KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 7.
Surowiec Ilość
Substancja czynna 200 mg
Substancja pomocnicza 300 mg
Substancja pomocnicza 2 500 mg
Na podstawie powyższej tabeli, określ, czy analiza ilościowa leku recepturowego została przeprowadzona prawidłowo.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sama tabela podaje jedynie masy surowców w całej recepturze.
Aby ocenić analizę ilościową w praktyce, trzeba znać m.in. ilość substancji czynnej w jednostce dawki (np. na kapsułkę/czopek) lub liczbę dawek. Bez tych danych nie da się potwierdzić prawidłowości analizy.

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli przedstawiono ilości (w mg) trzech surowców: substancji czynnej oraz dwóch substancji pomocniczych. Taki zapis opisuje skład ilościowy całej mieszaniny lub całej sporządzonej porcji, ale nie przesądza jeszcze o tym, czy analiza ilościowa leku recepturowego została wykonana prawidłowo w sensie oceny dawki.

Kluczowym elementem w analizie ilościowej w recepturze jest możliwość odniesienia ilości substancji czynnej do tego, jak pacjent przyjmie lek, czyli do jednostki dawki (np. 1 kapsułka, 1 czopek, 1 saszetka, określona objętość roztworu). Do tego potrzebna jest informacja o liczbie otrzymanych jednostek lub o masie/objętości pojedynczej dawki. W samej tabeli tej informacji brak, więc nie da się stwierdzić, ile mg substancji czynnej przypada na jedną dawkę.

Odpowiedź "Nie, ponieważ tabela nie zawiera informacji o ilości substancji czynnej w jednostce dawki" jest trafna, bo wskazuje na brak danych niezbędnych do oceny dawkowania. Odpowiedzi typu "Tak, ponieważ wszystkie surowce są wymienione" oraz "Tak, ponieważ tabela zawiera informacje o ilościach wszystkich surowców" odwołują się do pozornej kompletności listy, ale kompletność wykazu składników nie jest równoznaczna z poprawną analizą ilościową dawki. Z kolei "Nie można tego stwierdzić na podstawie podanych informacji" bywa intuicyjna, jednak w ujęciu egzaminacyjnym oczekuje się wskazania konkretnego braku: danych o dawce jednostkowej substancji czynnej.

Wskazówka do nauki: zawsze zadawaj pytanie "ile substancji czynnej jest w 1 dawce?" i sprawdź, czy dokument zawiera liczbę dawek lub masę/objętość dawki. Jeśli nie, ocena ilościowa pod kątem dawki jest niepełna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sprawdzenie, jakie ilości składników (zwłaszcza substancji czynnej) znajdują się w leku oraz czy można je poprawnie odnieść do dawkowania. W praktyce obejmuje m.in. ocenę, ile substancji czynnej przypada na jednostkę dawki i czy zapis recepty/dokumentacji jest kompletny.
Bo podaje zwykle ilości dla całej porcji, a nie dla pojedynczej dawki. Jeśli lek ma być podzielony (np. na kapsułki), potrzebujesz jeszcze informacji, ile dawek powstaje albo jaka jest masa jednej dawki. Bez tego nie wyliczysz mg substancji czynnej na 1 dawkę.
To najmniejsza porcja leku przyjmowana jednorazowo, np. 1 kapsułka, 1 czopek, 1 saszetka, 1 tabletka (jeśli wykonywana), albo określona objętość roztworu. Analiza ilościowa często wymaga przeliczenia, ile substancji czynnej jest właśnie w takiej porcji.
Potrzebujesz: (1) ilości substancji czynnej w całej recepturze oraz (2) informacji o podziale na dawki, czyli liczby jednostek (np. 20 kapsułek) albo masy/objętości pojedynczej dawki. Dopiero wtedy da się wyznaczyć mg substancji czynnej w 1 dawce.
Nie. Kompletna lista surowców to tylko część dokumentacji. Poprawna analiza ilościowa musi pozwalać ocenić dawkowanie i ilość substancji czynnej w dawce. Tabela może być kompletna, a mimo to nie zawierać kluczowej informacji o liczbie dawek lub dawce jednostkowej.
Gdy lek jest przygotowywany jako zestaw równych porcji, np. kapsułki, czopki, proszki dzielone. Wtedy pacjent przyjmuje pojedyncze jednostki, więc trzeba wiedzieć, ile substancji czynnej ma każda z nich. Bez tej informacji rośnie ryzyko błędnego dawkowania.
Szukaj słów wskazujących na porcjowanie: "na 1 kapsułkę", "wydaj 20 proszków", "wykonaj 10 czopków", "podziel na dawki". Jeśli tego nie ma, tabela może opisywać tylko całość. Wtedy pytaj, czy da się wyznaczyć ilość substancji czynnej w pojedynczej dawce.
Bo często jest zbyt ogólna. W wielu pytaniach egzaminacyjnych oczekuje się wskazania konkretnej przyczyny braku możliwości oceny, np. "brak danych o dawce jednostkowej". Uczeń ma rozpoznać, jakiej informacji brakuje, a nie tylko stwierdzić niepewność.
Najczęstsze to: uznanie, że "są liczby, więc jest poprawnie", oraz mylenie całości z dawką (skład całkowity ≠ dawka jednostkowa). Pomaga nawyk kontrolny: zawsze sprawdź, czy wiadomo, ile jest dawek i ile substancji czynnej przypada na jedną z nich.
Ćwicz rozpoznawanie, czy dane pozwalają wyliczyć dawkę jednostkową. Rób krótką checklistę: (1) ile substancji czynnej w całości? (2) ile dawek powstaje? (3) jaka jest dawka na 1 jednostkę? (4) czy jednostka dawki jest zdefiniowana? To ułatwia wybór poprawnej odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Bez tych danych nie da się potwierdzić prawidłowości analizy."

Materiały:

  • Brak możliwości weryfikacji źródła - wiedza ogólna z dziedziny receptury aptecznej
  • Podręczniki i skrypty do nauczania technika farmaceutycznego z działu: leki recepturowe i obliczenia recepturowe (tytuł/rozdział wg materiałów szkoły)
  • Materiały szkoleniowe z apteki: procedury dokumentowania składu, dawki i liczby jednostek leku recepturowego (wewnętrzne SOP, jeśli dostępne uczniowi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego