KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 26.
Sterownik PLC przedstawiony na schemacie realizuje program sterowniczy Po zadziałaniu czujnika S2 ma nastąpić natychmiastowe zatrzymanie silnika załączanego stycznikiem K1. Przerwanie przewodu łączącego czujnik S2 z wejściem I 0.02 sterownika oznacza
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W programie zastosowano warunek (I0.0 OR Q0.0) AND (NOT I0.2). Gdy przewód do I0.2 jest przerwany, wejście zwykle ma stan 0, więc NOT 0 = 1 i blokada zatrzymania nie zadziała. S2 nie przekaże sygnału "1" do sterownika, więc nie zatrzyma silnika.

Pełne wyjaśnienie:

Program w IL/STL realizuje logikę: (I 0.0 OR Q 0.0) AND (NOT I 0.2) = Q 0.0. Oznacza to, że wyjście Q 0.0 (stycznik K1 załączający silnik) może być podtrzymane przez własny stan (samopodtrzymanie) dzięki członowi OR Q 0.0, a jednocześnie jest "blokowane" sygnałem z S2 poprzez instrukcję AN I 0.2 (AND z negacją wejścia).

Instrukcja AN działa tak, że do dalszego iloczynu logicznego używany jest sygnał zanegowany. Zatem:

  • gdy I 0.2 = 1, wtedy NOT I 0.2 = 0 i cały warunek AND nie jest spełniony → Q 0.0 przechodzi w 0 → silnik się zatrzymuje,
  • gdy I 0.2 = 0, wtedy NOT I 0.2 = 1 i warunek AN nie blokuje pracy → silnik może pracować (o ile spełniony jest człon start/podtrzymania).

Przerwanie przewodu między czujnikiem S2 a wejściem I 0.2 w typowym układzie powoduje, że sterownik "widzi" na tym wejściu stan niski (0). Wtedy po negacji otrzymujemy 1, więc człon bezpieczeństwa przestaje odcinać napęd. W praktyce oznacza to brak możliwości zatrzymania silnika sygnałem z S2, bo informacja z czujnika nie dociera do sterownika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? "Natychmiastowe zatrzymanie silnika" byłoby prawdą w logice fail-safe (np. styk NC i sprawdzanie ciągłości), ale tutaj użyto negacji, która przy stanie 0 przepuszcza warunek. "Zatrzymanie po upływie określonego czasu" nie wynika z programu, bo nie ma timera. "Prawidłowa praca układu" jest błędna, bo utrata sygnału z S2 usuwa funkcję zatrzymania awaryjnego/technologicznego w tym miejscu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przepisz warunek z IL/STL do postaci boolowskiej i sprawdź, co robi negacja przy 0 i 1. To najszybciej ujawnia skutki przerwy przewodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
AN to operacja logiczna "AND z negacją" (AND NOT). Oznacza, że przed wykonaniem iloczynu logicznego sygnał wejściowy jest odwracany: dla wejścia 0 negacja daje 1, a dla wejścia 1 negacja daje 0. To zmienia sposób działania funkcji STOP/krańcówki.
Silnik może pracować, gdy jest podany sygnał START lub działa samopodtrzymanie wyjścia, a jednocześnie czujnik na wejściu I0.2 po negacji "pozwala" na pracę. Gdy I0.2 przejdzie na 1, negacja robi 0 i napęd jest odcinany.
Jeśli program używa negacji (NOT) na wejściu, to stan 0 po przerwie przewodu może zostać potraktowany jako warunek spełniony (NOT 0 = 1). Wtedy układ nie wykrywa braku sygnału z czujnika i funkcja zatrzymania z tego czujnika przestaje działać.
Przy zadziałaniu S2 i pojawieniu się 1 na wejściu I0.2, instrukcja AN powoduje negację sygnału: NOT 1 = 0. Ponieważ jest to człon AND, cały warunek staje się fałszywy i wyjście Q0.0 zostaje wyłączone, co odpadnie stycznik K1 i zatrzyma silnik.
Samopodtrzymanie polega na tym, że po jednorazowym uruchomieniu (START) wyjście Q0.0 "podtrzymuje się" własnym stanem przez człon OR. Dzięki temu nie trzeba trzymać przycisku START. Wyłączenie nastąpi dopiero, gdy któryś warunek AND zablokuje pracę (np. przez S2).
W wielu typowych układach wejść cyfrowych przerwa przewodu skutkuje stanem nieaktywnym (0), ale dokładne zachowanie zależy od sposobu zasilania czujnika, rodzaju wejścia oraz ewentualnych rezystorów podciągających. Na egzaminie zwykle zakłada się stan 0 przy braku sygnału.
Fail-safe oznacza, że awaria (np. przerwa przewodu) prowadzi do stanu bezpiecznego, czyli zatrzymania. Fail-dangerous to sytuacja odwrotna: awaria powoduje utratę funkcji zatrzymania. W zadaniach wskazówką jest użycie negacji na wejściu i to, czy przerwa przewodu "przepuszcza" warunek pracy.
Najczęstsze są dwa: odruchowe uznanie, że "0 = brak działania", mimo że po negacji 0 staje się 1, oraz mylenie AN z prostym AND bez negacji. Pomaga przepisanie warunku do tabeli prawdy: sprawdź osobno przypadki I0.2=0 i I0.2=1.
Opóźnienie zatrzymania wymagałoby użycia elementu czasowego (timera) w programie albo w torze sterowania. W przedstawionej logice są tylko operacje L, O, AN oraz przypisanie do wyjścia, więc reakcja na zmianę I0.2 jest natychmiastowa (w kolejnym cyklu sterownika), bez zadanego czasu zwłoki.
Przepisz fragment IL/STL do jednego równania boolowskiego, zwracając uwagę na negacje. Następnie rozważ dwie sytuacje: czujnik aktywny (1) i brak sygnału/przerwa (0). Porównaj, czy po negacji warunek AND blokuje czy przepuszcza. To zwykle wystarcza do wskazania skutku awarii.
info

Około 25% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w programie zastosowano warunek (I0.0 OR Q0.0) AND (NOT I0.2).

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: logika boolowska w automatyce (AND/OR/NOT)
  • Materiały dydaktyczne o języku IL/STL (lista instrukcji) i operatorach logicznych
  • Ćwiczenia laboratoryjne z samopodtrzymaniem wyjść i funkcją STOP

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego