KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 31.
Którą zmianę należy wprowadzić w programie przedstawionym na rysunku, aby po wciśnięciu przycisku normalnie otwartego S1 wyjście Q timera zostało aktywowane, a dezaktywowane 20 sekund po zwolnieniu przycisku S1?
Ilustracja przedstawia fragment schematu elektrycznego lub diagramu programowania sterownika PLC, który jest używany w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymaganie "Q aktywne po wciśnięciu S1 i wyłączone 20 s po zwolnieniu" oznacza opóźnienie wyłączenia.
Dlatego nie zmienia się typu timera realizującego taką funkcję, tylko ustawia czas zadany w PT na wartość odpowiadającą 20 s (w zadaniu: 200). Zmiana na TON zmieniłaby logikę na opóźnienie załączenia, a ET nie jest nastawą czasu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis działania: po naciśnięciu przycisku normalnie otwartego S1 wyjście Q ma się uaktywnić od razu, natomiast po puszczeniu S1 ma pozostać aktywne jeszcze przez 20 sekund i dopiero potem się wyłączyć. Taki przebieg odpowiada opóźnieniu wyłączenia (podtrzymaniu po zaniku sygnału sterującego).

W takiej sytuacji kluczowy jest parametr PT, czyli czas zadany timera. Jeżeli w programie zastosowano już timer realizujący opóźnienie wyłączenia, to właściwa zmiana polega na dostosowaniu PT do wymaganego czasu 20 s. W podanych odpowiedziach jest to ujęte jako "Zmienić parametr PT na 200 bez zmiany typu timera" – czyli pozostawić funkcję timera, a skorygować nastawę czasu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe:

  • "Zmienić typ timera na TON …" – TON jest standardowo kojarzony z opóźnieniem załączenia (Q pojawia się dopiero po upływie PT od podania sygnału). To nie spełnia warunku natychmiastowej aktywacji Q po naciśnięciu oraz opóźnionego wyłączenia po puszczeniu.
  • Warianty z TON niezależnie od tego, czy PT jest ustawione na 20 czy 200, zmieniają rodzaj zwłoki na niewłaściwy, więc problemem nie jest sama liczba, tylko mechanizm działania.
  • "Zmienić parametr ET na %VW20 …" – ET jest typowo czasem upływu (wartością mierzoną/wyjściową informującą, ile czasu już minęło), a nie parametrem służącym do ustawiania zwłoki. Podmiana ET nie ustawia wymaganego 20-sekundowego podtrzymania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz w głowie oś czasu (naciśnięcie, trzymanie, puszczenie) i dopasuj, czy zwłoka ma dotyczyć załączenia, czy wyłączenia. Dopiero potem dobieraj typ timera i parametr PT.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przycisk normalnie otwarty (NO) w stanie spoczynku nie podaje sygnału (obwód jest "otwarty"). Po naciśnięciu zamyka styk i pojawia się sygnał logiczny na wejściu sterownika. W zadaniu oznacza to, że timer dostaje sygnał dopiero podczas trzymania S1.
Jeśli urządzenie ma włączyć się od razu, ale wyłączyć dopiero po czasie od zaniku sygnału (np. po puszczeniu przycisku), to jest opóźnienie wyłączenia. Opóźnienie załączenia jest wtedy, gdy po naciśnięciu trzeba "odczekać" PT zanim pojawi się Q.
PT to nastawa (czas zadany), czyli parametr, który ustawiasz, aby uzyskać konkretną zwłokę. ET to zwykle czas upływu, czyli informacja "ile już minęło" i służy do podglądu, diagnostyki lub dalszej logiki. ET nie zastępuje nastawy czasu.
PT to czas zadany timera, czyli wartość, do której timer zlicza lub według której realizuje zwłokę. W praktyce PT odpowiada za to, czy zwłoka trwa np. 2 s, 20 s czy 200 ms. Format PT zależy od środowiska (np. typ czasu lub wartość liczbowa).
Zwykle nie. TON realizuje opóźnienie załączenia: po pojawieniu się sygnału na wejściu Q włącza się dopiero po czasie PT. W zadaniu Q ma zadziałać od razu po naciśnięciu, a zwłoka ma dotyczyć momentu wyłączania po zwolnieniu, więc potrzebny jest inny mechanizm niż TON.
Najczęściej myli się, czy zwłoka dotyczy włączenia czy wyłączenia, oraz zakłada się, że "timer = TON". Druga pomyłka to traktowanie ET jak nastawy albo wybór odpowiedzi tylko na podstawie liczby (np. 20) bez sprawdzenia, czy zmiana typu timera nie psuje wymaganego przebiegu Q.
Najpierw zasymuluj naciśnięcie: Q ma być aktywne. Następnie zasymuluj puszczenie: od tego momentu zacznij odliczanie i sprawdź, czy Q utrzymuje stan przez wymagany czas i dopiero potem gaśnie. Jeśli Q gaśnie natychmiast albo zwłoka dotyczy włączenia, konfiguracja timera jest zła.
W niektórych środowiskach PLC czas bywa reprezentowany w jednostkach pośrednich (np. dziesiąte części sekundy) albo jako liczba w określonej skali, zależnej od konfiguracji. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych spotyka się wartości liczbowe, które odpowiadają docelowemu czasowi po przeliczeniu.
To typowe np. dla wentylacji po zakończeniu pracy, dobiegu odciągu, opóźnionego wyłączenia oświetlenia lub utrzymania sygnału sterującego zaworem, aby proces "dokończył" etap. W mechatronice pomaga to uniknąć gwałtownego zatrzymania i poprawia ergonomię sterowania.
Ćwicz rozpoznawanie przebiegów czasowych: co dzieje się z Q przy włączeniu i wyłączeniu sygnału IN. Naucz się ról PT i ET oraz przećwicz symulacje w środowisku PLC. Dodatkowo rób notatki: "zwłoka włączenia" vs "zwłoka wyłączenia" i typowe zastosowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 26% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Zmiana na TON zmieniłaby logikę na opóźnienie załączenia, a ET nie jest nastawą czasu."

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC użytego w zadaniu (opis bloków TON/TOF/TP i typów czasu)
  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC wg IEC 61131-3 (bloki funkcyjne i timery)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: porównanie przebiegów IN/Q/ET dla TON vs opóźnienie wyłączenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego