt elementów/ziaren lub ogólną kulistość, ale nie definiują tekstury związanej z obecnością pustek (porów) pomiędzy składnikami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się "pory", "pęcherzyki", "pustki" i podany jest ich kształt (kulisty/elipsoidalny), najpierw rozważ odpowiedzi z członem porowata/pęcherzykowata. Gdy opis dotyczy promienistego ułożenia kryształów, wtedy szukaj terminów typu sferolityczna/promienista.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tekstura pęcherzykowata to taki układ cech skały, w którym występują liczne puste przestrzenie (pęcherzyki/pory), zwykle kuliste lub elipsoidalne. Najczęściej powstaje w skałach wulkanicznych, gdy gazy nie zdążą uciec przed zestalenieniem materiału.
W próbce ręcznej szukaj widocznych pustek i "dziurek" w skale. Mogą być otwarte (puste) lub częściowo wypełnione wtórnymi minerałami. Jeśli pustki są liczne i mają kształt kulisty/elipsoidalny, to typowy sygnał tekstury pęcherzykowatej.
Taki kształt wynika z zachowania pęcherzyków gazu w lepkim materiale przed jego całkowitym zestalenieniem. Pęcherzyk dąży do kształtu zbliżonego do kuli, a spłaszczenie do elipsoidy może powstać np. przez ruch lub zgniatanie materiału podczas krzepnięcia.
Najczęściej kojarzy się ją ze skałami wulkanicznymi, bo tam łatwo o pęcherzyki gazowe. W praktyce geologicznej jest to typowa cecha wielu wulkanitów. W innych skałach porowatość też może występować, ale wtedy geneza porów bywa inna i opis może wymagać doprecyzowania.
Pęcherzykowata dotyczy obecności wolnych przestrzeni (porów/pęcherzyków). Sferolityczna opisuje układ składników stałych: promienisty wzrost kryształów/krystalitów w sferolitach. W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest: czy opis mówi o porach, czy o kryształach.
Taki zapis sugeruje, że chodzi o porowatość wynikającą z pęcherzyków, czyli pustek o typowym kształcie. W testach bywa to traktowane jako doprecyzowanie: "porowata" (ogólnie) i "pęcherzykowata" (konkretny rodzaj porowatości związany z pęcherzami).
Tak. Pustki mogą zostać wtórnie wypełnione przez minerały z roztworów krążących w skale, tworząc wypełnienia. Wtedy w opisie możesz widzieć nie tylko puste pory, ale też "migdały" mineralne. To nadal wskazuje na pierwotne istnienie pęcherzyków.
Najczęściej spotyka się ją w skałach pochodzenia wulkanicznego, gdzie podczas krzepnięcia materiału uwalniają się gazy. W praktyce terenowej typowym przykładem są niektóre odmiany wulkanitów o wyraźnej porowatości i obniżonej gęstości pozornej.
Częsty błąd to wybór terminu podobnie brzmiącego do opisu, bez sprawdzenia definicji (np. mylenie tekstur porowatych z terminami dotyczącymi ułożenia kryształów). Pomaga zasada: pory/pustki → tekstury porowate; promieniste kryształy → tekstury sferolityczne.
Najlepiej łączyć definicje z obrazem: pracuj z atlasem zdjęć próbek i rób krótkie fiszki "cecha → termin". Ćwicz rozróżnienie, czy opis dotyczy wolnych przestrzeni (pory) czy składników mineralnych (kryształy, ich ułożenie). To znacząco zmniejsza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Tekstura porowata (pęcherzykowata) występuje, gdy w skale pomiędzy składnikami mineralnymi są wolne przestrzenie o kształcie kulistym lub elipsoidalnym (pęcherzyki/pory), zwykle pochodzenia gazowego."

Źródła:

  • Encyklopedia PIG-PIB (Państwowy Instytut Geologiczny) – hasło/artykuł dotyczący tekstur/struktur skał (wyszukiwanie: "tekstura pęcherzykowata") – https://encyklopedia.pgi.gov.pl/ (dostęp: 2026-02-18)
  • Bates R.L., Jackson J.A. (red.), "Glossary of Geology", American Geological Institute, hasła: vesicular texture / porosity (wydanie książkowe – źródło terminologiczne)
  • Le Maitre R.W. (red.), "Igneous Rocks: A Classification and Glossary of Terms", Cambridge University Press, część słownikowa/definicyjna dotycząca tekstur skał wulkanicznych

Materiały:

  • Podręcznik petrografii (skały magmowe i wulkaniczne) z rozdziałem o strukturach i teksturach
  • Słownik terminów geologicznych/petrograficznych (hasła: porowatość, pęcherzykowatość, miarole)
  • Atlasy makroskopowe skał (zdjęcia tekstur: pęcherzykowata, migdałowcowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego