KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 27.
Skorowidzem archiwalnym nie jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skorowidz archiwalny to pomoc wyszukiwawcza służąca do odnajdywania informacji według haseł (np. osób, miejsc, spraw). Do tego typu narzędzi zalicza się m.in. indeksy, sumariusze i repertoria. Katalog jest typowym narzędziem ewidencji/opisu w ujęciu katalogowym, a nie klasycznym skorowidzem archiwalnym.

Pełne wyjaśnienie:

Skorowidz archiwalny jest pomocą informacyjną, której główną funkcją jest ułatwienie wyszukiwania w materiale archiwalnym poprzez uporządkowanie informacji według ustalonych haseł (np. nazw osobowych, nazw miejscowych, rzeczowych). Skorowidze "prowadzą" użytkownika do właściwego miejsca w ewidencji lub w opisie jednostek.

Odpowiedź "katalog" jest poprawna, ponieważ katalog w praktyce informacyjnej kojarzy się przede wszystkim z uporządkowanym zestawieniem opisów (często w ujęciu bibliotecznym lub kartotekowym), a nie ze skorowidzem w sensie archiwalnym. Skorowidz ma charakter typowo indeksujący (hasłowy), a katalog jest raczej zestawieniem opisów według przyjętego porządku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "indeks" – to klasyczna forma skorowidza: porządkuje hasła i kieruje do właściwych zapisów/oznaczeń.
  • "sumariusz" – pełni funkcję pomocniczą w orientacji w treści i porządku dokumentów; bywa wykorzystywany jako narzędzie wyszukiwawcze, dlatego jest zaliczany do pomocy o charakterze skorowidzowym.
  • "repertorium" – w ujęciu archiwalnym oznacza uporządkowany wykaz/rejestr, który służy odnajdywaniu wpisów według klucza ewidencyjnego lub hasłowego; spełnia więc funkcję skorowidza.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach widzisz terminy typowo "hasłowe" (indeks, repertorium), traktuj je jako kandydatów na skorowidze. Termin "katalog" częściej odnosi się do ogólnego zestawienia opisów niż do skorowidza w sensie ścisłym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skorowidz archiwalny to pomoc wyszukiwawcza, która porządkuje hasła (np. osoby, miejsca, zagadnienia) i wskazuje, gdzie w ewidencji lub w opisach jednostek znaleźć potrzebną informację. Ułatwia szybkie dotarcie do właściwych zapisów bez przeglądania całego spisu.
Katalog to zwykle uporządkowane zestawienie opisów (rekordów) według przyjętego porządku. Skorowidz ma charakter hasłowy: zaczyna się od haseł i odsyła do miejsca, gdzie dany temat/osoba/miejscowość występuje. Na egzaminie szukaj słów typu "indeks", "repertorium", "skorowidz".
Indeks to typowa forma skorowidza, bo działa na zasadzie haseł i odsyłaczy. Użytkownik zaczyna od hasła (np. nazwiska), a indeks wskazuje, w której jednostce, spisie lub opisie znajduje się poszukiwana informacja. To narzędzie nastawione na szybkie wyszukiwanie.
Repertorium jest uporządkowanym rejestrem/wykazem, który pozwala odnajdywać wpisy według klucza ewidencyjnego lub hasłowego. W pracy archiwum może pełnić funkcję narzędzia wyszukiwawczego: prowadzi od zapisu w repertorium do konkretnej sprawy, jednostki lub pozycji w ewidencji.
Sumariusz stosuje się wtedy, gdy potrzebna jest szybka orientacja w treści uporządkowanego zbioru lub jednostki. Może zawierać skrócony wykaz elementów/pozycji, co pomaga w wyszukiwaniu i wstępnej identyfikacji, zanim sięgnie się do pełnych opisów lub dokumentów.
Najczęściej myli się pojęcia archiwalne z bibliotecznymi (np. katalog vs indeks), bo oba kojarzą się z wyszukiwaniem. Drugi błąd to traktowanie każdego spisu jako "skorowidza" bez zwracania uwagi, czy jest hasłowy i czy ma odsyłacze. Warto uczyć się funkcji, nie tylko nazw.
Tak, instytucja może prowadzić katalogi (np. biblioteczne, muzealne albo katalogi zbiorów), ale nie oznacza to, że są one skorowidzami archiwalnymi. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie typu narzędzia: katalog to zestawienie opisów, a skorowidz to narzędzie hasłowo-odsyłaczowe.
Najlepiej porównuj je przez funkcję: indeks = lista haseł z odsyłaczami; repertorium = rejestr wpisów prowadzący do spraw/jednostek; sumariusz = skrócony wykaz treści ułatwiający orientację. Twórz własne fiszki: nazwa narzędzia + "do czego prowadzi" + przykład zastosowania.
Pytania z "nie jest" sprawdzają czujność. Najpierw ustal, które odpowiedzi są typowymi narzędziami wyszukiwawczymi w archiwum (indeks, repertorium, sumariusz), a dopiero potem wskaż tę, która należy do innego porządku pojęć. Pomaga podkreślenie operatora "nie".
Poza skorowidzami warto znać m.in. spisy zdawczo-odbiorcze, inwentarze, wykazy i opisy jednostek, a także zasady ewidencji i udostępniania. Ucz się, które narzędzia służą ewidencji (rejestracji), a które wyszukiwaniu (odsyłaniu po hasłach).
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skorowidz archiwalny to pomoc wyszukiwawcza służąca do odnajdywania informacji według haseł (np. osób, miejsc, spraw)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki (dział: pomoce archiwalne/pomoce informacyjne)
  • Słowniki/encyklopedie terminologii archiwalnej (hasła: skorowidz, repertorium, sumariusz, indeks)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji związanych z organizacją i prowadzeniem archiwum (sekcje dot. ewidencji i pomocy archiwalnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego