Tłoki inteligentne (tzw. ILI – in-line inspection) to narzędzia przemieszczające się wewnątrz gazociągu, które rejestrują dane z czujników służących ocenie stanu technicznego rurociągu. Ich zadaniem jest wykrywanie i lokalizowanie anomalii oraz defektów, a także ocena zmian geometrii przewodu.
Informacje o geometrii wewnętrznej gazociągu są typowym rezultatem inspekcji (np. odkształcenia, owalizacja, wgniecenia, zmiany średnicy). Również pęknięcia ścianek gazociągu i inne istotne nieciągłości materiałowe należą do kluczowych zagadnień diagnostycznych, które ILI może identyfikować odpowiednimi metodami pomiarowymi (w zależności od typu tłoka i zastosowanych czujników).
Lokalizacja nieszczelności gazociągu może być rozumiana jako wykrywanie miejsc potencjalnego rozszczelnienia lub anomalii sugerujących nieszczelność (np. poprzez narzędzia ukierunkowane na detekcję wycieków lub korelację z innymi danymi). W praktyce jest to obszar, w którym różne systemy diagnostyczne mogą się uzupełniać (ILI, monitoring, pomiary stacyjne).
Natomiast spadki ciśnienia pomiędzy śluzą nadawczą i odbiorczą nie stanowią standardowej "informacji diagnostycznej" pozyskiwanej bezpośrednio z typowych wyników ILI. Taki spadek ciśnienia jest przede wszystkim parametrem pracy układu przesyłowego, zależnym od przepływu, oporów, nastaw i warunków eksploatacyjnych, i zwykle jest wyznaczany z pomiarów stacjonarnych (np. aparatura w węzłach/punktach pomiarowych, systemy nadzoru). Dlatego to właśnie ta informacja jest najmniej właściwa jako wynik pracy tłoka inteligentnego w diagnostyce stanu technicznego.
Typowe pułapki egzaminacyjne polegają na myleniu: (1) danych z inspekcji wewnętrznej z (2) danymi eksploatacyjnymi sieci. W zadaniach warto zadać sobie pytanie: czy dana wielkość jest mierzona przez czujniki poruszającego się narzędzia, czy raczej przez infrastrukturę pomiarową gazociągu.
