KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
U podopiecznej, u której wystąpiła duszność, opiekunka powinna zastosować pozycję
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W duszności najczęściej stosuje się pozycję wysoką, bo uniesienie tułowia ułatwia pracę przepony, zmniejsza ucisk narządów jamy brzusznej na klatkę piersiową i poprawia komfort oddychania.
Pozycje z uniesionymi nogami lub Trendelenburga mogą nasilać duszność i nie są typowym wyborem w takich dolegliwościach.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby, u której pojawia się duszność, priorytetem opiekunki jest takie ułożenie ciała, aby zmniejszyć wysiłek oddechowy i poprawić wentylację. Dlatego właściwym wyborem jest pozycja wysoka (uniesiony tułów – siedząco lub półsiedząco, z dobrym podparciem pleców).

Dlaczego "wysoka" pomaga?

  • Uniesienie tułowia odciąża przeponę i ułatwia jej pracę, co może zmniejszać uczucie "braku powietrza".
  • Zmniejsza ucisk treści jamy brzusznej na klatkę piersiową, co bywa istotne zwłaszcza u osób starszych i w pozycji leżącej.
  • Ułatwia użycie dodatkowych mięśni oddechowych oraz przyjęcie "pozycji komfortowej", którą osoby duszące się często wybierają intuicyjnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niekorzystne w typowej duszności?

  • "Neutralna" (bez wyraźnego uniesienia tułowia) często nie daje ulgi; ułożenie bardziej płaskie może nasilać duszność, szczególnie w niewydolności serca, POChP czy otyłości.
  • "Trendelenburga" (głowa niżej niż nogi) może zwiększać napływ krwi do klatki piersiowej i utrudniać oddychanie; nie jest standardową pozycją postępowania przy duszności.
  • "Półwysoka z uniesionymi nogami" bywa kojarzona z omdleniem lub wstrząsem, ale w duszności uniesienie nóg nie jest typowym działaniem i może pogorszyć komfort oddechowy u części chorych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu kluczowym objawem jest trudność oddychania, szukaj odpowiedzi wskazującej na uniesienie tułowia i "pozycję ułatwiającą oddychanie", a unikaj rozwiązań z uniesieniem nóg, o ile nie ma informacji o omdleniu lub wstrząsie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozycja wysoka oznacza ułożenie z wyraźnie uniesionym tułowiem (siedząco lub półsiedząco), najlepiej z podparciem pleców i możliwością oparcia rąk. Celem jest ułatwienie pracy oddechowej i zmniejszenie uczucia braku powietrza.
Uniesienie tułowia odciąża przeponę, zmniejsza ucisk narządów jamy brzusznej na klatkę piersiową i ułatwia rozszerzanie płuc. Dzięki temu oddech może stać się mniej męczący, a podopieczna często odczuwa szybszą ulgę.
Najczęściej nie. Pozycja Trendelenburga (głowa niżej niż nogi) może pogarszać komfort oddychania i zwiększać duszność u części osób. W opiece doraźnej przy trudnościach oddechowych zwykle wybiera się pozycję z uniesionym tułowiem.
Niepokojące są m.in. narastająca duszność w spoczynku, sinienie ust/palców, ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości, bardzo szybki oddech lub trudność w mówieniu pełnymi zdaniami. W takich sytuacjach należy wezwać pomoc zgodnie z procedurami.
W praktyce ustaw podopieczną w półsiedzącej lub siedzącej pozycji: unieś wezgłowie, podeprzyj plecy poduszkami, zapewnij stabilne oparcie stóp. Ważne jest też rozluźnienie uciskających elementów odzieży i spokojne otoczenie.
To częsty błąd. Unoszenie nóg kojarzy się z omdleniem lub wstrząsem, ale przy duszności zwykle nie jest pierwszym wyborem i może pogorszyć samopoczucie. W duszności kluczowe jest ułatwienie oddechu przez uniesienie tułowia.
Typowe błędy to układanie na płasko "żeby odpoczęła", wybieranie pozycji z uniesionymi nogami bez wskazań, brak obserwacji objawów alarmowych oraz opóźnianie wezwania pomocy. Warto pamiętać: komfort oddychania jest priorytetem.
Poza pozycją wysoką pomocne bywa uspokojenie podopiecznej, zapewnienie dopływu świeżego powietrza, rozluźnienie ciasnej odzieży oraz monitorowanie stanu. Jeśli podopieczna ma zalecone leki (np. inhalator), opiekunka postępuje zgodnie z zaleceniami i uprawnieniami.
Pozycja neutralna może być stosowana, gdy nie ma problemów oddechowych i potrzebne jest ułożenie wygodne, bez szczególnych wskazań. Przy duszności jednak zwykle preferuje się uniesienie tułowia, bo daje większą szansę na poprawę oddychania.
Ucz się przez skojarzenia: duszność → tułów w górę, omdlenie/wstrząs (w zależności od sytuacji) → inne postępowanie. Ćwicz też scenariusze: co widzisz, co robisz najpierw, jakie objawy wymagają wezwania pomocy i jak zapewnić bezpieczeństwo.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021 – First Aid (sekcje dot. duszności i pozycji komfortowej), https://cprguidelines.eu/ - dostęp 2026-02-28
  • NHS (UK) – Breathlessness: advice (zalecenie przyjęcia wygodnej pozycji, często siedzącej), https://www.nhs.uk/conditions/shortness-of-breath/ - dostęp 2026-02-28
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Shortness of breath (zalecenia doraźne, m.in. ułożenie w pozycji ułatwiającej oddychanie), https://medlineplus.gov/ency/article/003075.htm - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Wytyczne pierwszej pomocy (aktualne zalecenia organizacji resuscytacyjnych) – rozdziały o duszności i ułożeniu poszkodowanego
  • Podręczniki pielęgniarstwa/propedeutyki medycyny – mechanika oddychania i pozycje ułożeniowe
  • Materiały dydaktyczne BLS/Pierwsza pomoc – scenariusze: duszność, astma, POChP, niewydolność serca

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego