KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 16.
Teodolitu używa się do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Teodolit służy do pomiaru kątów poziomych i pionowych, dlatego wykorzystuje się go do wyznaczania oraz przenoszenia kierunku osi wyrobiska. Pomiar szerokości wyrobiska i rozstawu odrzwi to pomiary liniowe, a spadek małego nachylenia ustala się typowo metodami niwelacyjnymi.

Pełne wyjaśnienie:

Teodolit jest przyrządem geodezyjnym przeznaczonym przede wszystkim do pomiaru kątów (w płaszczyźnie poziomej i pionowej). W warunkach górnictwa podziemnego ta cecha sprawia, że instrument jest szczególnie przydatny do wyznaczania i utrzymywania kierunku prowadzenia wyrobiska, czyli kontroli przebiegu osi drążenia zgodnie z projektem.

Odpowiedź "nadawania kierunku prowadzonego wyrobiska." jest poprawna, bo kierunek w geodezji wyznacza się na podstawie obserwacji kątowych (np. przez celowanie na punkty osnowy i odkładanie kierunków). Teodolit umożliwia takie czynności w sposób precyzyjny, także w ograniczonej przestrzeni wyrobiska.

Pozostałe propozycje odnoszą się do innych typów pomiarów:

  • "pomiaru rozstawu odrzwi obudowy." – rozstaw to wielkość liniowa, zwykle mierzona taśmą, przymiarem, dalmierzem lub innym narzędziem do długości. Teodolit nie jest podstawowym narzędziem do bezpośredniego mierzenia odległości między elementami obudowy.
  • "pomiaru szerokości wyrobiska." – szerokość to również pomiar długości, a nie kątów. Można ją wykonać metodami liniowymi; teodolit nie jest tu pierwszym wyborem.
  • "nadawania spadku wyrobiska o małym nachyleniu." – spadek (nachylenie) wiąże się z różnicami wysokości i kontrolą rzędnych. W praktyce do takich zadań częściej stosuje się niwelację (niwelator i łaty) albo rozwiązania pomiarowe ukierunkowane na wysokość/poziom, a nie typowy pomiar kątów w planie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się "kierunek", "azymut", "kąt", zwykle pasuje instrument kątowy (teodolit). Jeśli pojawiają się "szerokość", "rozstaw", "odległość", częściej chodzi o pomiary liniowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Teodolit to przyrząd geodezyjny do pomiaru kątów poziomych i pionowych. W kopalni podziemnej wykorzystuje się go głównie do wyznaczania i przenoszenia kierunku osi wyrobiska oraz kontroli, czy drążenie przebiega zgodnie z projektem.
Gdy w treści pojawiają się słowa "kierunek", "kąt", "azymut", "celowanie", zwykle chodzi o pomiary kątowe (teodolit). Gdy pada "szerokość", "rozstaw", "odległość", częściej jest to pomiar liniowy wykonywany taśmą, przymiarem lub dalmierzem.
Bo kierunek w geodezji wyznacza się przez obserwacje kątowe między punktami (np. osnowy) i odkładanie odpowiednich kierunków. Teodolit umożliwia precyzyjne celowanie i odczyt kątów, co pozwala kontrolować przebieg osi wyrobiska w planie.
Nie jest to typowe zastosowanie. Szerokość wyrobiska to pomiar długości, który w praktyce wykonuje się narzędziami do pomiarów liniowych. Teodolit służy przede wszystkim do kątów, a nie do bezpośredniego mierzenia rozstawów i szerokości.
Najczęstszy błąd to utożsamianie teodolitu z "uniwersalnym miernikiem" wszystkiego w wyrobisku. Zdający wybierają odpowiedzi o szerokości lub rozstawie, bo to częste czynności na budowie wyrobiska, ale są to pomiary liniowe, nie kątowe.
Teodolit kojarz z pomiarem kątów i kierunków. Niwelator kojarz z różnicami wysokości, poziomami i kontrolą rzędnych (spadek, niweleta). W pytaniach o "kierunek wyrobiska" częściej pasuje teodolit, a o "wysokość/spadek" – niwelator.
Szczególnie wtedy, gdy wyrobisko ma połączyć się z innym wyrobiskiem, gdy prowadzi do ważnych punktów infrastruktury lub gdy wymagane są małe odchyłki od osi projektowanej. Kontrola kierunku zmniejsza ryzyko błędnego przebiegu drążenia i kosztownych poprawek.
To geodezyjne wytyczenie i utrzymywanie osi wyrobiska w planie: wskazanie, w jakim kierunku ma postępować przodek. Realizuje się to przez odniesienie do punktów pomiarowych i pomiary kątowe, tak aby drążenie było zgodne z dokumentacją.
Teodolit mierzy kąty, więc teoretycznie pozwala obserwować nachylenie, ale w typowych zadaniach związanych ze spadkiem i rzędnymi częściej stosuje się metody niwelacyjne. Na egzaminie warto łączyć spadek z niwelacją, a kierunek z teodolitem.
Zrób zestawienie: co mierzy dany instrument (kąty, wysokości, długości) i do jakich zadań jest używany w wyrobiskach. Ćwicz dopasowywanie: kierunek/azymut → teodolit; wysokość/spadek → niwelator; odległość/rozstaw → pomiar liniowy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Teodolit służy do pomiaru kątów poziomych i pionowych, dlatego wykorzystuje się go do wyznaczania oraz przenoszenia kierunku osi wyrobiska."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Teodolit" – opis zastosowania i funkcji (pomiary kątów). https://pl.wikipedia.org/wiki/Teodolit (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica: "Theodolite" – ogólny opis instrumentu i jego przeznaczenia (angle measurement). https://www.britannica.com/technology/theodolite (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji górniczej (dział: instrumenty i pomiary kątowe)
  • Instrukcje stanowiskowe dotyczące tyczenia osi i kierunku wyrobisk w kopalni
  • Podręczniki/rozdziały o pomiarach kątowych i wyznaczaniu kierunków w podziemnych ciągach komunikacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego