KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 40.
W trakcie oględzin stwierdzono nadmierny hałas silnika indukcyjnego pierścieniowego podczas pracy. W celu obniżenia hałasu silnika należy wymienić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadmierny hałas podczas pracy silnika najczęściej ma przyczynę mechaniczną. Zużyte lub uszkodzone łożyska toczne powodują wzrost tarcia, drgań i odgłosów (szum, chrobotanie), dlatego ich wymiana jest typowym działaniem obniżającym hałas. Pozostałe elementy częściej wpływają na pracę obwodu wirnika, a nie na hałas całej maszyny.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym pierścieniowym spotyka się zarówno elementy odpowiedzialne za pracę mechaniczną (wirnik na wale, łożyskowanie), jak i elementy charakterystyczne dla tej odmiany silnika, czyli pierścienie ślizgowe i układ szczotek. Pytanie dotyczy jednak objawu: nadmierny hałas podczas pracy. W praktyce eksploatacyjnej jest to bardzo częsty sygnał problemu po stronie mechanicznej.

Odpowiedź "łożyska toczne" jest właściwa, ponieważ zużycie łożysk (np. wskutek braku smaru, zanieczyszczeń, niewspółosiowości, przeciążenia) prowadzi do:

  • wzrostu tarcia i temperatury,
  • pojawienia się drgań,
  • powstawania charakterystycznych dźwięków (szum, pisk, chrobotanie),
  • pogorszenia prowadzenia wału, co może dodatkowo generować hałas wtórny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście typowego "nadmiernego hałasu silnika":

  • "pierścienie ślizgowe" – ich zużycie częściej skutkuje pogorszeniem kontaktu elektrycznego, iskrzeniem, przegrzewaniem w strefie szczotek/pierścieni i problemami z obwodem wirnika, a nie dominującym hałasem całej maszyny.
  • "sprężyny dociskające" – dotyczą docisku szczotek. Zbyt mały lub zbyt duży docisk może powodować problemy komutacyjne/iskrzenie i lokalne dźwięki tarcia szczotek, ale nie jest to najczęstsza przyczyna ogólnego hałasu silnika porównywalna z awarią łożysk.
  • "uszczelki pierścieniowe" – pełnią funkcję uszczelniającą (np. ograniczanie wnikania zanieczyszczeń). Ich uszkodzenie zwykle nie jest pierwszą, typową przyczyną nadmiernego hałasu w porównaniu z łożyskami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się objawy typu "hałas", "drgania", "szum", najpierw rozważ elementy mechaniczne (łożyska, wyważenie, osiowość, mocowanie). Dopiero potem analizuj elementy obwodów elektrycznych i styków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęstą przyczyną są problemy mechaniczne, zwłaszcza zużyte łożyska (tarcie, luzy, brak smaru) oraz zwiększone drgania. Rzadziej źródłem bywa niewyważenie wirnika, niewspółosiowość lub poluzowane mocowanie. Objawy elektryczne częściej dają spadek momentu, grzanie lub iskrzenie.
Hałas łożysk zwykle ma postać szumu, chrobotania lub piszczenia i często rośnie wraz z prędkością obrotową. Może mu towarzyszyć wzrost temperatury obudowy łożysk oraz wyczuwalne drgania. W praktyce potwierdza się to też przez kontrolę luzów i stan smarowania.
Łożyska prowadzą wał i przenoszą obciążenia. Gdy są zużyte, pojawiają się luzy i nierówna praca bieżni, co generuje drgania i hałas całej maszyny. Po wymianie łożysk tarcie i drgania maleją, a silnik pracuje ciszej i stabilniej.
To odmiana silnika asynchronicznego, w której uzwojenie wirnika jest wyprowadzone na pierścienie ślizgowe współpracujące ze szczotkami. Umożliwia to dołączanie elementów zewnętrznych w obwodzie wirnika (np. przy rozruchu). Pierścienie dotyczą głównie strony elektrycznej wirnika.
Mogą powodować lokalne dźwięki tarcia w strefie szczotek i pierścieni, ale zwykle nie są główną przyczyną "nadmiernego hałasu silnika" jako całości. Przy pierścieniach częściej obserwuje się iskrzenie, przegrzewanie, nierówną pracę lub problemy z przenoszeniem prądu w wirniku.
Częsty błąd to łączenie hałasu z elementami "charakterystycznymi" dla danej odmiany silnika (np. pierścienie, szczotki) bez oceny, czy objaw ma naturę mechaniczną. Inny błąd to pomijanie prostych rzeczy: luzów mocowania, stanu smaru, osiowości i wstępnych oględzin łożysk.
Poza łożyskami hałas mogą powodować: niewyważenie wirnika, ocieranie wirnika o stojan, poluzowane śruby fundamentowe, rezonans konstrukcji, uszkodzony wentylator, a także niewspółosiowość sprzęgła. W diagnostyce warto łączyć obserwację dźwięku z oceną drgań i temperatury.
Gdy hałas ma charakter "buczenia" zależnego od obciążenia i towarzyszą mu objawy typu spadek momentu, nierówna praca, nadmierne grzanie uzwojeń lub problemy z zasilaniem, można podejrzewać przyczyny elektryczne. Mimo to w praktyce najpierw wyklucza się typowe usterki mechaniczne.
W oględzinach ocenia się m.in. stan łożysk (hałas, drgania, temperatura), mocowania, wentylatora, a w części pierścieniowej: stan szczotek, docisk, czystość i ślady iskrzenia na pierścieniach. Ważne jest też sprawdzenie osłon i zanieczyszczeń, które mogą przyspieszać zużycie.
Ucz się mapowania objawów na przyczyny: hałas i drgania zwykle wskazują mechanikę (łożyska, wyważenie), a problemy z momentem, grzaniem i iskrzeniem częściej stronę elektryczną lub styki. Pomaga tworzenie tabeli "objaw → prawdopodobna przyczyna → typowa czynność serwisowa".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że nadmierny hałas podczas pracy silnika najczęściej ma przyczynę mechaniczną.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne - dostęp: 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny - dostęp: 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pier%C5%9Bcieniowy - dostęp: 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do przedmiotu "Maszyny elektryczne" (działy: łożyskowanie, diagnostyka objawowa)
  • Instrukcje eksploatacji (DTR) silników indukcyjnych i wytyczne producentów łożysk dotyczące objawów zużycia
  • Materiały z diagnostyki wibroakustycznej maszyn wirujących (podstawy interpretacji hałasu i drgań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego