KWALIFIKACJA BUD21 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 4.
Które ujęcie wody przedstawiono na schemacie?
Ilustracja przedstawia schemat wieżowego ujęcia wody, co jest zgodne z odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ujęcie wieżowe rozpoznaje się po obecności wieży/komory czerpnej zlokalizowanej w zbiorniku lub rzece, do której doprowadzona jest woda przez otwory wlotowe (często na różnych wysokościach) i dalej odprowadzana przewodem. Ujęcia brzegowe, zatokowe i nurtowe różnią się przede wszystkim położeniem czerpni względem brzegu, zatoki i głównego nurtu.

Pełne wyjaśnienie:

Ujęcie wody to zespół urządzeń służących do poboru wody ze źródła (np. rzeki lub zbiornika) i przekazania jej do dalszych elementów systemu (przewodu, pompowni, stacji uzdatniania). W zadaniu trzeba rozpoznać typ ujęcia na podstawie schematu.

Odpowiedź "Wieżowe" jest właściwa, gdy na schemacie widać charakterystyczną wieżę ujęciową (pionowy obiekt/komorę w wodzie), w której zlokalizowane są wloty (czerpnie). Takie rozwiązanie umożliwia pobór wody z różnych głębokości, co bywa istotne przy zmiennych stanach wody oraz przy różnej jakości wody w przekroju pionowym. Z wieży woda jest zwykle odprowadzana przewodem do brzegu lub do dalszych urządzeń.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do ujęcia wieżowego (typowo):

  • "Brzegowe" – czerpnia i podstawowe urządzenia poboru są zlokalizowane przy brzegu (bez wieży w akwenie); schemat takiego ujęcia akcentuje konstrukcję na linii brzegowej.
  • "Zatokowe" – pobór realizuje się w obrębie zatoki lub cofki, gdzie warunki przepływu są inne niż w głównym nurcie; schemat zwykle wskazuje usytuowanie w zatoczce, a nie w formie wieży w wodzie.
  • "Nurtowe" – kluczowa jest lokalizacja w strefie głównego przepływu (nurtu) i przystosowanie do warunków prądów oraz rumowiska; sama nazwa odnosi się do miejsca poboru, nie do wieżowej komory czerpnej.

Na egzaminie warto szukać na rysunku cechy rozpoznawczej: czy jest obiekt pionowy w wodzie z wlotami i przewodem odprowadzającym. Jeśli tak, najczęściej wskazuje to na ujęcie wieżowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ujęcie wieżowe to rozwiązanie, w którym czerpnia znajduje się w wieży (komorze) posadowionej w wodzie. Wloty mogą być umieszczone na różnych poziomach, a woda jest następnie odprowadzana przewodem do dalszej instalacji (np. pompowni lub sieci).
Najczęściej widać pionowy obiekt w akwenie (wieżę/komorę) z zaznaczonymi otworami wlotowymi i przewodem odprowadzającym wodę w kierunku brzegu. Cechą kluczową jest "wieża w wodzie", a nie urządzenia wyłącznie na brzegu.
W ujęciu brzegowym pobór jest zorganizowany przy brzegu (czerpnia na linii brzegowej lub w bezpośrednim sąsiedztwie). W ujęciu wieżowym czerpnia jest w wieży zlokalizowanej w wodzie, a do brzegu prowadzi przewód odprowadzający.
Różne warstwy wody mogą mieć inną jakość (np. temperatura, mętność, zakwity) i mogą się zmieniać sezonowo. Możliwość wyboru poziomu poboru ułatwia utrzymanie stabilniejszych parametrów wody kierowanej do uzdatniania.
Określenie "nurtowe" odnosi się do lokalizacji poboru w strefie głównego przepływu rzeki (nurtu). W praktyce wymaga to uwzględnienia większych prędkości wody i warunków transportu rumowiska. To pojęcie opisuje miejsce poboru, nie formę "wieży".
Ujęcie zatokowe występuje, gdy pobór jest sytuowany w zatoce lub cofce, gdzie warunki przepływu są spokojniejsze niż w głównym nurcie. Takie usytuowanie bywa wybierane dla ograniczenia oddziaływania prądu, ale wymaga oceny zamulania i wymiany wody.
Najczęściej mylone są: pionowy element technologiczny na brzegu z wieżą ujęciową w wodzie oraz lokalizacja wlotu (czerpni) względem brzegu. Warto zawsze znaleźć na schemacie miejsce poboru wody, a dopiero potem nazwać typ ujęcia.
Nie zawsze musi być to pokazane na schemacie, ale wielopoziomowe wloty są typową cechą funkcjonalną takich rozwiązań. W zadaniach egzaminacyjnych czasem wystarczy sama obecność wieży/komory czerpnej w wodzie i przewodu odprowadzającego.
Najlepiej uczyć się na schematach: zaznaczać miejsce czerpni, kierunek przepływu i położenie względem brzegu. Pomaga też porównywanie par: brzegowe vs wieżowe oraz nurtowe vs zatokowe. Na egzaminie szukaj jednej cechy rozstrzygającej.
Bo wiele nazw ujęć pochodzi właśnie od lokalizacji poboru. "Brzegowe" wskazuje brzeg, "zatokowe" zatokę, a "nurtowe" strefę głównego przepływu. Ujęcie "wieżowe" opisuje natomiast charakterystyczną konstrukcję (wieżę) umieszczoną w wodzie.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Ujęcia brzegowe, zatokowe i nurtowe różnią się przede wszystkim położeniem czerpni względem brzegu, zatoki i głównego nurtu."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu zaopatrzenia w wodę oraz hydrotechniki (rozdziały o ujęciach wód powierzchniowych)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników dotyczące obiektów inżynierii środowiska (schematy ujęć)
  • Katalogi/opracowania producentów lub biur projektów pokazujące przykładowe schematy rozwiązań ujęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego