KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 23.
Substancje ciekłe lub stałe utleniające oznakowane są piktogramem
Ilustracja przedstawia cztery piktogramy chemiczne, które są używane do oznaczania substancji niebezpiecznych zgodnie z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Substancje utleniające są oznaczane piktogramem przedstawiającym płomień nad okręgiem. Symbol ten informuje, że substancja może intensyfikować spalanie i zwiększać ryzyko pożaru w kontakcie z materiałami palnymi lub redukującymi, nawet jeśli sama nie jest paliwem.

Pełne wyjaśnienie:

Substancje ciekłe lub stałe o właściwościach utleniających wymagają szczególnej ostrożności, ponieważ mogą podtrzymywać lub nasilać spalanie. Dlatego na etykiecie rozpoznaje się je po charakterystycznym piktogramie: płomień nad okręgiem. Informacja z piktogramu ma znaczenie praktyczne: utleniacz w kontakcie z materiałami palnymi (np. czyściwa, drewno, niektóre tworzywa) może spowodować gwałtowniejszy rozwój pożaru.

Dlaczego pozostałe typowe piktogramy bywają mylone z tym właściwym?

  • Płomień (bez okręgu) kojarzy się z ogniem, ale dotyczy przede wszystkim łatwopalności (substancja sama łatwo się zapala i spala). Utleniacz nie musi być łatwopalny, ale może dostarczać tlenu lub działać jak silny utleniacz w reakcji.
  • Żrące ostrzega o niszczeniu tkanek i materiałów, a nie o nasilaniu spalania. To inne ryzyko operacyjne (oparzenia chemiczne, korozja).
  • Czaszka i piszczele odnosi się do toksyczności ostrej. Substancja może być toksyczna i jednocześnie utleniająca, ale sam piktogram toksyczności nie identyfikuje właściwości utleniających.

W pracy operatora urządzeń przemysłu chemicznego rozpoznanie piktogramu utleniacza pomaga dobrać właściwe działania: separację magazynową od palnych/redukujących, unikanie zanieczyszczeń, kontrolę źródeł zapłonu oraz szybkie zgłoszenie niezgodnego oznakowania pojemników roboczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znak substancji utleniających. Informuje, że produkt może nasilać spalanie lub spowodować zapłon innych materiałów. W praktyce oznacza potrzebę separacji od materiałów palnych i redukujących oraz zwiększoną ostrożność przy magazynowaniu i dozowaniu.
Piktogram utleniający ma płomień nad okręgiem, a łatwopalny przedstawia sam płomień. Łatwopalność dotyczy tego, że substancja sama łatwo się pali, natomiast utleniacz może nie być paliwem, ale zwiększa intensywność pożaru innych materiałów.
Utleniacze mogą gwałtownie reagować z materiałami palnymi lub redukującymi i przyspieszać rozwój pożaru. Nawet małe zanieczyszczenie (np. olejem, pyłem, czyściwem) może zwiększyć ryzyko zdarzenia. Dlatego ważna jest separacja, czystość stanowiska i zgodne oznakowanie pojemników.
Typowo są to związki uwalniające tlen lub silnie utleniające, np. niektóre azotany, nadtlenki czy stężone utleniacze nieorganiczne. Na egzaminie nie chodzi zwykle o listę nazw, tylko o rozpoznanie ryzyka: substancja może podtrzymywać spalanie i wymaga innego magazynowania niż palne ciecze.
Tak. Jedna substancja może mieć kilka zagrożeń i wtedy na etykiecie pojawia się więcej niż jeden piktogram. Utleniające właściwości opisuje "płomień nad okręgiem", a toksyczność lub żrącość mają osobne symbole. Operator powinien brać pod uwagę wszystkie znaki naraz.
Najczęstszy błąd to wybór piktogramu z samym płomieniem (łatwopalne), bo kojarzy się z pożarem. Drugi błąd to pamięć starych oznaczeń i nieuwzględnianie, że obecnie stosuje się ujednolicone piktogramy w rombie. Warto zapamiętać element "okręgu" pod płomieniem.
Gdy w arkuszu podane są odpowiedzi jako grafiki (A–D), pytanie sprawdza dopasowanie nazwy zagrożenia do właściwego symbolu. Wtedy kluczowa jest umiejętność rozpoznania znaku (np. płomień nad okręgiem) i powiązania go z klasą zagrożenia: utleniające.
Należy traktować to jako niezgodność oznakowania: przerwać użycie, zabezpieczyć pojemnik, ustalić zawartość (np. po numerze partii i dokumentacji), a sprawę zgłosić zgodnie z procedurą zakładową. Brak piktogramu zwiększa ryzyko błędnego magazynowania i reakcji z innymi chemikaliami.
Bo utleniacz może dostarczać składnika reakcji spalania lub inicjować reakcje utleniania, co zwiększa intensywność pożaru. Nawet bez otwartego płomienia kontakt utleniacza z materiałem palnym może prowadzić do gwałtownych reakcji. Separacja ogranicza skutki awarii i ułatwia działania ratownicze.
Pomaga skojarzenie: "ogień karmiony tlenem" — płomień stoi nad okręgiem (symbolicznie "źródło tlenu"). Jeśli widzisz sam płomień, myśl o łatwopalności; jeśli jest okrąg pod płomieniem, myśl o utleniaczu i nasilaniu spalania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Substancje utleniające są oznaczane piktogramem przedstawiającym płomień nad okręgiem."

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency), "Hazard pictograms (CLP)", https://echa.europa.eu/pictograms - accessed 2026-02-18
  • UNECE, "Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) – hazard pictograms", https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 - accessed 2026-02-18
  • Regulation (EC) No 1272/2008 of the European Parliament and of the Council (CLP), Annex V (hazard pictograms) – consolidated text via EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Karta charakterystyki (SDS) – sekcja o identyfikacji zagrożeń i oznakowaniu
  • Materiały szkoleniowe BHP zakładu dotyczące klasyfikacji i oznakowania substancji
  • Oficjalne zestawienia piktogramów i klas zagrożeń publikowane przez instytucje unijne (ECHA/UNECE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego