KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 34.
Środek powodujący zapalenie się lub zwiększenie zagrożenia zapalenia się w kontakcie z materiałem palnym, podtrzymujący lub wzmagający palenie, należy oznaczyć piktogramem CLP (białe tło z czerwonym obramowaniem w kształcie rombu):
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "GHS03 - płomień nad okręgiem" jest właściwa dla substancji utleniających, które mogą powodować zapalenie innych materiałów lub nasilać spalanie poprzez dostarczanie tlenu. W systemie CLP piktogram ma postać czarnego symbolu w czerwonym rombie na białym tle, a nie dawnego pomarańczowego znaku.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu ("powodujący zapalenie się lub zwiększenie zagrożenia zapalenia się w kontakcie z materiałem palnym, podtrzymujący lub wzmagający palenie") odpowiada substancjom utleniającym. Takie środki nie muszą same intensywnie się palić, ale dostarczają tlenu lub w inny sposób wspomagają reakcję spalania, przez co pożar może rozwijać się szybciej i gwałtowniej.

W aktualnym systemie oznakowania chemikaliów w UE stosuje się piktogramy CLP/GHS: czarny symbol na białym tle w rombie z czerwonym obramowaniem. Dla utleniaczy właściwy jest piktogram "GHS03 - płomień nad okręgiem" (płomień nad kółkiem).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "GHS07 - wykrzyknik" dotyczy głównie zagrożeń takich jak działanie drażniące, uczulające (skóra) czy szkodliwość – nie opisuje wzmagania spalania.
  • "GHS06 - czaszka ze skrzyżowanymi kośćmi" odnosi się do ostrej toksyczności (zatrucia), a nie do właściwości utleniających.
  • "GHS01 - wybuchająca bomba" oznacza materiały wybuchowe lub samozdolne do gwałtownego rozkładu/wybuchu; to inny rodzaj zagrożenia niż "podtrzymywanie palenia".

W praktyce BHP rozróżnienie utleniacza od substancji łatwopalnej jest kluczowe: utleniacz może nasilać pożar nawet wtedy, gdy sam nie wygląda na "paliwo". Na egzaminie warto zapamiętać różnicę graficzną: zwykły płomień dotyczy łatwopalności, a płomień nad okręgiem – utleniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram GHS03 (płomień nad okręgiem) oznacza substancje lub mieszaniny utleniające. Mogą one spowodować zapalenie innych materiałów albo nasilać spalanie, ponieważ ułatwiają reakcję spalania (np. przez dostarczanie tlenu).
GHS03 ma płomień nad okręgiem, a piktogram łatwopalności (GHS02) pokazuje sam płomień. Na egzaminie zwracaj uwagę na ten "okrąg" – to szybka wskazówka, że chodzi o właściwości utleniające, a nie o bycie paliwem.
Pomarańczowe kwadraty z czarnymi symbolami (stary system DSD/DPD) zostały zastąpione przez system CLP/GHS. Obecnie stosuje się romby z białym tłem i czerwonym obramowaniem. W materiałach szkoleniowych BHP używanie pomarańczowych znaków może wprowadzać w błąd.
Taki opis wskazuje na utleniacz – środek, który może zwiększać intensywność pożaru. Nie musi być "łatwopalny" jak paliwo; jego niebezpieczeństwo polega na tym, że w kontakcie z materiałem palnym potrafi przyspieszyć lub wzmocnić spalanie.
Piktogram GHS01 dotyczy głównie zagrożenia wybuchem lub gwałtownym rozkładem, a nie typowego "podtrzymywania palenia". Substancja wybuchowa może oczywiście spowodować pożar, ale klasyfikacja i oznakowanie wynikają z innego mechanizmu zagrożenia niż utlenianie.
Częste pomyłki to: mylenie GHS03 z piktogramem łatwopalności (brak zauważenia okręgu), wybieranie "czaszki" jako najgroźniejszej odpowiedzi bez czytania treści pytania oraz korzystanie z pamięci starych pomarańczowych symboli zamiast aktualnych rombów CLP.
Szkolenie jest potrzebne zawsze, gdy w pracy używa się, magazynuje lub transportuje chemikalia oznakowane CLP. Pracownik powinien umieć rozpoznać piktogram, powiązać go z ryzykiem oraz zastosować środki ostrożności (np. separację utleniaczy od materiałów palnych).
Etykieta CLP zawiera zwykle: piktogram(y), hasło ostrzegawcze (np. "Niebezpieczeństwo"/"Uwaga"), zwroty H (opis zagrożeń) oraz zwroty P (środki ostrożności). Na egzaminie warto kojarzyć piktogram z typem zagrożenia.
Utleniacze mogą przyspieszyć zapłon i zwiększyć intensywność pożaru. Kontakt z materiałem palnym bywa szczególnie niebezpieczny, bo reakcja spalania zachodzi łatwiej. W praktyce BHP oznacza to m.in. separację magazynową i ograniczanie źródeł zapłonu.
Szukaj sformułowań typu: "wzmagający palenie", "podtrzymujący spalanie", "zwiększa zagrożenie zapalenia". To typowy opis utleniaczy. Wtedy najbardziej pasuje piktogram GHS03, a nie piktogramy toksyczności, drażnienia czy wybuchowości.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź "GHS03 - płomień nad okręgiem" jest właściwa dla substancji utleniających, które mogą powodować zapalenie innych materiałów lub nasilać spalanie poprzez dostarczanie tlenu."

Źródła:

  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP) – tekst aktu prawnego (w tym załączniki), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp: 2026-04-02)
  • EU-OSHA: materiały o CLP i piktogramach zagrożeń (informacja o zastąpieniu starych pomarańczowych symboli), https://osha.europa.eu/pl/themes/dangerous-substances/clp (dostęp: 2026-04-02)
  • ECHA: CLP – Pictograms (GHS) i ich znaczenie, https://echa.europa.eu/pl/regulations/clp/clp-pictograms (dostęp: 2026-04-02)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 (CLP), w szczególności załącznik V (piktogramy).
  • Materiały EU-OSHA dotyczące oznakowania CLP/GHS i piktogramów zagrożeń.
  • Karty charakterystyki (SDS) przykładowych utleniaczy (np. nadtlenki, azotany) – analiza sekcji o zagrożeniach i oznakowaniu.

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego