KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 13.
Stwierdzono, że silnik indukcyjny zbyt głośno pracuje, a dźwięk pochodzi z łożyska tocznego. W jaki sposób należy usunąć tę nieprawidłowość?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli źródłem nadmiernego hałasu jest łożysko toczne, najczęściej oznacza to jego zużycie lub uszkodzenie bieżni/elementów tocznych.
W takiej sytuacji właściwą metodą usunięcia nieprawidłowości jest wymiana łożyska, a nie doraźne smarowanie lub wymiana osłon.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym łożyska toczne odpowiadają za prawidłowe prowadzenie wału i minimalizację tarcia. Gdy silnik zaczyna pracować "zbyt głośno", a z diagnozy wynika, że dźwięk pochodzi z łożyska tocznego, w praktyce utrzymania ruchu traktuje się to jako typowy objaw zużycia lub uszkodzenia łożyska (np. wżery na bieżniach, uszkodzenia koszyka, odkształcenia elementów tocznych).

Dlatego odpowiedź "Wymieniając łożysko." jest właściwa: usuwa przyczynę hałasu, przywraca poprawne warunki pracy wału oraz ogranicza ryzyko awarii wtórnej (np. wzrostu drgań, przegrzewania, a w skrajnym przypadku zatarcia i uszkodzenia innych elementów).

  • "Smarując łożysko olejem." – samo dosmarowanie może chwilowo zmniejszyć tarcie, ale nie usuwa uszkodzeń powierzchni tocznych; dodatkowo nie każde łożysko w silniku jest przewidziane do smarowania olejem (często stosuje się smar plastyczny zgodnie z zaleceniami producenta).
  • "Wymieniając osłony łożyska." – osłony mogą ograniczać dostęp zanieczyszczeń, ale jeśli hałas generuje element toczny i bieżnia, wymiana osłon nie eliminuje źródła dźwięku.
  • "Uzupełniając smar w łożysku." – podobnie jak smarowanie olejem: przy realnym zużyciu łożyska jest to działanie doraźne, które nie przywraca geometrii i stanu powierzchni roboczych, więc hałas zwykle powróci.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści zadania jednoznacznie podano, że hałas pochodzi z łożyska, a problem ma charakter "nieprawidłowości" w pracy, najbezpieczniejszą i najczęściej oczekiwaną odpowiedzią jest wymiana łożyska jako elementu zużywalnego. Smarowanie rozważa się jako czynność obsługową, gdy podejrzewa się jedynie niedostateczne smarowanie, a nie trwałe uszkodzenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wskazuje na zużycie lub uszkodzenie łożyska (np. wżery na bieżniach, uszkodzenia koszyka, zanieczyszczenia). Taki hałas zwykle narasta z czasem i może iść w parze ze wzrostem drgań oraz temperatury, dlatego nie powinno się go ignorować.
Smarowanie zmniejsza tarcie, ale nie naprawia mechanicznych uszkodzeń powierzchni tocznych. Jeśli hałas wynika z zużycia, to nawet po uzupełnieniu smaru objaw szybko wróci. Wymiana usuwa przyczynę i zmniejsza ryzyko awarii wtórnej całego napędu.
Przy braku smaru mogą pojawić się wzrost temperatury i "suchy" szum, czasem poprawa po dosmarowaniu. Przy uszkodzeniu typowe są metaliczne dźwięki, narastające drgania oraz brak trwałej poprawy po smarowaniu. W praktyce diagnozę potwierdza się też pomiarem drgań.
Nie zawsze. Uzupełnienie smaru pomaga, gdy przyczyną jest niedostateczne smarowanie i łożysko nie jest jeszcze uszkodzone. Gdy hałas pochodzi z uszkodzeń bieżni lub elementów tocznych, smar jedynie maskuje objawy na krótko i nie usuwa przyczyny awarii.
Wymiana osłon ma sens, gdy są uszkodzone i przez to do łożyska dostają się zanieczyszczenia lub ucieka smar. Same osłony zwykle nie są jednak pierwotnym źródłem głośnej pracy. Jeśli hałas generuje łożysko, kluczowa jest ocena jego stanu i ewentualna wymiana.
Może dojść do wzrostu drgań, przegrzewania, pogorszenia współosiowości i przyspieszonego zużycia innych elementów. W skrajnym przypadku łożysko może się zatrzeć, co grozi uszkodzeniem wału, stojana/wirnika przez ocieranie oraz długim i kosztownym przestojem maszyny.
Pomocne są pomiary drgań (analiza wibroakustyczna), kontrola temperatury oprawy/obudowy oraz osłuch mechaniczny. W praktyce porównuje się wyniki z typową pracą sprawnego silnika i obserwuje zmiany w czasie. To ułatwia decyzję o planowej wymianie łożyska.
To zależy od konstrukcji i zaleceń producenta. W wielu silnikach łożyska są smarowane smarem plastycznym (często wypełnienie fabryczne lub okresowe dosmarowanie). Smarowanie olejem spotyka się w innych układach (np. z obiegiem oleju). Na egzaminie trzymaj się typowej praktyki dla danego urządzenia.
Częsty błąd to automatyczne uznanie, że "wystarczy dosmarować", bez rozróżnienia przyczyny hałasu. Innym błędem jest mylenie źródła dźwięku (np. wentylator, luźne osłony, niewyważenie) z łożyskiem. Warto ocenić też drgania i temperaturę, a nie tylko sam dźwięk.
Ucz się schematu: objaw → możliwe przyczyny → działanie serwisowe. Dla łożysk opanuj typowe symptomy (hałas, drgania, temperatura), podstawy smarowania oraz kryteria, kiedy stosuje się naprawę doraźną, a kiedy wymianę. Pomaga też rozwiązywanie zadań z diagnostyki napędów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręcznik do eksploatacji maszyn elektrycznych (rozdziały o łożyskach i typowych uszkodzeniach)
  • Materiały producentów łożysk o objawach uszkodzeń i diagnostyce (poradniki serwisowe)
  • Wprowadzenie do diagnostyki wibroakustycznej maszyn wirujących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego