KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 20.
Spis dokumentacji personalnej – akt osobowych, układany jest alfabetycznie według
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Spis akt osobowych ma umożliwiać szybkie odnalezienie teczki konkretnego pracownika, dlatego porządkuje się go alfabetycznie według nazwisk. Imię, komórka organizacyjna ani stanowisko nie są tak stabilnym i jednoznacznym kluczem ewidencyjnym w spisie akt osobowych.

Pełne wyjaśnienie:

Spis dokumentacji personalnej (akta osobowe) jest narzędziem ewidencyjnym, którego celem jest sprawne wyszukiwanie teczek konkretnych osób. W praktyce archiwalnej najczęściej stosuje się układ alfabetyczny według nazwisk, ponieważ nazwisko jest podstawowym i najbardziej typowym identyfikatorem porządkującym w zestawieniach osobowych (łatwo tworzyć kolejność A–Z i szybko weryfikować, czy dana teczka znajduje się w zasobie).

Odpowiedź "imion" jest błędna, bo imiona częściej się powtarzają i gorzej różnicują osoby w spisie; w dodatku w wielu wykazach imię pełni rolę danych uzupełniających, a nie głównego klucza sortowania.

Odpowiedź "nazw komórek organizacyjnych" jest typowa raczej dla spisów dokumentacji porządkowanej według struktury organizacyjnej (np. sprawy komórek, serie akt rzeczowych), a nie dla spisu akt osobowych, gdzie jednostką opisu jest osoba/pracownik.

Odpowiedź "ostatnich zajmowanych stanowisk" także nie pasuje jako klucz alfabetyczny, ponieważ stanowisko może się zmieniać, nie jest jednoznacznym identyfikatorem i nie zapewnia stabilnej kolejności w czasie. W spisie akt osobowych klucz powinien być możliwie stały i intuicyjny dla użytkownika – dlatego właściwe jest nazwisko.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy spisu akt "osobowych", najpierw myśl o kryterium związanym z osobą (nazwisko), a dopiero potem o kryteriach organizacyjnych (komórka, stanowisko), które zwykle dotyczą innych typów spisów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zestawienie (ewidencja) teczek akt osobowych pracowników, które ułatwia kontrolę zasobu i szybkie wyszukiwanie dokumentacji. Spis zwykle zawiera dane identyfikujące osobę oraz informacje porządkowe (np. sygnaturę/oznaczenie teczki).
Najczęściej stosuje się układ alfabetyczny według nazwisk, ponieważ to podstawowy i najbardziej praktyczny klucz wyszukiwania osoby. Imię lub stanowisko mogą być danymi pomocniczymi, ale nie zastępują stabilnego klucza porządkowania.
Nazwiska lepiej różnicują osoby i są standardowym punktem odniesienia w wykazach personalnych. Imiona częściej się powtarzają, więc sortowanie według imienia utrudniałoby szybkie odnalezienie właściwej teczki i zwiększałoby ryzyko pomyłek.
W praktyce można tworzyć zestawienia pomocnicze według komórek, ale klasyczny spis akt osobowych dotyczy osób, nie struktury organizacyjnej. Układ według komórek jest typowy raczej dla dokumentacji rzeczowej i spisów serii akt powiązanych z jednostkami organizacyjnymi.
Stanowisko bywa przydatne jako informacja dodatkowa (np. do selekcji lub analizy), ale nie jako główny klucz układu alfabetycznego. Stanowiska zmieniają się w czasie i mogą nie identyfikować osoby jednoznacznie, dlatego nie powinny zastępować nazwiska.
Najczęściej podaje się dane ułatwiające identyfikację i lokalizację teczki, np. imię, oznaczenie teczki (sygnaturę), zakres dat lub informacje o statusie (np. przekazano do archiwum). Zależy to od przyjętej w jednostce praktyki ewidencyjnej.
Tak, układ alfabetyczny oznacza porządek literowy (A–Z) według przyjętego klucza, np. nazwiska. Ważne jest konsekwentne stosowanie jednej zasady zapisu nazwisk i jednakowe rozstrzyganie przypadków takich jak nazwiska z łącznikiem lub wieloczłonowe.
Częste błędy to mieszanie kryteriów (raz nazwisko, raz komórka), brak konsekwencji w zapisie nazwisk, wpisywanie tylko imion, a także pomijanie danych lokalizacyjnych teczki. Skutkiem jest trudniejsze wyszukiwanie i większe ryzyko błędnego udostępnienia akt.
Warto przećwiczyć rozróżnianie: spis akt osobowych (klucz personalny) vs spisy dokumentacji rzeczowej (klucz organizacyjny lub rzeczowy). Ucz się też typowych pojęć: ewidencja, sygnatura, teczka, układ alfabetyczny oraz celu spisu, czyli szybkiego wyszukiwania.
Tak, spis jest punktem startowym do zlokalizowania właściwej teczki i weryfikacji, czy dokumentacja jest w zasobie. Dobrze prowadzony spis ogranicza pomyłki, przyspiesza obsługę zapytań i wspiera kontrolę nad obiegiem oraz zwrotami akt.
info

Statystycznie 80% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że spis akt osobowych ma umożliwiać szybkie odnalezienie teczki konkretnego pracownika, dlatego porządkuje się go alfabetycznie według nazwisk.

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles (zasady zarządzania dokumentacją i wyszukiwania/intelektualnej kontroli).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki zakładowej dotyczące ewidencji i porządkowania akt
  • Instrukcje wewnętrzne jednostki (procedury obiegu i ewidencji dokumentacji pracowniczej)
  • Standardy zarządzania dokumentacją (records management) omawiające zasady indeksowania i wyszukiwania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego