Dostępność farmaceutyczna dotyczy tego, jak szybko i w jakim stopniu substancja czynna uwalnia się z postaci farmaceutycznej w warunkach badania in vitro. Jest to etap wcześniejszy niż wchłanianie w organizmie i nie należy go utożsamiać z biodostępnością, która odnosi się do ilości substancji docierającej do krążenia systemowego (in vivo).
W przedstawionej tabeli podano szybkość uwalniania dla trzech postaci: tabletka (szybka), zawiesina (średnia), maść (wolna). Jeżeli pytanie dotyczy dostępności farmaceutycznej, to kluczowym kryterium jest właśnie uwalnianie: im szybsze uwalnianie, tym wyższa dostępność farmaceutyczna. Dlatego poprawne jest stwierdzenie, że "Tabletka zapewnia najwyższą dostępność farmaceutyczną substancji czynnej".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawdziwe?
- "Maść zapewnia najwyższą dostępność farmaceutyczną…" jest sprzeczna z tabelą: maść ma wolne uwalnianie. W praktyce substancja uwalnia się stopniowo z podłoża maściowego (często lipofilowego), co zwykle spowalnia dyfuzję i rozpuszczanie.
- "Szybkość uwalniania substancji czynnej nie wpływa…" jest błędna definicyjnie: dostępność farmaceutyczna jest bezpośrednio opisywana przez szybkość/stopień uwalniania, więc szybkość uwalniania jest tu parametrem kluczowym.
- "Zawiesina zapewnia najniższą dostępność…" również nie zgadza się z tabelą, ponieważ zawiesina ma uwalnianie średnie, a najwolniejsze uwalnianie (czyli najniższą dostępność farmaceutyczną) przypisano maści.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie "dostępność farmaceutyczna", szukaj informacji o uwalnianiu/rozpuszczaniu i warunkach in vitro. Gdy mowa o krążeniu systemowym, stężeniu we krwi i efekcie ogólnoustrojowym, chodzi o biodostępność.
