KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 7.
Terapeuta, który prowadząc codzienne zajęcia w pracowni ceramicznej systematycznie rejestruje występujące zachowania podopiecznych według ściśle określonego klucza, realizuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Systematyczne rejestrowanie zachowań według z góry ustalonego klucza wskazuje na obserwację kontrolowaną (ustrukturyzowaną). Ponieważ terapeuta jednocześnie prowadzi zajęcia i jest w sytuacji z uczestnikami, ma to charakter obserwacji uczestniczącej. Pozostałe metody (wywiad, eksperyment, socjometria) nie opisują takiej rejestracji w toku działania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji wskazuje na obserwację uczestniczącą kontrolowaną. Terapeuta zajęciowy jest jednocześnie uczestnikiem sytuacji (prowadzi zajęcia w pracowni ceramicznej) oraz systematycznie rejestruje zachowania podopiecznych. Kluczowe jest sformułowanie: "według ściśle określonego klucza" – oznacza to, że obserwacja jest kontrolowana/ustrukturyzowana, czyli oparta na wcześniej przyjętych kategoriach, arkuszu lub kryteriach zapisu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wywiad standaryzowany ukryty – wywiad polega na zadawaniu pytań i uzyskiwaniu deklaracji badanego. W opisie nie ma rozmowy ani kwestionariusza pytań, jest natomiast rejestracja zachowań w trakcie zajęć. "Ukryty" dodatkowo sugeruje brak świadomości badania, czego nie da się tu jednoznacznie wywieść.
  • Eksperyment pedagogiczny – eksperyment wymaga celowej manipulacji warunkami (zmiennymi) oraz porównania efektów według planu. Samo prowadzenie zajęć i notowanie zachowań według klucza to jeszcze obserwacja, a nie eksperyment.
  • Badanie socjometryczne – dotyczy relacji w grupie (np. wybory koleżeńskie, pozycja w grupie) i opiera się na technikach socjometrycznych. Opis nie odnosi się do struktury relacji, tylko do obserwowanych zachowań podczas aktywności.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "systematycznie", "według klucza/arkusza", "kategorie zachowań", najczęściej chodzi o obserwację kontrolowaną. Gdy osoba obserwująca jednocześnie prowadzi zajęcia lub jest w grupie, mamy komponent uczestniczący.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obserwacja uczestnicząca polega na tym, że terapeuta przebywa w tej samej sytuacji co podopieczni (np. prowadzi zajęcia) i jednocześnie zauważa oraz opisuje ich zachowania. Kluczowe jest "bycie w środku" aktywności, a nie obserwowanie z zewnątrz.
Obserwacja kontrolowana jest prowadzona według wcześniej ustalonych zasad: kategorii zachowań, arkusza obserwacji, skali lub kodów. Dzięki temu zapis jest bardziej porównywalny między dniami i mniej zależny od chwilowych wrażeń obserwatora.
Rejestrowanie zachowań dotyczy tego, co osoba robi w trakcie działania, a wywiad dotyczy tego, co osoba mówi w odpowiedzi na pytania. Jeśli w opisie nie ma rozmowy ani pytań, tylko systematyczny zapis zachowania, właściwa jest obserwacja.
Najczęściej są to: lista kategorii zachowań (np. współpraca, koncentracja), definicje kategorii, sposób kodowania (np. 0–2 lub "wystąpiło/nie wystąpiło"), miejsce na notatki oraz czas/warunki obserwacji. To pozwala zapisywać dane w stały sposób.
Gdy chcesz ocenić funkcjonowanie w realnym zadaniu (np. lepienie, szkliwienie, sprzątanie stanowiska) i porównywać zachowania w czasie. Sprawdza się też, gdy ważne są subtelne reakcje na trudność zadania, współpracę lub frustrację.
Eksperyment wymaga planu: wprowadzasz zaplanowaną zmianę warunku (np. nową metodę) i porównujesz efekty z innymi warunkami lub grupą. W obserwacji zapisujesz to, co dzieje się w zajęciach, bez formalnej manipulacji i bez układu porównawczego.
Badanie socjometryczne dotyczy relacji w grupie (kogo wybierasz do współpracy, kto jest odrzucany, struktura podgrup). W opisie chodzi o zachowania podczas wykonywania czynności i ich kodowanie, a nie o mapowanie więzi czy preferencji interpersonalnych.
Tak, pod warunkiem że zasady zapisu są stałe i realne do wykonania. Regularność zwiększa wartość diagnostyczną (widać trend), ale arkusz musi być prosty, a kategorie jednoznaczne. Zbyt rozbudowany klucz zwiększa ryzyko błędów i subiektywności.
Częsty błąd to wybieranie "wywiadu", gdy w treści pojawia się słowo "standaryzowany". Standaryzacja może dotyczyć też obserwacji (arkusz, kody). Drugi błąd to pomijanie faktu, że terapeuta prowadzi zajęcia, więc obserwacja ma charakter uczestniczący.
Ćwicz rozpoznawanie metody po słowach-kluczach: "pytania" = wywiad, "arkusz/kategorie" = obserwacja kontrolowana, "manipulacja warunkiem" = eksperyment, "wybory w grupie" = socjometria. Rób krótkie notatki porównawcze i przykłady z pracowni.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Systematyczne rejestrowanie zachowań według z góry ustalonego klucza wskazuje na obserwację kontrolowaną (ustrukturyzowaną)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metodologii badań pedagogicznych/psychologicznych (rozdziały o obserwacji, wywiadzie, socjometrii)
  • Materiały dydaktyczne z diagnozy funkcjonalnej i dokumentowania w terapii zajęciowej
  • Przykładowe arkusze obserwacji zachowania stosowane w placówkach terapeutycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego