KWALIFIKACJA ELM3 - PRÓBNY

PYTANIE NR 6.
Warunkiem przejścia między krokiem 1 a 2 jest spełnienie określonych warunków logicznych. Wskaż te warunki.
Ilustracja przedstawia wykres czasowy sygnałów logicznych związanych z procesem mechatronicznym, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W diagramie drogi-kroku przejście między krokami zachodzi po spełnieniu warunku logicznego. Iloczyn logiczny (AND) oznacza, że oba sygnały muszą wystąpić jednocześnie: czujnik 2S1 potwierdza bezpieczne położenie siłownika 2A (wsunięty), a START inicjuje cykl.

Pełne wyjaśnienie:

Diagram drogi-kroku (cyklogram) opisuje, w jakiej kolejności i w jakich fazach zmieniają się stany elementów wykonawczych (np. siłowników 1A i 2A). Kluczowym elementem takiego diagramu są warunki przejścia między krokami: określają one, kiedy układ ma prawo przejść do następnej fazy sekwencji.

W tym zadaniu przejście z kroku 1 do kroku 2 jest zależne od kombinacji sygnałów wejściowych. Zastosowano iloczyn logiczny (koniunkcję AND), czyli sytuację, w której wszystkie wskazane warunki muszą być spełnione jednocześnie. Oznacza to, że układ przejdzie dalej tylko wtedy, gdy:

  • 2S1 jest aktywny – czujnik 2S1 sygnalizuje określone położenie siłownika 2A (typowo pozycję wsuniętą, traktowaną jako stan bezpieczny),
  • START jest aktywny – operator świadomie inicjuje cykl.

Dlatego poprawny warunek ma postać: 2S1 AND START. Taki zapis zwiększa bezpieczeństwo i przewidywalność ruchu: wysuw 1A może rozpocząć się dopiero wtedy, gdy 2A jest w położeniu wymaganym (np. nie powoduje kolizji) oraz gdy został wydany rozkaz startu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 1S1 i negacja START – wskazuje inny czujnik oraz dodatkowo wymaga braku sygnału START, co zaprzecza idei inicjacji sekwencji.
  • Suma logiczna (OR) 1S1 i START – OR pozwalałoby przejść dalej już przy jednym z warunków, co w sekwencjach bezpieczeństwa jest zwykle błędne (np. sam START bez potwierdzenia 2S1).
  • Suma logiczna 2S1 i negacja START – OR i negacja START prowadzą do przejścia nawet bez świadomego uruchomienia cyklu albo przy niespełnieniu warunku inicjacji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpoznaj, czy na diagramie widać negację (symbol przekreślenia/zanegowania). Jeśli jej nie ma, nie należy "dopowiadać" NOT. Następnie sprawdź, czy połączenie sygnałów oznacza koniunkcję (AND) czy alternatywę (OR).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram drogi-kroku (cyklogram) to wykres pokazujący kolejne fazy pracy układu oraz stany elementów wykonawczych (np. siłowników) w czasie kroków sekwencji. Ułatwia odczytanie, kiedy dany siłownik ma się wysunąć/wsunąć oraz jakie warunki muszą zajść, aby przejść do następnego kroku.
Warunek przejścia to logiczna "bramka", która musi zostać spełniona, aby układ mógł przejść do następnej fazy. Odczytujesz go z połączeń sygnałów (np. czujników i przycisku START). Jeśli jest to AND, to wszystkie sygnały muszą być jednocześnie aktywne.
AND (koniunkcja) oznacza, że wynik jest prawdziwy tylko wtedy, gdy każdy z warunków wejściowych jest spełniony. W praktyce sterowania sekwencyjnego oznacza to blokadę przejścia: ruch siłownika rozpocznie się dopiero, gdy potwierdzi się pozycja z czujnika i jednocześnie pojawi się sygnał uruchomienia (np. START).
Bo OR (suma logiczna) jest intuicyjnie kojarzona z "wystarczy jeden warunek", a na diagramie oba sygnały są widoczne obok siebie. W sekwencjach maszyn OR bywa jednak ryzykowne: mogłoby pozwolić na start ruchu tylko po naciśnięciu START, bez potwierdzenia bezpiecznego położenia czujnika. Dlatego trzeba sprawdzać, jak sygnały są logicznie połączone.
Oznaczenie 2S1 zwykle odnosi się do czujnika krańcowego/przybliżeniowego powiązanego z elementem "2" (np. siłownikiem 2A) i pozycją "1" (jednym z krańców ruchu). W zadaniu pełni rolę potwierdzenia wymaganego położenia siłownika 2A, zanim układ wykona kolejny ruch w sekwencji.
Negację (NOT) stosuje się wtedy, gdy przejście ma zajść przy braku danego sygnału, np. gdy czujnik nie jest aktywny albo przycisk nie jest wciśnięty. Na schematach/diagramach negacja jest zwykle oznaczona graficznie. Jeśli nie ma jednoznacznego symbolu negacji, nie należy jej zakładać "z interpretacji".
Bo wymusza dwa niezależne potwierdzenia: (1) stan techniczny/położenie mechanizmu (2S1 – np. siłownik 2A w bezpiecznej pozycji) oraz (2) świadome uruchomienie przez operatora (START). Dzięki temu układ nie wykona ruchu "sam" ani wtedy, gdy istnieje ryzyko kolizji lub niekontrolowanego ruchu elementów.
Najczęściej myli się numer elementu (1 vs 2) przez pośpiech lub podobieństwo zapisu. Drugi błąd to pomijanie kontekstu: czujniki są powiązane z konkretnym siłownikiem (np. 2S1 z 2A). Na egzaminie warto wskazać palcem na diagramie, z którym siłownikiem związany jest dany czujnik, zanim wybierzesz odpowiedź.
Na cyklogramie patrzysz, w którym miejscu (między krokami) stoi opis warunku oraz do jakiej strzałki/zmiany stanu prowadzi. Warunek przejścia 1→2 dotyczy momentu startu kolejnej fazy. Zakończenie ruchu zwykle potwierdza inny czujnik (np. krańcówka na końcu wysuwu), umieszczony przy końcu zmiany stanu.
Ćwicz na przykładach: (1) rozpoznawaj, które sygnały są warunkami przejść, (2) rozróżniaj AND/OR/NOT, (3) mapuj czujniki do siłowników i pozycji (wsunięty/wysunięty). Pomaga też przepisanie warunków na proste zdania: "Jeśli 2S1 i START, to przejście 1→2". To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w diagramie drogi-kroku przejście między krokami zachodzi po spełnieniu warunku logicznego.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Koniunkcja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Koniunkcja (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Alternatywa (logika)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_(logika) (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i kursy wprowadzające do logiki w automatyce (AND/OR/NOT) oraz do sterowania sekwencyjnego
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki/hydrauliki dotyczące cyklogramów i metody krokowej
  • Ćwiczenia z odczytu schematów i diagramów sekwencji: identyfikacja warunków przejść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego