W skałach osadowych okruchowych (np. piaskach i piaskowcach) porowatość międzyziarnowa zależy głównie od tego, ile wolnej przestrzeni pozostaje pomiędzy ziarnami oraz czy ta przestrzeń nie jest "zablokowana" przez drobniejszy materiał.
Największa porowatość występuje typowo wtedy, gdy:
- ziarna są dobrze wysortowane (mają podobną wielkość),
- występuje brak lub bardzo mało matriksu (iłów i mułów), który wypełnia wolne przestrzenie,
- upakowanie nie jest skrajnie ścisłe, a kontakt ziaren nie powoduje maksymalnego "ściśnięcia" pustek,
- ziarna są na tyle regularne/obtoczone, aby tworzyły stabilny szkielet ziarnowy bez "klinowania" drobin wewnątrz porów.
Dlatego poprawny jest wariant rysunku, który pokazuje zbliżone rozmiary ziaren oraz puste przestrzenie pomiędzy nimi, bez widocznego wypełnienia drobnym materiałem.
Pozostałe typowe warianty rysunków prowadzą do mniejszej porowatości, ponieważ:
- układ słabo wysortowany (mieszanka dużych i małych ziaren) skutkuje tym, że mniejsze ziarna "wpadają" w przestrzenie między większymi i redukują objętość porów,
- obecność matriksu ilasto-mułowego działa jak wypełniacz, który zamyka pory i zwykle obniża zarówno porowatość, jak i przepuszczalność,
- bardzo ścisłe upakowanie (zwłaszcza przy kompakcji) zmniejsza wolną przestrzeń, nawet gdy uziarnienie jest dobre.
Warto też pamiętać o rozróżnieniu: porowatość to ilość wolnej przestrzeni, a przepuszczalność to łatwość przepływu. Układ może mieć pory, ale jeśli są słabo połączone (np. przez matriks), przepuszczalność będzie niska mimo pozornej "dziurawości". Na egzaminie, gdy pytanie dotyczy wyłącznie porowatości, kluczowe jest wysortowanie i brak wypełnienia porów drobną frakcją.
