KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 32.
Skutkiem uszkodzenia izolacji podstawowej podczas pracy silnika indukcyjnego przy odłączeniu przewodu PE od jego obudowy będzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzenie izolacji podstawowej może spowodować połączenie części czynnej z metalową obudową.
Gdy przewód PE jest odłączony, obudowa nie jest skutecznie uziemiona, więc może pojawić się na niej niebezpieczne napięcie dotykowe. Zmiana prędkości wirnika ani zadziałanie ochronnika nie są typowym skutkiem takiej sytuacji.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym (jak w wielu urządzeniach z metalową obudową) izolacja podstawowa oddziela części czynne (będące pod napięciem) od dostępnych części przewodzących, czyli m.in. od korpusu/obudowy. Jeżeli dojdzie do uszkodzenia izolacji podstawowej, może powstać sytuacja, w której przewodzący element pod napięciem "przebije" na obudowę (zwarcie doziemne w sensie funkcjonalnym).

W normalnych warunkach rolą przewodu PE i połączeń ochronnych jest zapewnienie, aby obudowa była na potencjale ziemi oraz aby w razie uszkodzenia pojawił się prąd uszkodzeniowy umożliwiający szybkie zadziałanie odpowiednich środków ochrony (zależnie od instalacji i zastosowanych zabezpieczeń). Jednak w treści pytania wskazano odłączenie przewodu PE od obudowy. To oznacza, że obudowa przestaje być skutecznie "ściągnięta" do ziemi i może przyjąć potencjał zbliżony do potencjału części czynnej.

Dlatego poprawny skutek to pojawienie się napięcia na obudowie silnika (napięcia dotykowego). Jest to stan niebezpieczny, bo osoba dotykająca obudowy może stać się drogą przepływu prądu do ziemi.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do mechanizmu opisanego w pytaniu:

  • Zmniejszenie albo zwiększenie prędkości obrotowej wirnika nie wynika typowo z samego faktu uszkodzenia izolacji podstawowej i odłączenia PE. Prędkość silnika asynchronicznego zależy głównie od częstotliwości zasilania, liczby biegunów i obciążenia, a nie od tego, czy obudowa jest połączona z PE.
  • Zadziałanie ochronnika przeciwprzepięciowego dotyczy ograniczania przepięć (np. od wyładowań atmosferycznych lub łączeń). Uszkodzenie izolacji podstawowej i ryzyko pojawienia się napięcia na obudowie to inny rodzaj zdarzenia i nie jest "adresowane" przez ochronnik przeciwprzepięciowy jako podstawowy skutek.

Na egzaminie warto zapamiętać regułę praktyczną: odłączony lub przerwany PE + uszkodzenie izolacji to sytuacja, w której metalowa obudowa może stać się "pod napięciem", nawet jeśli urządzenie pozornie pracuje normalnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przewód PE to przewód ochronny, który łączy dostępne metalowe części urządzenia z instalacją ochronną (uziemieniem/połączeniami ochronnymi). Jego celem jest ograniczenie napięcia dotykowego na obudowie oraz zapewnienie warunków do zadziałania ochrony przy uszkodzeniu izolacji.
Gdy PE jest odłączony, obudowa nie ma pewnego połączenia z potencjałem ziemi. Jeśli dojdzie do uszkodzenia izolacji, obudowa może znaleźć się pod napięciem i osoba dotykająca urządzenia może zostać porażona, bo jej ciało staje się drogą przepływu prądu do ziemi.
To sytuacja, w której izolacja oddzielająca części czynne od obudowy traci swoje właściwości (np. przetarcie, przebicie, zawilgocenie). Skutkiem może być kontakt elektryczny części pod napięciem z elementami metalowymi urządzenia, co tworzy zagrożenie napięciem dotykowym.
Typowe sygnały to "kopanie" przy dotknięciu obudowy, wyczuwalne mrowienie, sporadyczne iskrzenie przy dotyku elementów uziemionych lub nieprawidłowe działanie zabezpieczeń. Takie objawy wymagają natychmiastowego odłączenia zasilania i sprawdzenia izolacji oraz ciągłości PE.
Nie. Sama prędkość silnika asynchronicznego zależy głównie od częstotliwości zasilania, liczby biegunów i obciążenia. Uszkodzenie izolacji może prowadzić do niebezpiecznego napięcia na obudowie lub do zwarć i wyłączeń, ale nie musi objawiać się zmianą obrotów jako pierwszym skutkiem.
Ochronnik przeciwprzepięciowy ogranicza krótkotrwałe przepięcia w instalacji (np. od wyładowań lub łączeń). Napięcie na obudowie przy uszkodzeniu izolacji i braku PE to problem ochrony przeciwporażeniowej i uszkodzeń izolacji, a nie typowego przepięcia.
W praktyce wykonuje się kontrolę wizualną zacisku ochronnego oraz pomiar ciągłości połączenia ochronnego odpowiednim miernikiem (zgodnie z zasadami BHP i procedurami pomiarowymi). Istotne jest też sprawdzenie, czy zacisk nie jest poluzowany i czy nie ma korozji.
Ryzyko rośnie, gdy człowiek ma dobry kontakt z ziemią (wilgotne podłoże, metalowe konstrukcje, praca w piwnicy/kotłowni), gdy skóra jest mokra oraz gdy jednocześnie dotyka obudowy i elementu uziemionego. W obiektach gazowniczych dodatkowym czynnikiem jest praca w trudnych warunkach środowiskowych.
Należy przerwać pracę, bezpiecznie odłączyć zasilanie (zgodnie z procedurą), zabezpieczyć miejsce i nie dopuszczać do dotykania urządzenia. Następnie zlecić sprawdzenie instalacji i urządzenia: ciągłości PE, stanu izolacji oraz przyczyn uszkodzenia. Nie wolno "testować" ręką.
W gazownictwie często eksploatuje się urządzenia zasilane elektrycznie (np. wentylatory, pompy, sprężarki, automatykę). Znajomość roli PE i skutków uszkodzeń izolacji jest ważna dla bezpieczeństwa obsługi, bo pozwala rozpoznać zagrożenia porażeniowe i właściwie reagować w obiektach o podwyższonym ryzyku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Zmiana prędkości wirnika ani zadziałanie ochronnika nie są typowym skutkiem takiej sytuacji."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przew%C3%B3d_ochronny (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Uziemienie (dostęp: 2026-03-01)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Pora%C5%BCenie_pr%C4%85dem_elektrycznym (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw ochrony przeciwporażeniowej i roli przewodu PE
  • Instrukcje BHP dotyczące pracy przy urządzeniach elektrycznych w obiektach gazowniczych
  • Podstawy elektrotechniki: izolacja, zwarcia doziemne, napięcie dotykowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego