KWALIFIKACJA SPC4 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 11.
Składnik Ilość
Mięso wieprzowe 1 kg
Sól 18 g
Cukier 3 g
Na podstawie powyższej tabeli, ile soli należy dodać do 2 kg mięsa wieprzowego przy produkcji kiełbasy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla 1 kg mięsa przewidziano 18 g soli. Ilość składników rośnie proporcjonalnie do masy surowca, więc dla 2 kg stosuje się podwojenie dawki: 18 g × 2 = 36 g. Pozostałe wartości wynikają z błędnego mnożenia lub nieuzasadnionego przeliczenia. W recepturach technologicznych to standardowe przeliczenie na wsad.

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli podano recepturę w przeliczeniu na 1 kg mięsa wieprzowego. Oznacza to, że dla każdej porcji 1 kg do wsadu należy dodać dokładnie taką ilość dodatków, jaka widnieje w zestawieniu (w tym przypadku: 18 g soli).

Gdy zwiększamy ilość mięsa, a receptura ma pozostać taka sama (czyli ten sam poziom zasolenia w gotowym wyrobie), stosuje się proporcjonalność prostą: jeśli masa mięsa rośnie 2 razy, to ilość soli także powinna wzrosnąć 2 razy.

Krok po kroku:

  • Dla 1 kg mięsa: 18 g soli
  • Dla 2 kg mięsa: 18 g × 2 = 36 g

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 18 g to dawka dla 1 kg. Wybranie tej wartości wynika zwykle z błędu zakotwiczenia (pozostawienia liczby z tabeli mimo zmiany masy wsadu).
  • 54 g odpowiadałoby potrojeniu (18 g × 3), a nie podwojeniu. To typowy błąd arytmetyczny lub nieuważne przeczytanie treści.
  • 72 g jest czterokrotnością (18 g × 4). Taki wybór często pojawia się, gdy ktoś myli zależność liniową albo nie kontroluje wyniku i "zawyża" dawkę intuicyjnie.

W praktyce produkcyjnej przeliczenia recepturowe wykonuje się rutynowo przy zmianie wielkości partii. Poprawne skalowanie dodatków (zwłaszcza soli) jest ważne dla smaku, trwałości i powtarzalności wyrobu, dlatego zawsze warto zapisać działania i sprawdzić, czy skala (×2, ×3, ×4) odpowiada zmianie masy surowca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuj proporcję: gdy masa mięsa rośnie np. 2 razy, ilość soli też rośnie 2 razy. Najprościej pomnóż dawkę z receptury przez współczynnik zmiany wsadu (np. 18 g na 1 kg → 18×2 dla 2 kg). To utrzymuje stałe zasolenie produktu.
18 g soli dotyczy 1 kg mięsa. Jeśli masz 2 kg, to wsad jest podwojony, więc aby zachować tę samą recepturę i smak, musisz podwoić także ilość soli: 18 g × 2 = 36 g. Pozostawienie 18 g zaniży zasolenie wyrobu.
To zasada, że ilości składników rosną lub maleją w tym samym stosunku co masa surowca. Jeśli receptura jest podana na 1 kg, a robisz 5 kg, każdy składnik mnożysz razy 5. Dzięki temu parametry (np. zasolenie) pozostają takie same.
Najczęściej myli się kilogramy z gramami lub gubi się przelicznik. W takich zadaniach zwykle nie trzeba zamieniać jednostek, tylko zachować spójność: masa mięsa jest w kg, a dawki dodatków w g. Liczysz mnożeniem, a nie zmianą jednostek.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych z receptury zakłada się skalowanie liniowe (proporcjonalność prostą), aby utrzymać stały udział składnika. W praktyce technologicznej mogą występować korekty zależne od procesu, ale w tym typie pytania obowiązuje prosta proporcja.
Zrób kontrolę "na logikę": jeśli wsad jest większy, wynik nie może być mniejszy. Dla podwojenia wsadu wynik powinien być około dwa razy większy. Dodatkowo możesz policzyć w pamięci: 20×2=40, więc 18×2 musi wyjść trochę mniej, czyli 36.
54 g to typowy skutek pomylenia współczynnika: zamiast podwoić (×2), ktoś potraja (×3) albo myli treść i liczy "na oko". Czasem to też błąd rachunkowy z pośpiechu. Warto zawsze zapisać działanie i sprawdzić, czy skala zgadza się z masą.
Przeliczenie robi się zawsze, gdy zmienia się wielkość partii: np. receptura jest na 10 kg, a produkcja ma iść na 25 kg. Wtedy wylicza się nowe ilości soli, cukru i przypraw, aby zachować powtarzalność produktu i uniknąć reklamacji jakościowych.
Pomnóż dawkę soli przez liczbę kilogramów mięsa. Przykład: 18 g na 1 kg. Dla 2 kg: 18×2=36 g. Dla 7 kg: 18×7=126 g. Ta metoda działa dla każdego składnika w tabeli, o ile receptura jest skalowana proporcjonalnie.
Proporcjonalnie przelicza się m.in. cukier, przyprawy, dodatki funkcjonalne i czasem wodę/lód, jeśli receptura tego wymaga. Zasada jest taka sama: zachować stałe udziały. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy tabela podaje dawki na 1 kg czy na całą partię.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla 1 kg mięsa przewidziano 18 g soli.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność prosta" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Kilogram" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilogram (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: proporcje i przeliczenia w recepturach
  • Instrukcje/zeszyty ćwiczeń z technologii przetwórstwa mięsa (dział: recepturowanie i wsad)
  • Karty recepturowe (przykłady przeliczania dodatków na różne masy surowca)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego