KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 26.
Tolerancja wykonania wymiaru 24,5 ±0,06 wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tolerancja całkowita to różnica między wymiarem maksymalnym i minimalnym. Dla 24,5 ±0,06: wymiar max = 24,56 mm, min = 24,44 mm. Różnica 24,56 − 24,44 = 0,12 mm, więc tolerancja wykonania wynosi 0,12 mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie 24,5 ±0,06 liczba 24,5 mm to wymiar nominalny, a ±0,06 mm oznacza dopuszczalne odchylenie w górę i w dół od nominału.

Aby wyznaczyć tolerancję wykonania (tolerancję całkowitą), trzeba policzyć rozstęp między wymiarem granicznym górnym i dolnym:

  • wymiar maksymalny = 24,5 + 0,06 = 24,56 mm
  • wymiar minimalny = 24,5 − 0,06 = 24,44 mm

Tolerancja całkowita wynosi więc: 24,56 − 24,44 = 0,12 mm. Dlatego poprawna jest odpowiedź: 0,12 mm.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 0,06 mm to jedna odchyłka (połówka pola tolerancji) – często mylona z tolerancją całkowitą, ale nie jest różnicą granic.
  • 0,006 mm i 0,012 mm wynikają zwykle z błędu w zapisie dziesiętnym (zgubione/dopisane zero) albo z nieuzasadnionego przeliczania bez odniesienia do wymiarów granicznych.

W praktyce mechanika-monterza umiejętność szybkiego wyznaczania wymiarów granicznych pomaga ocenić, czy detal po obróbce nadaje się do montażu oraz czy metoda pomiaru ma wystarczającą rozdzielczość w stosunku do wymaganej tolerancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza wymiar nominalny 24,5 mm oraz dopuszczalną odchyłkę w górę i w dół o 0,06 mm. Czyli detal może mieć od 24,44 mm do 24,56 mm i nadal spełnia wymaganie rysunkowe.
Najpierw wyznacz wymiar maksymalny i minimalny (nominał + odchyłka oraz nominał − odchyłka). Następnie odejmij: tolerancja całkowita = wymiar max − wymiar min. Dla ± jest to zwykle 2 × odchyłka.
0,06 mm to pojedyncza odchyłka od nominału. Tolerancja całkowita to całe pole dopuszczalnych wymiarów, czyli różnica między 24,56 mm i 24,44 mm. Ta różnica wynosi 0,12 mm.
Wymiar graniczny górny (maksymalny) to 24,5 + 0,06 = 24,56 mm. Wymiar graniczny dolny (minimalny) to 24,5 − 0,06 = 24,44 mm. Każdy wynik pomiaru w tym zakresie jest akceptowalny.
Nie. Odchyłka to różnica między wymiarem nominalnym a granicznym (np. +0,06 lub −0,06). Tolerancja to szerokość dopuszczalnego przedziału, czyli różnica między wymiarem maksymalnym i minimalnym.
Najczęstsze pomyłki to: branie samej wartości odchyłki jako tolerancji, gubienie zera w zapisie dziesiętnym (0,06 vs 0,006) oraz liczenie "na pamięć" bez wyznaczenia wymiarów granicznych max i min.
Gdy dopasowujesz części w zespole, oceniasz pasowanie, sprawdzasz czy detal po obróbce nadaje się do montażu oraz gdy dobierasz przyrząd pomiarowy. Tolerancja mówi, jaki błąd wykonania jest jeszcze dopuszczalny.
Narzędzie powinno mieć rozdzielczość wyraźnie mniejszą niż tolerancja, aby odróżniać wyniki w obrębie pola tolerancji. W praktyce często wystarczy suwmiarka, ale przy krytycznych wymiarach lepszy bywa mikrometr.
Tak, jeśli odchyłka jest symetryczna (±x). Wtedy wymiar max = nominał + x, min = nominał − x, więc tolerancja całkowita = (nominał + x) − (nominał − x) = 2x. Przy odchyłkach niesymetrycznych trzeba liczyć z granic.
Sformułowanie "tolerancja wykonania wymiaru … wynosi" standardowo dotyczy szerokości pola tolerancji (max − min). Gdyby pytano o odchyłkę, zwykle pojawiłoby się "odchyłka górna/dolna" albo podano by tylko jedną stronę tolerancji.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Tolerancja całkowita to różnica między wymiarem maksymalnym i minimalnym."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Tolerancja (technika)" – definicje tolerancji i odchyłek: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), "Wymiarowanie" – kontekst rysunku technicznego i zapisu wymiarów: https://pl.wikipedia.org/wiki/Wymiarowanie (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (tolerancje i odchyłki)
  • Podstawy rysunku technicznego maszynowego: zapisy tolerancji
  • Zadania treningowe z obliczania wymiarów granicznych i tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego