KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 36.
Sygnał MO w układzie przedstawionym na rysunku jest równy 1, gdy
Ilustracja przedstawia schemat blokowy układu logicznego, który jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerzutnik SR ustawia wyjście, gdy Set=1 i Reset=0.
Na schemacie wejście R ma negację, więc wewnętrzny reset to NOT(S2). Aby M0=1, potrzeba S1=1 oraz NOT(S2)=0, czyli S2=1. Stąd warunek: S1=1 i S2=1.

Pełne wyjaśnienie:

W przerzutniku typu SR (Set–Reset) wyjście zostaje ustawione na 1 wtedy, gdy spełniony jest warunek "ustaw" bez jednoczesnego "kasuj", czyli w typowej interpretacji: S=1 oraz R=0. Taki element jest często spotykany w automatyce i w sterownikach PLC jako pamięć stanu (podtrzymanie sygnału).

W przedstawionym układzie kluczowy jest detal notacji: na wejściu R znajduje się symbol negacji (małe kółko, tzw. bąbelek). Oznacza to, że sygnał doprowadzony z S2 jest odwracany przed podaniem na wejście resetu przerzutnika. Innymi słowy, wewnętrzny sygnał resetu ma postać NOT(S2).

Aby otrzymać M0 = 1, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki:

  • wewnętrzne S = 1 → ponieważ S pochodzi z S1, trzeba mieć S1 = 1,
  • wewnętrzne R = 0 → ponieważ R = NOT(S2), trzeba mieć NOT(S2) = 0, czyli S2 = 1.

Dlatego poprawny jest warunek S1 = 1 i S2 = 1.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów spotykanych na egzaminie: gdy S1=0, S2=1, to brak ustawienia (S=0) nie da M0=1; gdy S1=1, S2=0, po negacji powstaje reset aktywny (R=1), co prowadzi do sytuacji niepożądanej (w zależności od realizacji może to być stan zabroniony lub wymuszenie resetu); gdy S1=0, S2=0, przerzutnik nie jest ustawiany, a reset po negacji jest aktywny, więc M0 pozostaje 0. Praktyczna wskazówka: zawsze najpierw "przenieś" negację z wejścia (zapisz R=NOT(S2)), a dopiero potem analizuj tablicę stanów SR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kółko na wejściu oznacza negację (inwersję) sygnału przed przetworzeniem w bloku. W praktyce wejście działa "aktywnie stanem przeciwnym". Jeśli na wejściu R jest bąbelek, to do przerzutnika trafia sygnał NOT z podanego wejścia.
Przerzutnik SR zapamiętuje stan wyjścia. Wejście S ustawia wyjście na 1, a wejście R zeruje wyjście do 0. Dzięki temu można podtrzymać sygnał (np. START) po zaniku impulsu sterującego, aż do zadziałania resetu.
Bo wejście resetu jest zanegowane. Wewnętrznie przerzutnik widzi reset jako NOT(S2). Aby utrzymać stan 1, trzeba jednocześnie ustawić (S1=1) i nie resetować (NOT(S2)=0), co oznacza S2=1.
Najczęściej wskazuje to symbol negacji (bąbelek) przy wejściu lub opis typu "/R", "RESET_N". Oznacza to, że sygnał jest logicznie odwracany, więc "0" może oznaczać aktywację, a "1" brak aktywacji – zależnie od miejsca negacji.
Najczęściej: podtrzymanie START maszyny, zatrzask alarmu (awaria pozostaje aktywna do skasowania), pamięć stanu czujnika, blokady bezpieczeństwa. To prosty sposób na pamięć 1-bitową w programie PLC.
W klasycznej teorii przerzutnika SR (np. realizowanego na bramkach) jednoczesne "S=1 i R=1" bywa stanem zabronionym lub nieokreślonym. W PLC konkretne bloki SR/RS mogą mieć zdefiniowany priorytet, ale na egzaminie trzeba uważać na takie kombinacje.
Najpierw przepisz sobie wejście z bąbelkiem jako działanie: np. R = NOT(S2). Potem dopiero podstawiaj wartości i oceniaj warunki SR. Ta metoda ogranicza pomyłki wynikające z patrzenia "na oko" na schemat.
Najczęściej: pominięcie negacji na wejściu, mylenie nazw S i R, oraz zakładanie priorytetu bez sprawdzenia typu bloku (SR vs RS). Częsty jest też automatyczny wybór odpowiedzi "S=1, R=0" bez uwzględnienia, że R może być odwrócone.
W wielu środowiskach PLC różnica dotyczy priorytetu przy jednoczesnym pobudzeniu wejść: w jednym typie ważniejszy jest reset, w drugim set. To ma znaczenie w sytuacjach konfliktowych. W zadaniach egzaminacyjnych trzeba czytać oznaczenie bloku oraz symbole przy wejściach.
Oznaczenie typu M0 zwykle odnosi się do bitu pamięci/markera (obszar "M"). Taki bit może przechowywać stan logiczny wykorzystywany w wielu miejscach programu. W zadaniu M0 jest wyjściem przerzutnika, więc przechowuje zapamiętany stan.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Przerzutnik SR ustawia wyjście, gdy Set=1 i Reset=0.Na schemacie wejście R ma negację, więc wewnętrzny reset to NOT(S2)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (FBD/Function Block Diagram, notacja bloków i sygnałów) – sekcje dotyczące FBD i elementów logicznych

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw logiki cyfrowej (negacja, tablice prawdy)
  • Podręczniki/opracowania do PLC i języków IEC 61131-3 (FBD, SR/RS)
  • Instrukcje środowisk PLC (np. opisy bloków SR/RS w dokumentacji producenta)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego