KWALIFIKACJA CHM1 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 20.

+ tworzywo rozpuszczalne, − tworzywo nierozpuszczalne, /−/ tworzywo warunkowo odporne Zgodnie z danymi przedstawionymi w tabeli do rozpuszczenia polietylenu należy użyć
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji zawodowej operatora
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zadaniu kluczowe jest odczytanie z tabeli, przy którym rozpuszczalniku polietylen ma oznaczenie "+" (tworzywo rozpuszczalne).
Jeżeli w wierszu dla polietylenu "+" widnieje przy benzenie, to właśnie benzen jest właściwym wyborem. Pozostałe rozpuszczalniki mają w tabeli "−" lub "−/".

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność korzystania z tabel rozpuszczalności/odporności chemicznej tworzyw. Najpierw trzeba poprawnie zinterpretować legendę:

  • "+" oznacza, że tworzywo jest rozpuszczalne w danym medium.
  • "−" oznacza, że tworzywo jest nierozpuszczalne.
  • "−/" oznacza warunkową odporność (wynik zależy np. od czasu kontaktu, temperatury, stężenia, naprężeń lub dodatków).

Następnie w tabeli należy znaleźć wiersz dotyczący polietylenu oraz kolumny odpowiadające podanym rozpuszczalnikom. Poprawną odpowiedzią jest ten rozpuszczalnik, przy którym dla polietylenu widnieje znak "+".

Odpowiedź "benzenu" jest poprawna, ponieważ zgodnie z danymi z tabeli to właśnie przy benzenie polietylen ma oznaczenie rozpuszczalności. Pozostałe propozycje są błędne w tym zadaniu, bo tabela nie wskazuje dla nich rozpuszczania polietylenu (występuje "−" lub "−/"), czyli co najwyżej ograniczona kompatybilność lub brak rozpuszczania w typowych warunkach.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj nawykowo "silnego" rozpuszczalnika kojarzonego z tworzywami (np. acetonu). W takich zadaniach decyduje konkretna legenda i konkretne oznaczenie w tabeli, a nie intuicja. Zawsze upewnij się też, że czytasz właściwy wiersz (PE vs PP/PVC/PS), bo pomyłka materiału jest częstym źródłem błędu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Znak "+" w tej legendzie oznacza, że tworzywo jest rozpuszczalne w danym rozpuszczalniku. W praktyce w zadaniu egzaminacyjnym wybierasz ten rozpuszczalnik, przy którym w wierszu badanego tworzywa widnieje "+".
Znak "−" oznacza, że tworzywo jest nierozpuszczalne w danym medium w typowych warunkach. To znaczy, że nie powinno się oczekiwać rozpuszczenia materiału; może co najwyżej wystąpić niewielkie pęcznienie lub brak istotnej reakcji.
Oznaczenie "−/" sugeruje, że wynik zależy od warunków: temperatury, czasu kontaktu, stężenia, dodatków w tworzywie i naprężeń. W zadaniach testowych nie traktuj tego jak "rozpuszcza", tylko jako niejednoznaczną kompatybilność wymagającą doprecyzowania warunków.
1) Sprawdź legendę znaków (+/−/−/).
2) Odszukaj wiersz "polietylen".
3) Sprawdź kolumny z rozpuszczalnikami z odpowiedzi.
4) Wybierz ten, przy którym jest "+". To jedyny sposób, by nie pomylić intuicji z danymi tabelarycznymi.
Bo różne polimery reagują inaczej z tym samym rozpuszczalnikiem. "Silny" rozpuszczalnik może rozpuszczać jedno tworzywo, a inne tylko pęcznić albo wcale nie działać. Egzamin sprawdza pracę z tabelą odporności chemicznej, a nie obiegowe skojarzenia.
Najczęściej myli się znaczenie symboli (np. uznaje "−/" za "prawie +"), czyta się zły wiersz (PE zamiast PP), albo pomija się warunki tabeli (temperatura/czas). Błędem jest też wybór "znanego" rozpuszczalnika bez sprawdzenia oznaczenia w tabeli.
Zwykle nie wprost. Tabela dotyczy kompatybilności/rozpuszczalności tworzywa, a kwestie BHP wynikają z karty charakterystyki (SDS): toksyczność, palność, wymagane rękawice i wentylacja. W praktyce zawsze łączysz informacje z tabeli materiałowej z wymaganiami bezpieczeństwa.
Gdy dobierasz środki do czyszczenia, oceniasz ryzyko uszkodzenia detali przez chemię procesową, planujesz kontakt tworzywa z medium (np. węże, zbiorniki, uszczelnienia) lub wykonujesz próby laboratoryjne. Tabele pomagają szybko odsiać media niezgodne z danym polimerem.
W tabelach i kartach technicznych polietylen zwykle oznacza się skrótem PE. Żeby uniknąć pomyłek, zwracaj uwagę na pełną nazwę i skrót, a przy nauce porównuj wiersze PE/PP/PVC obok siebie. Jeden błąd identyfikacji materiału całkowicie zmienia wynik zadania.
Ćwicz na różnych tabelach: najpierw odczyt legendy, potem szybkie wyszukiwanie wiersza i kolumn. Rób też "pułapki": zadania, gdzie pojawia się "−/". Naucz się nie interpretować go jako rozpuszczania, tylko jako sygnał zależności od warunków.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe rozpuszczalniki mają w tabeli "−" lub "−/"."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii polimerów (odporność chemiczna i rozpuszczalność tworzyw)
  • Karty techniczne tworzyw (TDS) producentów PE zawierające tabele odporności chemicznej
  • Karty charakterystyki (SDS) rozpuszczalników – część dot. zgodności materiałowej i zagrożeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego