KWALIFIKACJA AUD2 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 27.
Ultrafiolet, który dociera do powierzchni Ziemi w postaci promieniowania słonecznego jest promieniowaniem elektromagnetycznym o długości fali w zakresie:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Promieniowanie UV docierające do powierzchni Ziemi jest "odfiltrowane" przez atmosferę: UVC (100–280 nm) nie dociera wcale, a UVB jest w większości pochłaniane. Na powierzchni pozostaje głównie UVA oraz niewielka część UVB, co daje zakres ok. 290–400 nm (górna granica UVA to 400 nm).

Pełne wyjaśnienie:

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się standardowo na trzy pasma: UVC (100–280 nm), UVB (280–315 nm) i UVA (315–400 nm). Kluczowe w pytaniu jest jednak nie samo nazewnictwo pasm, lecz to, które długości fal faktycznie docierają do powierzchni Ziemi w świetle słonecznym.

Atmosfera (tlen oraz warstwa ozonowa) pochłania promieniowanie UV w różnym stopniu. UVC jest praktycznie całkowicie blokowane, więc zakresy obejmujące krótkie fale (np. 100–280 nm) nie opisują promieniowania na powierzchni. UVB jest silnie absorbowane przez ozon, dlatego do gruntu dociera tylko niewielka część tego pasma, głównie z końcowego fragmentu "od ok. 290 nm". UVA jest pochłaniane najsłabiej i stanowi zdecydowaną większość UV na powierzchni.

Dlatego poprawny zakres promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi to w przybliżeniu 290–400 nm. Górna granica 400 nm jest istotna, bo odpowiada końcowi UVA i jednocześnie granicy przejścia w światło widzialne (fiolet). Zakres kończący się na 380 nm byłby zbyt wąski, bo pomija część UVA między 380 a 400 nm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "50 nm ÷ 100 nm" opisuje fale dużo krótsze niż UVC (tzw. próżniowy UV), które nie są traktowane jako promieniowanie UV docierające do powierzchni i są silnie pochłaniane przez atmosferę.
  • "100 nm ÷ 280 nm" to zakres UVC. To pasmo jest skutecznie blokowane przez tlen i ozon, więc praktycznie nie dociera do gruntu.
  • "280 nm ÷ 315 nm" to formalny zakres UVB, ale pytanie dotyczy promieniowania docierającego do powierzchni. Na powierzchnię dociera tylko niewielka część UVB (głównie od ok. 290 nm), a dodatkowo dociera też całe UVA aż do 400 nm, więc sam przedział 280–315 nm nie opisuje całości.

Z perspektywy fotografii warto zapamiętać, że filtry UV/UV-cut są projektowane tak, by odcinać promieniowanie poniżej ok. 400 nm, bo to właśnie UVA/końcówka UVB mogą wpływać na obraz i odwzorowanie barw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
UVA to najdłuższe fale ultrafioletu. W klasycznym podziale obejmuje zakres 315–400 nm. To właśnie UVA stanowi większość promieniowania UV, które dociera do powierzchni Ziemi, bo atmosfera pochłania je najsłabiej w porównaniu z UVB i UVC.
UVC ma krótką długość fali (ok. 100–280 nm) i jest bardzo silnie pochłaniane przez tlen oraz ozon w atmosferze. Z tego powodu praktycznie całe UVC zostaje zatrzymane na dużych wysokościach i nie stanowi składnika promieniowania UV obserwowanego przy powierzchni gruntu.
Najczęściej podaje się, że UV na powierzchni Ziemi mieści się w przybliżeniu w zakresie 290–400 nm. Obejmuje to niewielką część UVB (głównie od ok. 290 nm) oraz przede wszystkim UVA (315–400 nm), które stanowi dominującą część promieniowania UV.
Granica 400 nm jest istotna, bo odpowiada końcowi pasma UVA i jednocześnie przejściu w światło widzialne (fiolet). Jeśli zakres kończy się np. na 380 nm, to pomija fragment UVA 380–400 nm, który wciąż jest ultrafioletem i może występować w promieniowaniu docierającym do Ziemi.
Nie. Choć UVB definiuje się jako 280–315 nm, atmosfera (szczególnie ozon) pochłania większość UVB. Do powierzchni dociera tylko niewielka część, głównie z "końcowego" fragmentu od ok. 290 nm. Dlatego zakres docierającego UV zaczyna się zwykle około 290 nm.
W fotografii filtry UV (lub UV-cut w torze optycznym) mają ograniczać wpływ promieniowania UV na obraz. Ponieważ UVA sięga do 400 nm, wiele rozwiązań jest projektowanych tak, by tłumić promieniowanie poniżej ok. 400 nm. To pomaga zmniejszyć zamglenie i niepożądane dominanty barwne.
Zakres 100–400 nm opisuje w przybliżeniu "cały" ultrafiolet (UVC+UVB+UVA), ale pytanie dotyczy tylko tego, co dociera do powierzchni Ziemi. UVC (100–280 nm) jest blokowane przez atmosferę, więc nie może być częścią poprawnej odpowiedzi dla warunków przy gruncie.
Najczęściej myli się definicję pasm (UVC/UVB/UVA) z zakresem docierającym do Ziemi. Druga typowa pomyłka to zaniżenie górnej granicy UVA (np. 380 nm zamiast 400 nm). Warto zapamiętać: na powierzchni jest głównie UVA i start około 290 nm.
Zwykle rośnie przy dużej wysokości nad poziomem morza, przy bezchmurnym niebie i silnym nasłonecznieniu oraz w okolicach południa słonecznego. To nie zmienia definicji zakresu długości fali, ale zwiększa udział UV w oświetleniu sceny, co może mieć znaczenie przy doborze filtrów.
Pomaga prosta "drabinka": UVC to najkrótsze fale (100–280), UVB to środkowe (280–315), a UVA to najdłuższe (315–400). Dodatkowo zapamiętaj warunek atmosferyczny: przy powierzchni Ziemi zostaje głównie UVA, a UVC znika.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Promieniowanie UV docierające do powierzchni Ziemi jest "odfiltrowane" przez atmosferę: UVC (100–280 nm) nie dociera wcale, a UVB jest w większości pochłaniane."

Źródła:

  • NASA Earth Observatory, "Ultraviolet Radiation" (informacja: UV docierające do powierzchni Ziemi 290–400 nm), https://earthobservatory.nasa.gov/features/UVB (dostęp: 13.03.2026)
  • World Health Organization (WHO), temat: Ultraviolet (UV) radiation / UVA stanowi większość UV docierającego do powierzchni, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-ultraviolet-(uv) (dostęp: 13.03.2026)
  • NCBI Bookshelf (np. StatPearls), hasło dotyczące UVA: 315–400 nm, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukiwanie w obrębie NCBI Bookshelf; dostęp: 13.03.2026)

Materiały:

  • Artykuły popularnonaukowe o widmie elektromagnetycznym i podziale UV
  • Materiały NASA Earth Observatory dotyczące promieniowania UV i atmosfery
  • Materiały WHO o promieniowaniu UV i jego składnikach na powierzchni Ziemi

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego