Długotrwałe stosowanie nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) zwiększa ryzyko uszkodzeń błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Wynika to m.in. z hamowania syntezy prostaglandyn ochronnych w przewodzie pokarmowym, co osłabia mechanizmy obronne śluzówki (mniej śluzu i dwuwęglanów, gorsze ukrwienie) oraz sprzyja powstawaniu nadżerek i owrzodzeń.
W praktyce w celu zapobiegania tym powikłaniom stosuje się leki, które zmniejszają kwaśność treści żołądkowej, dzięki czemu ograniczają działanie agresywnych czynników na uszkodzoną śluzówkę i ułatwiają jej gojenie. Najczęściej są to inhibitory pompy protonowej (IPP). Pantoprazol należy do IPP i hamuje końcowy etap wydzielania kwasu solnego w komórkach okładzinowych, dlatego jest właściwym wyborem w kontekście gastroprotekcji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Histamina – fizjologicznie pobudza wydzielanie kwasu solnego (przez receptory H2), więc nie jest lekiem profilaktycznym przeciw owrzodzeniom; w tym kontekście oczekiwalibyśmy raczej antagonisty H2, a nie histaminy.
- Metoklopramid – jest lekiem prokinetycznym i przeciwwymiotnym, poprawia motorykę i zmniejsza nudności, ale nie stanowi standardowej profilaktyki owrzodzeń indukowanych NLPZ, ponieważ nie rozwiązuje problemu uszkodzeń śluzówki i kwasowości.
- Mieszanka pepsynowa – zawiera enzymy trawienne i może wspierać trawienie w wybranych wskazaniach, lecz nie chroni błony śluzowej przed uszkodzeniem wywołanym NLPZ ani nie zmniejsza ryzyka owrzodzeń.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "profilaktyka owrzodzeń" przy NLPZ, najpierw rozważ grupy: IPP, ewentualnie inne leki zmniejszające kwaśność lub działające ochronnie na śluzówkę. Leki przeciwwymiotne i enzymy trawienne zwykle dotyczą innego problemu klinicznego.
