KWALIFIKACJA TWO9 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 25.
Sworzeń tłoka osadzony jest w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sworzeń tłokowy stanowi przegub łączący tłok z korbowodem. Konstrukcyjnie jest on osadzany w piastach tłoka (bossach), a przez jego otwór przechodzi stopa/główka korbowodu. Głowica i wałek rozrządu nie należą do tego połączenia i nie są miejscem osadzenia sworznia.

Pełne wyjaśnienie:

Sworzeń tłokowy (sworzeń tłoka) jest elementem zespołu tłokowo-korbowego, który umożliwia przegubowe połączenie tłoka z korbowodem. W typowej konstrukcji tłoka wewnątrz znajdują się piasty tłoka (czasem nazywane też bossami) – to zgrubienia materiału z otworami, w których sworzeń jest podparty i/lub osadzony. Dzięki temu obciążenia od sił gazowych i bezwładności są przenoszone z tłoka na sworzeń, a dalej na korbowód.

Odpowiedź "piastach." jest poprawna, ponieważ to właśnie w piastach tłoka znajduje się miejsce konstrukcyjnego osadzenia sworznia. Korbowód współpracuje ze sworzniem (np. poprzez tulejkę/łożyskowanie w swojej części), ale samo "osadzenie" odnosi się do elementu tłoka, który sworzeń utrzymuje i pozycjonuje.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z powodów konstrukcyjnych:

  • "głowicy." – głowica zamyka cylinder od góry i zawiera elementy układu rozrządu/komory spalania, ale nie jest częścią połączenia tłok–korbowód i nie stanowi miejsca osadzenia sworznia.
  • "wałku rozrządu." – wałek rozrządu steruje zaworami (otwieranie/zamykanie), nie ma związku z przegubem tłoka i korbowodu; to zupełnie inny mechanizm.
  • "stopie korbowodu." – stopa korbowodu jest związana z czopem wału korbowego. Sworzeń znajduje się przy połączeniu z tłokiem, a nie przy stopie; mylenie tych miejsc wynika często z nieodróżniania stopy od części korbowodu współpracującej ze sworzniem.

W praktyce (także w siłowniach jednostek żeglugi śródlądowej) poprawne rozpoznanie, gdzie pracuje i gdzie jest osadzony sworzeń, pomaga przy diagnozowaniu luzów, stuków oraz ocenie zużycia piast tłoka i elementów łożyskujących w korbowodzie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sworzeń tłokowy to stalowy trzpień łączący tłok z korbowodem w sposób przegubowy. Umożliwia zmianę kierunku ruchu: tłok porusza się posuwisto-zwrotnie, a korbowód przekazuje siły na wał korbowy. To kluczowy element zespołu tłokowo-korbowego.
Piasty tłoka są wewnętrznymi zgrubieniami materiału tłoka z otworami na sworzeń. Są uformowane symetrycznie po obu stronach wnętrza tłoka i stanowią miejsce podparcia/osadzenia sworznia, aby przenosić obciążenia na korbowód bez nadmiernych odkształceń.
Głowica znajduje się na górze cylindra i należy do zespołu rozrządu oraz komory spalania, a nie do połączenia tłok–korbowód. Sworzeń pracuje wewnątrz tłoka, gdzie łączy tłok z korbowodem, więc konstrukcyjnie nie ma miejsca ani funkcji w głowicy.
Stopa korbowodu współpracuje z czopem wału korbowego i zawiera łożyskowanie tego połączenia. Ze sworzniem tłokowym związana jest inna część korbowodu (od strony tłoka). Mylenie tych stref to częsty błąd, bo oba miejsca są połączeniami przegubowymi, ale z innymi elementami.
Na przekrojach silnika sworzeń jest pokazany jako walcowy trzpień przechodzący poprzecznie przez tłok, w okolicy jego środka. W opisach części szukaj nazw: "sworzeń tłokowy", "piston pin" lub informacji o piastach tłoka i połączeniu z korbowodem.
Typowe objawy to metaliczne stuki nasilające się przy zmianach obciążenia, zwiększone luzy w połączeniu tłok–korbowód oraz ślady zatarcia na sworzniu lub w otworach piast. W praktyce eksploatacyjnej ważna jest też kontrola smarowania i temperatury pracy.
Sworzeń kontroluje się przy demontażu tłoka i korbowodu, np. podczas planowego remontu lub po wykryciu stuków. Sprawdza się zużycie powierzchni, ewentualne rysy, pasowanie w piastach oraz stan elementów współpracujących w korbowodzie, bo wpływają na trwałość całego węzła.
Najczęściej myli się miejsce osadzenia sworznia z elementami innych układów (np. wałek rozrządu) albo z połączeniem stopy korbowodu z wałem. Druga pomyłka to utożsamienie "głowicy" z "górą cylindra", mimo że sworzeń jest częścią wewnętrzną tłoka.
Do zespołu tłokowo-korbowego zalicza się m.in. tłok, pierścienie tłokowe, sworzeń tłokowy, korbowód oraz wał korbowy. Elementy te wspólnie zamieniają ciśnienie gazów w cylindrze na moment obrotowy. Rozrząd (np. wałek rozrządu) to oddzielny układ.
Nie zawsze. Zależnie od konstrukcji może być osadzony "na sztywno" w jednym elemencie lub być rozwiązaniem pływającym, gdzie pracuje w pasowaniach i jest zabezpieczony przed przesuwem. Niezależnie od wariantu, obszarem konstrukcyjnym tłoka przeznaczonym na sworzeń są piasty.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Sworzeń tłokowy stanowi przegub łączący tłok z korbowodem."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Sworzeń tłokowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Sworze%C5%84_t%C5%82okowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN), "Piston pin" – https://en.wikipedia.org/wiki/Piston_pin (accessed 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, "Piston (mechanics)" (opis zespołu tłokowego i połączeń) – https://www.britannica.com/technology/piston (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały o zespole tłokowo-korbowym)
  • Instrukcje obsługi i dokumentacja techniczno-ruchowa silników stosowanych w jednostkach żeglugi śródlądowej (sekcje: tłok, sworzeń, korbowód)
  • Schematy i przekroje zespołu tłokowo-korbowego (rysunki poglądowe, atlas części maszyn)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego