KWALIFIKACJA OGR3 + OGR4 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 15.
Szkodniki, o aparacie gębowym kłująco - ssącym, których gromadne żerowanie na młodych wierzchołkowych pędach roślin ozdobnych powoduje zwijanie i zniekształcanie pędów, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mszyce mają aparat gębowy kłująco-ssący i często żerują gromadnie na młodych wierzchołkach pędów. Wysysanie soków i wprowadzanie śliny powoduje zaburzenia wzrostu, przez co pędy i liście ulegają zwijaniu oraz deformacjom. Nicienie zwykle uszkadzają inne organy, a gąsienice i wiele chrząszczy gryzie tkanki.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie opisuje szkodniki o aparacie gębowym kłująco-ssącym oraz skutek ich gromadnego (kolonijnego) żerowania na młodych, wierzchołkowych pędach roślin ozdobnych: zwijanie i zniekształcanie pędów.

Odpowiedź "mszyce" pasuje do tego opisu, ponieważ mszyce (Aphidoidea) odżywiają się sokami roślinnymi, nakłuwając tkanki. Często tworzą liczne kolonie na młodych, intensywnie rosnących częściach roślin (wierzchołki pędów, młode liście). Skutkiem jest osłabienie rośliny oraz typowe deformacje: skręcanie, karłowacenie, zwijanie liści i pędów. Objawy nasilają się właśnie wtedy, gdy żerowanie jest masowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Nicienie" to organizmy o innej biologii (nie są owadami). W praktyce wiele problemów z nicieniami dotyczy przede wszystkim systemu korzeniowego lub tkanek, w których żerują, a rozpoznanie opiera się na innych symptomach niż typowe zwijanie wierzchołków pędów wskutek kolonijnego wysysania soków.
  • "Chrząszcze" (w typowym ujęciu) częściej kojarzą się z aparatem gryzącym i uszkodzeniami typu wygryzione dziury, ząbkowanie brzegów liści czy zniszczenia powierzchni tkanek. To inny mechanizm uszkodzeń niż kłująco-ssący.
  • "Gąsienice motyli" również mają aparat gryzący i zwykle uszkadzają rośliny przez zjadanie liści, pąków lub pędów. Objawy po gąsienicach to ubytki tkanek, zlepione oprzędem fragmenty roślin lub wygryzione otwory, a nie typowe zniekształcenia wynikające z wysysania soków.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się "kłująco-ssący" i "żerowanie gromadne na wierzchołkach", najpierw rozważ szkodniki ssące (np. mszyce), a dopiero później inne grupy powodujące ubytki tkanek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To typ aparatu gębowego, który pozwala nakłuwać tkanki rośliny i wysysać soki. Szkodniki ssące nie wygryzają dużych ubytków, lecz powodują osłabienie roślin oraz zmiany wzrostu, np. zwijanie i deformacje młodych pędów.
Podczas kolonijnego żerowania mszyce intensywnie wysysają soki z młodych tkanek i wprowadzają ślinę. To zaburza wzrost i gospodarkę rośliny, przez co wierzchołki pędów oraz młode liście zaczynają się skręcać, zwijać i ulegać deformacjom.
Szukaj kolonii drobnych owadów na wierzchołkach pędów i młodych liściach. Typowe są: zwijanie liści/pędów, spowolniony wzrost i ogólne osłabienie. Pomocne jest oglądanie roślin z bliska oraz regularna lustracja najmłodszych przyrostów.
Uszkodzenia ssące częściej dają objawy pośrednie: deformacje, przebarwienia, zwijanie, zahamowanie wzrostu. Uszkodzenia gryzące zwykle widać jako ubytki tkanek: dziury, wygryzione brzegi, zjedzone fragmenty liści lub pąków.
Zwykle nie. Problemy z nicieniami częściej dotyczą korzeni lub tkanek, w których żerują, a diagnoza wymaga innych przesłanek niż masowe, kolonijne żerowanie na wierzchołkach. Jeśli widzisz zwijanie młodych pędów i podejrzewasz aparat kłująco-ssący, częściej pasują mszyce.
Najczęściej wtedy, gdy rośliny intensywnie rosną i tworzą miękkie, młode przyrosty (wierzchołki pędów, świeże liście). W praktyce ryzyko wzrasta w okresach sprzyjających szybkiemu wzrostowi oraz przy zagęszczonych nasadzeniach, gdzie łatwiej o rozwój kolonii.
Częsty błąd to ignorowanie frazy "kłująco-ssący" i wybór szkodników gryzących (gąsienice, chrząszcze), bo są "bardziej znane". Drugi błąd to skupienie się na samym słowie "zniekształcenia" bez analizy mechanizmu żerowania i miejsca występowania objawów.
Oznacza, że szkodniki występują w dużej liczbie na jednym fragmencie rośliny, tworząc kolonię. Wtedy skala pobierania soków jest duża, a objawy (zwijanie, deformacje, osłabienie wzrostu) pojawiają się szybciej i są wyraźniejsze niż przy pojedynczych osobnikach.
Najczęściej zasiedlają wierzchołki pędów, młode liście, pąki oraz inne delikatne, intensywnie rosnące części roślin. To miejsca z łatwym dostępem do soków. Dlatego podczas lustracji warto zaczynać od najmłodszych przyrostów.
Ucz się "po objawach": deformacje i zwijanie (mszyce), ubytki tkanek (szkodniki gryzące), problemy z korzeniami (często nicienie). Ćwicz rozpoznawanie na zdjęciach i podczas lustracji. Na egzaminie zawsze łącz: aparat gębowy + miejsce żerowania + objaw.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Mszyce mają aparat gębowy kłująco-ssący i często żerują gromadnie na młodych wierzchołkach pędów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Mszyce" – opis grupy i sposób żerowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mszyce (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyclopaedia Britannica, "Aphid" – feeding (piercing-sucking) and plant damage overview, https://www.britannica.com/animal/aphid (accessed 2026-03-02)
  • University of California Agriculture and Natural Resources, UC IPM, "Aphids" – identification and damage symptoms, https://ipm.ucanr.edu/PMG/PESTNOTES/pn7404.html (accessed 2026-03-02)

Materiały:

  • Atlas szkodników roślin ozdobnych (rozdziały: mszyce, objawy żerowania, diagnostyka)
  • Materiały IPM/integrated pest management dotyczące mszyc w roślinach ozdobnych
  • Podręcznik ochrony roślin: część o owadach ssących i objawach ich żerowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego