Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2020



PYTANIE NR 34.
Stężenie tlenków azotu w powietrzu kopalnianym można zmierzyć za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie tlenków azotu w powietrzu oznacza się przyrządami gazometrycznymi. Zestaw z wykrywaczem harmonijkowym (pompka ręczna) i rurką wskaźnikową zasysa określoną objętość powietrza przez odczynnik, a zmiana zabarwienia pozwala odczytać stężenie. Pozostałe przyrządy mierzą inne wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar stężenia tlenków azotu w powietrzu kopalnianym należy do pomiarów gazometrycznych, czyli takich, w których identyfikuje się i/lub oznacza ilość konkretnego składnika gazowego. W praktyce do szybkich kontroli w terenie stosuje się metodę z rurkami wskaźnikowymi współpracującymi z ręczną pompką (często określaną jako wykrywacz harmonijkowy).

W takim zestawie wykonuje się określoną liczbę skoków pompki, co odpowiada przepuszczeniu zadanego wolumenu powietrza przez rurkę wypełnioną odczynnikiem. Odczynnik reaguje z oznaczanym gazem, a długość lub intensywność zabarwienia pozwala odczytać przybliżone stężenie. To właśnie pasuje do sytuacji opisanej w pytaniu: "stężenie tlenków azotu".

  • "Psychrometr aspiracyjny" służy do oceny mikroklimatu (m.in. wilgotności) na podstawie pomiaru temperatury termometru suchego i zwilżonego oraz wymuszonego przepływu powietrza. Nie jest przyrządem do oznaczania NOx, więc jego wybór wynika zwykle z mylenia pojęcia "powietrze" z "skład chemiczny powietrza".
  • "Penetrometr otworowy" dotyczy badań właściwości ośrodka (np. oporu, zwięzłości) w otworach lub w podłożu. To narzędzie geotechniczne, nie aparatura do kontroli atmosfery kopalnianej.
  • "Pirometr optyczny" jest przyrządem do bezdotykowego pomiaru wysokiej temperatury na podstawie promieniowania. Może być kojarzony z zagrożeniami cieplnymi, ale nie mierzy stężenia gazów.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: gazy szkodliwe kojarz z detektorami i rurkami (reakcja/odczyt), mikroklimat z psychrometrem/termometrami, temperaturę obiektów z pirometrem, a grunt/ skałę z penetrometrami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest wykrywacz harmonijkowy w pomiarach gazów kopalnianych?
Wykrywacz harmonijkowy to ręczna pompka do zasysania próbki powietrza przez rurkę wskaźnikową. Wykonuje się określoną liczbę skoków, aby przepuścić zadaną objętość powietrza. Dzięki temu wynik z rurki można odczytać jako stężenie oznaczanego gazu.
Jak działa rurka wskaźnikowa do oznaczania tlenków azotu?
Rurka wskaźnikowa zawiera odczynnik chemiczny reagujący z danym gazem. Po przepuszczeniu powietrza przez rurkę następuje zmiana zabarwienia na odcinku skali. Odczyt zabarwionego odcinka (zgodnie z instrukcją rurki) daje przybliżone stężenie NOx w badanym powietrzu.
Dlaczego psychrometr aspiracyjny nie nadaje się do pomiaru NOx w kopalni?
Psychrometr aspiracyjny służy do oceny mikroklimatu, głównie wilgotności powietrza, na podstawie temperatury termometru suchego i zwilżonego przy wymuszonym przepływie. Nie bada składu chemicznego powietrza, więc nie wskaże stężenia tlenków azotu ani innych gazów szkodliwych.
Co mierzy pirometr optyczny i kiedy się go używa w kopalni?
Pirometr optyczny mierzy temperaturę bezdotykowo, wykorzystując promieniowanie cieplne emitowane przez obiekt. Może być użyteczny przy gorących elementach maszyn lub instalacji, ale nie mierzy składu atmosfery. Dlatego nie zastępuje detektorów gazów ani metody z rurkami wskaźnikowymi.
Co mierzy penetrometr otworowy i z czym najczęściej go mylą zdający?
Penetrometr otworowy służy do badań właściwości ośrodka (np. oporu, zwięzłości) w otworach lub podłożu. Zdający czasem wybierają go błędnie, bo kojarzą go z "badaniem warunków w kopalni". W rzeczywistości to narzędzie geotechniczne, nie gazometryczne.
Jakie są typowe zastosowania pomiaru NOx w powietrzu kopalnianym?
Pomiary NOx wykonuje się m.in. przy ocenie atmosfery po robotach strzałowych oraz tam, gdzie pracują maszyny z silnikami spalinowymi. Wyniki pomagają ocenić skuteczność przewietrzania i bezpieczeństwo pracy załogi. Do kontroli doraźnej stosuje się często metody wskaźnikowe.
Jakie błędy najczęściej prowadzą do złej odpowiedzi w pytaniach o przyrządy pomiarowe?
Najczęstsze błędy to: wybór "znanego" przyrządu bez sprawdzenia, co mierzy (heurystyka dostępności), mylenie kategorii pomiaru (mikroklimat vs gazy), oraz ignorowanie tego, że oznaczanie gazu wymaga detektora/odczynnika. Pomaga porządkowanie przyrządów według wielkości mierzonej.
Jak rozpoznać na egzaminie, że chodzi o pomiar gazu, a nie mikroklimatu?
Gdy w pytaniu pada "stężenie" konkretnego składnika (np. tlenki azotu), chodzi o pomiar składu chemicznego atmosfery. Wtedy szukasz przyrządów gazometrycznych (detektor, rurka wskaźnikowa, analizator). Mikroklimat to zwykle temperatura, wilgotność i prędkość powietrza.
Czy rurki wskaźnikowe dają wynik dokładny czy orientacyjny?
Rurki wskaźnikowe są metodą szybką i praktyczną w terenie, ale zwykle traktuje się je jako wynik orientacyjny lub kontrolny, zależny od prawidłowego poboru próbki i warunków użycia. Do celów bardziej precyzyjnych stosuje się inne metody i urządzenia, zgodne z wymaganiami zakładowymi.
Jak przygotować się do pytań o aparaturę wentylacyjną i gazometryczną na GIW.9?
Ucz się przez mapę "wielkość → przyrząd": gazy (detektory, rurki), mikroklimat (psychrometr, termometry), temperatura obiektów (pirometr), skała/grunt (penetrometr). Rób fiszki z nazwą przyrządu i tym, co mierzy. Na testach szukaj słów "stężenie", "wilgotność", "temperatura".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie tlenków azotu w powietrzu oznacza się przyrządami gazometrycznymi.

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z wentylacji kopalń oraz zagrożeń gazowych (rozdziały o gazometrii i metodach pomiaru)
  • Instrukcje obsługi zestawów do pomiaru gazów z rurkami wskaźnikowymi (producenta/zakładowe)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące gazów szkodliwych w górnictwie podziemnym
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego