KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 11.
Szkodnik zbóż przedstawiony na ilustracji to
Na zdjęciu widoczny jest owad siedzący na zielonym liściu, prawdopodobnie liściu trawy lub zboża.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skrzypionka to chrząszcz o twardych, metalicznie niebiesko‑zielonych pokrywach skrzydłowych i wyraźnie czerwonym/pomarańczowym przedpleczu. Te cechy są widoczne na ilustracji. Wciornastki i mszyce nie mają takich pokryw, a ploniarka jest muchówką bez metalicznego połysku.

Pełne wyjaśnienie:

Na ilustracji widać owada o typowej budowie chrząszcza: posiada twarde pokrywy skrzydłowe (elytra). Dodatkowo pokrywy mają metaliczny niebiesko‑zielony połysk i widoczne punktowanie w rzędach, a przedplecze jest czerwone/pomarańczowe. To zestaw cech charakterystyczny dla skrzypionek, w tym skrzypionki zbożowej.

Odpowiedź "skrzypionka." jest poprawna, ponieważ opisane i widoczne elementy (twarde metaliczne pokrywy + czerwone przedplecze + ciemna głowa) odpowiadają klasycznemu wyglądowi dorosłego osobnika skrzypionki żerującej na zbożach.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z powodów morfologicznych:

  • "wciornastek." – wciornastki są bardzo drobne, mają wydłużone ciało i nie mają twardych, błyszczących pokryw jak chrząszcze. Ich wygląd na zdjęciach jest zupełnie inny (brak "pancerzyka" pokryw).
  • "ploniarka." – ploniarki to muchówki, czyli owady o innej budowie niż chrząszcze (brak twardych pokryw skrzydłowych; skrzydła błoniaste). Zwykle są ciemne, bez metalicznego połysku pokryw.
  • "mszyca." – mszyce są miękkociałe, często gruszkowate, bez twardych pokryw skrzydłowych. Nawet formy uskrzydlone nie przypominają chrząszczy o metalicznych elytrach.

W praktyce ogrodniczej i rolniczej poprawne rozpoznanie szkodnika ma duże znaczenie: różne grupy owadów (chrząszcze, muchówki, pluskwiaki, wciornastki) dają inne objawy i mogą wymagać innych działań ochrony roślin. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych warto najpierw rozpoznać typ budowy owada (np. chrząszcz), a dopiero potem gatunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skrzypionka zbożowa to chrząszcz żerujący na liściach zbóż. Groźność wynika z uszkadzania blaszki liściowej, co ogranicza fotosyntezę i może obniżać plon. W praktyce ważne jest szybkie rozpoznanie szkodnika podczas lustracji i odróżnienie go od innych owadów spotykanych na zbożach.
Najbardziej pomocne są cechy dorosłego chrząszcza: twarde pokrywy skrzydłowe o metalicznym niebiesko‑zielonym połysku oraz kontrastowe czerwone/pomarańczowe przedplecze. To zestaw łatwy do wychwycenia na fotografii. Dodatkowo widoczne są typowe dla chrząszczy pokrywy, a nie błoniaste skrzydła.
Mszyce są miękkociałe i nie mają twardych, metalicznych pokryw skrzydłowych jak chrząszcze. Nawet uskrzydlone mszyce nie wyglądają jak owad z "pancerzykiem" pokryw. Jeśli na ilustracji widać elytra (pokrywy) i połysk, to zwykle wskazuje na chrząszcza, a nie na mszycę.
Skrzypionka jest chrząszczem: ma twarde pokrywy skrzydłowe i bardziej masywną sylwetkę. Wciornastek jest bardzo drobny, smukły i nie ma twardych pokryw; jego skrzydła (jeśli są) są wąskie i delikatne. Dlatego na zdjęciach wciornastki nie mają "metalicznych elytr" typowych dla skrzypionek.
Metaliczny połysk twardych pokryw skrzydłowych jest częsty u niektórych chrząszczy. To wskazówka diagnostyczna, że obserwowany owad może należeć do tej grupy, a nie do mszyc czy muchówek. W zadaniach egzaminacyjnych połysk i obecność pokryw pomagają szybko zawęzić rozpoznanie do chrząszczy.
Lustracje wykonuje się w okresach, gdy szkodnik jest aktywny na roślinach i można zauważyć pierwsze uszkodzenia liści. Kluczowa jest regularność obserwacji: częste kontrole pozwalają wykryć problem wcześniej i uniknąć spóźnionej reakcji. Na egzaminie warto kojarzyć lustrację z oceną obecności owadów i objawów żerowania.
Typowe są podłużne, równoległe uszkodzenia liści (tzw. "pasowanie"), bo owady wygryzają tkankę wzdłuż nerwów. W terenie zwraca się uwagę zarówno na same owady, jak i na charakter żeru. To praktyczna umiejętność: rozpoznanie objawu na liściu pomaga wstępnie wskazać sprawcę jeszcze przed złapaniem owada.
Nie. Skrzypionka to chrząszcz (ma twarde pokrywy skrzydłowe), a ploniarka to muchówka (inna budowa, brak twardych pokryw). To rozróżnienie jest ważne w identyfikacji: jeśli na ilustracji widać metaliczne elytra i "chrząszczową" sylwetkę, ploniarka nie będzie pasować.
Częsty błąd to wybór znanej nazwy ("mszyca") bez sprawdzenia budowy ciała. Inny problem to pomijanie cech diagnostycznych (np. twardych pokryw i barwy przedplecza) oraz ocenianie "na szybko" tylko po tym, że owad siedzi na liściu zboża. Pomaga zasada: najpierw grupa (chrząszcz/muchówka), potem gatunek.
Najlepiej uczyć się z atlasów zdjęciowych i porównywać cechy: pokrywy skrzydłowe, kształt ciała, ubarwienie i wielkość. Dobre efekty daje tworzenie własnej "ściągi cech": co ma chrząszcz, czego nie ma mszyca, jak wygląda muchówka. W polu warto ćwiczyć lustrację i notować objawy żerowania.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skrzypionka to chrząszcz o twardych, metalicznie niebiesko‑zielonych pokrywach skrzydłowych i wyraźnie czerwonym/pomarańczowym przedpleczu."

Źródła:

  • Wikipedia: "Oulema melanopus" (skrzypionka zbożowa) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Oulema_melanopus (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Atlas/klucz do rozpoznawania szkodników roślin uprawnych (część: zboża)
  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin dotyczące lustracji zbóż
  • Fotograficzne poradniki rozpoznawania owadów: chrząszcze vs muchówki vs mszyce

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego