KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 11

PYTANIE NR 31.
SubstancjaMasa (g)Masa molowa (g/mol)
Cukier (sacharoza)10342
Białko (albumina)566000
Tłuszcz (tripalmityna)2807
Jeżeli masę wszystkich substancji dodasz do 1 L wody, to która substancja będzie miała największe stężenie molowe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie molowe liczymy ze wzoru c=m/(M×V). Ponieważ V=1 L, porównujemy m/M: sacharoza 10/342≈0,029 mol/L; albumina 5/66000≈0,000076 mol/L; tripalmityna 2/807≈0,0025 mol/L. Największą molarność ma sacharoza, bo ma największy stosunek m do M.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie molowe (molarność) to liczba moli substancji rozpuszczonej w 1 litrze roztworu. Korzystamy z zależności:

c = n/V oraz n = m/M, więc c = m/(M×V).

W zadaniu objętość roztworu przyjmujemy jako V = 1 L, dlatego do porównania wystarczy policzyć liczbę moli (albo bezpośrednio iloraz m/M) dla każdej substancji.

  • Cukier (sacharoza): n = 10 g / 342 g/mol ≈ 0,0292 mol, więc c ≈ 0,0292 mol/L.
  • Białko (albumina): n = 5 g / 66000 g/mol ≈ 0,0000758 mol, więc c ≈ 0,0000758 mol/L.
  • Tłuszcz (tripalmityna): n = 2 g / 807 g/mol ≈ 0,00248 mol, więc c ≈ 0,00248 mol/L.

Porównując wyniki: 0,0292 > 0,00248 > 0,0000758. Największe stężenie molowe ma zatem cukier (sacharoza). Decydujące jest to, że sacharoza ma znacznie mniejszą masę molową niż albumina oraz mniejszą niż tripalmityna, a dodatkowo jest jej najwięcej w gramach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Białko (albumina) ma ogromną masę molową, więc nawet 5 g to bardzo mała liczba moli; molarność wychodzi najmniejsza.
  • Tłuszcz (tripalmityna) ma masę molową dużo większą niż sacharoza i mniejszą masę w próbce (2 g), więc ma mniejszą molarność niż sacharoza.
  • "Wszystkie takie samo" byłoby prawdą tylko wtedy, gdy ilorazy m/M (czyli liczby moli przy tym samym V) byłyby równe, a tu są różne.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy V jest takie samo dla wszystkich, ranking molarności to ranking wartości m/M. To szybki sposób na sprawdzenie odpowiedzi bez rozbudowanych obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie molowe (molarność) to liczba moli substancji rozpuszczonej w 1 litrze roztworu. Zapisuje się je jako c i podaje w jednostkach mol/L (często jako mol·dm-3). To podstawowa wielkość w obliczeniach roztworów w laboratorium.
Użyj wzoru c = m/(M×V), gdzie m to masa w gramach, M masa molowa w g/mol, a V objętość roztworu w litrach. Najpierw liczysz mole: n=m/M, potem dzielisz przez objętość: c=n/V.
Molarność zależy od liczby moli, a nie od samych gramów. Masa molowa M mówi, ile gramów przypada na 1 mol. Bez M nie da się przeliczyć masy m na mole n, więc nie da się poprawnie obliczyć c w mol/L.
Gdy wszystkie substancje rozpuszczasz w tej samej objętości (np. 1 L), wystarczy porównać m/M. Większa wartość m/M oznacza więcej moli w tej samej objętości, czyli większą molarność. To praktyczny skrót na egzaminie rachunkowym.
Stężenie masowe opisuje, ile gramów substancji jest w 1 L roztworu (g/L). Stężenie molowe opisuje, ile moli jest w 1 L (mol/L). Dwie próbki o tej samej masie mogą mieć różną molarność, bo zależy ona od masy molowej (liczby cząsteczek).
Nie zawsze. Molarność zależy od m/M, więc znaczenie ma także masa molowa. Substancja o małej masie molowej może mieć większą molarność nawet przy mniejszej masie w gramach. To częsty błąd: ocenianie "na oko" tylko po liczbie gramów.
Białka są makrocząsteczkami o bardzo dużych masach molowych (rzędy tysięcy–dziesiątek tysięcy g/mol lub więcej). To oznacza, że nawet kilka gramów białka to niewiele moli. Cukry mają dużo mniejsze masy molowe, więc ta sama masa daje znacznie więcej moli i wyższą molarność.
Najpierw oblicz naważkę: m = c×M×V. Następnie odważ substancję na wadze analitycznej, przenieś do kolby miarowej, rozpuść w niewielkiej ilości wody, a potem dopełnij do kreski (1 L). Na końcu dokładnie wymieszaj, aby roztwór był jednorodny.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie mol/L z g/L, pomijanie dzielenia przez masę molową, używanie złej objętości (np. mL zamiast L) oraz błędy rzędu wielkości przy bardzo dużych masach molowych (np. białka). Pomaga zapis jednostek w każdym kroku rachunku.
Molarność jest kluczowa, gdy liczy się stechiometria reakcji (liczba moli reagentów), np. w miareczkowaniu, przygotowaniu roztworów mianowanych czy obliczaniu ilości analitu w próbce. Stężenie masowe bywa wygodne w technologii, ale do reakcji chemicznych częściej potrzebujesz moli.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Stężenie molowe liczymy ze wzoru c=m/(M×V)."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book – "amount concentration" (definition of c=n/V), https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (accessed 2026-02-24)
  • PubChem – Sucrose (molecular weight), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sucrose (accessed 2026-02-24)
  • UniProt – Serum albumin (molecular mass information in protein entry), https://www.uniprot.org (search: serum albumin) (accessed 2026-02-24)

Materiały:

  • Podręcznik do chemii ogólnej/analitycznej: rozdziały o stężeniach roztworów i przeliczeniach molowych
  • Zestawy zadań rachunkowych: molarność, liczba moli, masa molowa
  • Tabele/encyklopedie chemiczne z masami molowymi (np. bazy związków chemicznych)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego