KWALIFIKACJA BUD19 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 31.
Tolerancja wyznaczenia odległości równej 20,000 m między dwoma elementami budowli jest wyrażona błędem względnym 1/10 000. Minimalna dopuszczalna odległość pomiędzy tymi elementami wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Błąd względny 1/10 000 oznacza, że błąd bezwzględny wynosi 20,000 m × 1/10 000 = 0,002 m (czyli 2 mm).
Minimalna dopuszczalna odległość to wartość nominalna pomniejszona o tolerancję: 20,000 m − 0,002 m = 19,998 m. Pozostałe odpowiedzi nie uwzględniają pełnej tolerancji lub w ogóle jej nie odejmują.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano odległość nominalną 20,000 m oraz błąd względny (dokładność względną) równy 1/10 000. Aby przejść z błędu względnego na tolerancję (błąd bezwzględny) dla tej konkretnej długości, stosuje się zależność:

błąd bezwzględny = wartość × błąd względny

Zatem:

20,000 m × (1/10 000) = 20,000 m × 0,0001 = 0,002 m, czyli 2 mm.

Skoro pytanie dotyczy minimalnej dopuszczalnej odległości między elementami, to należy rozważyć przypadek, gdy wynik jest mniejszy od nominalnego o maksymalnie dopuszczalną wartość. Minimalna odległość wynosi więc:

20,000 m − 0,002 m = 19,998 m

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 19,997 m oznacza odchylenie 0,003 m (3 mm), czyli większe niż dopuszczalne 0,002 m.
  • 19,999 m odpowiada odchyleniu 0,001 m (1 mm). To odchylenie mieści się w tolerancji, ale nie jest wartością minimalną (da się zejść niżej do granicy tolerancji).
  • 20,000 m ignoruje informację o tolerancji i nie odpowiada pytaniu o wartość minimalną.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o minimum/maximum zawsze najpierw policz tolerancję (błąd bezwzględny), a dopiero potem dodaj ją lub odejmij od wartości nominalnej w zależności od tego, czy szukasz granicy dolnej czy górnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Błąd względny to stosunek błędu bezwzględnego do wartości mierzonej (np. 1/10 000). Pokazuje, jak duży jest błąd "względem" mierzonej długości. W praktyce pozwala szybko przeliczyć tolerancję dla konkretnej odległości: Δ = d · m.
Najpierw zamień ułamek na liczbę: 1/10 000 = 0,0001. Następnie pomnóż przez długość: Δd = d × 0,0001. Dla 20,000 m otrzymasz 0,002 m, czyli 2 mm. To jest tolerancja (maksymalne odchylenie).
"Minimalna dopuszczalna" oznacza dolną granicę wyniku, gdy błąd działa w stronę zmniejszenia wartości. Jeżeli tolerancja wynosi Δd, to najmniejszy dopuszczalny wynik to d − Δd. Górna granica byłaby analogicznie d + Δd.
1 m = 1000 mm, więc mnożysz przez 1000: 0,002 m × 1000 = 2 mm. Taki przelicznik jest częsty w geodezji, bo tolerancje i odchyłki przy tyczeniu/inwentaryzacji często podaje się w milimetrach.
Dokładność względną podaje się często dla zależności "im dłuższa linia, tym większy dopuszczalny błąd" (np. 1/10 000). Dokładność bezwzględna (np. ±2 mm) bywa używana przy krótkich odcinkach lub w wymaganiach technologicznych robót.
Najczęściej: błędne odczytanie 1/10 000 (np. jako 0,001), pomylenie mm z m, oraz nieuwzględnienie słowa "minimalna" (wybór wartości nominalnej). Pomaga schemat: policz Δd, potem granica dolna d−Δd lub górna d+Δd.
Tak, 19,999 m może mieścić się w tolerancji, bo odchylenie wynosi 1 mm, a dopuszczalne jest 2 mm. Jednak pytanie dotyczy minimalnej dopuszczalnej odległości, czyli wartości na dolnej granicy tolerancji, a nie dowolnej wartości poprawnej.
Sprawdź słowa kluczowe: "minimalna" → odejmujesz (granica dolna), "maksymalna" → dodajesz (granica górna). Gdy zadanie pyta o "dopuszczalny zakres", podajesz obie granice: d−Δd i d+Δd.
20,000 m to wartość nominalna, ale zadanie wprost podaje tolerancję wyrażoną błędem względnym. Oznacza to, że dopuszcza się odchylenie od nominalnej. Pytanie dotyczy granicy (minimum), więc trzeba uwzględnić tolerancję i policzyć d−Δd.
Ćwicz szybkie przeliczanie ułamków typu 1/5000, 1/10 000 na postać dziesiętną, oraz zamianę m ↔ mm. Rób zadania na granice: minimum, maksimum, przedział dopuszczalny. Warto zapisać na kartce stały schemat: Δ=d·m, potem d±Δ.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Błąd względny 1/10 000 oznacza, że błąd bezwzględny wynosi 20,000 m × 1/10 000 = 0,002 m (czyli 2 mm)."

Źródła:

  • JCGM 100:2008, "Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement" (GUM), rozdz. 2 (pojęcia błędu względnego i bezwzględnego)
  • NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods, sekcje dotyczące błędów pomiaru i dokładności: https://www.itl.nist.gov/div898/handbook/ (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), hasło "Błąd względny": https://pl.wikipedia.org/wiki/B%C5%82%C4%85d_wzgl%C4%99dny (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące dokładności i błędów pomiarów
  • Poradniki z metrologii/rachunku błędów (błąd bezwzględny i względny, propagacja niepewności)
  • Zbiory zadań egzaminacyjnych z obliczeń dokładnościowych w pomiarach liniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego