Asertywność to umiejętność mówienia o swoich potrzebach, opiniach i emocjach wprost, a jednocześnie z poszanowaniem granic i praw drugiej osoby. W kontekście terapii zajęciowej taki styl jest najbardziej pożądany, ponieważ wspiera partnerską relację, zwiększa motywację do współpracy i pomaga realnie ustalać cele terapeutyczne. Terapeuta często także modeluje asertywne zachowania, aby pacjent mógł je przejąć i ćwiczyć w bezpiecznych warunkach.
Dlaczego pozostałe typy zachowań nie są właściwym wyborem?
- Agresywne – polega na narzucaniu własnych potrzeb kosztem innych. Może chwilowo dawać wrażenie "skuteczności", ale w relacji terapeutycznej zwykle wywołuje opór, lęk lub konflikt, co utrudnia proces terapii.
- Pasywne – oznacza rezygnację z własnych praw i pozwalanie innym na narzucanie oczekiwań. Taki styl może być mylony z uprzejmością, ale prowadzi do frustracji, obniżenia samooceny oraz braku jasnej komunikacji potrzeb, co utrudnia planowanie i realizację działań terapeutycznych.
- Pasywno-agresywne – charakteryzuje się pośrednim wyrażaniem niezadowolenia (np. aluzje, sabotowanie, manipulacja). Jest szczególnie niekorzystne, bo utrudnia zaufanie i powoduje niejasność w relacji, a konflikt często narasta "pod powierzchnią".
W praktyce warto zapamiętać: asertywność to równowaga – "ja się liczę i ty się liczysz". Obejmuje m.in. komunikaty "JA", umiejętność mówienia "nie", branie odpowiedzialności za własne emocje oraz konstruktywne rozwiązywanie sporów.
