KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 25.
Urządzenie przedstawione na rysunku służy do pomiaru
Ilustracja przedstawia przekrój urządzenia technicznego, które jest wykorzystywane w kontekście pomiaru temperatury TAT, co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
TAT to temperatura całkowita (zastoiskowa) powietrza opływającego statek powietrzny, mierzona sondą temperatury umieszczoną na zewnątrz kadłuba. "EGT" dotyczy gazów wylotowych silnika, a prędkość i ciśnienie powietrza wyznacza się innymi czujnikami (układ Pitota–statyczny), więc nie pasują do tego urządzenia.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź to "temperatury TAT", ponieważ TAT (Total Air Temperature) oznacza temperaturę całkowitą powietrza, czyli temperaturę powietrza w punkcie zastoju na skutek hamowania strugi (z uwzględnieniem efektu nagrzewania aerodynamicznego). W praktyce mierzy się ją sondą temperatury powietrza umieszczoną na zewnątrz płatowca w miejscu o możliwie reprezentatywnym opływie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "prędkości powietrza" – prędkość (IAS/CAS/TAS) nie jest mierzona bezpośrednio "sondą temperatury", tylko wynika z pomiarów ciśnień (całkowitego i statycznego) w układzie Pitota–statycznym oraz z przeliczeń. Elementy do pomiaru prędkości mają typowe przyłącza ciśnieniowe i geometrię rurki/otworów, inną niż czujniki temperatury.
  • "ciśnienia powietrza" – ciśnienie statyczne lub całkowite mierzą czujniki/instalacje ciśnieniowe (otwory statyczne, rurka Pitota, przetworniki ciśnienia). To inna zasada działania niż pomiar temperatury (zwykle czujnik rezystancyjny lub inny czujnik temperatury w osłonie aerodynamicznej).
  • "temperatury EGT" – EGT (Exhaust Gas Temperature) dotyczy temperatury gazów wylotowych silnika. Czujniki EGT (często termopary) montuje się w układzie wylotowym/turbinowym, w środowisku gorących spalin, a nie na zewnątrz kadłuba do pomiaru powietrza atmosferycznego. Z tego powodu nie należy utożsamiać dowolnego "czujnika temperatury" z EGT.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie TAT i EGT, najpierw rozstrzygnij medium i miejsce pomiaru: powietrze opływające płatowiec sugeruje TAT, a spaliny/układ silnika sugeruje EGT. Jeśli w grze są prędkość lub ciśnienie, szukaj skojarzenia z układem Pitota–statycznym, a nie z sondą temperatury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TAT (Total Air Temperature) to temperatura całkowita powietrza, czyli temperatura mierzona w punkcie zastoju strugi opływającej statek powietrzny. Uwzględnia ona efekt nagrzewania wynikający z ruchu powietrza względem sondy, dlatego może różnić się od temperatury statycznej otoczenia.
OAT (temperatura zewnętrzna/statyczna) opisuje temperaturę powietrza otoczenia, a TAT uwzględnia dodatkowy składnik wynikający z hamowania strugi (nagrzewanie aerodynamiczne). W locie TAT jest zwykle wyższa od OAT, szczególnie przy większych prędkościach.
Musi on mierzyć temperaturę powietrza opływającego statek powietrzny, a nie temperaturę wewnątrz struktury. Montaż na zewnątrz zapewnia kontakt z właściwym medium i ogranicza wpływ ogrzewania od instalacji pokładowych, o ile miejsce jest dobrane prawidłowo.
EGT (Exhaust Gas Temperature) to temperatura gazów wylotowych silnika. Mierzy się ją w układzie wylotowym lub w odpowiednim miejscu sekcji turbiny (zależnie od konstrukcji). Czujnik EGT pracuje w gorącym strumieniu spalin, więc konstrukcyjnie i montażowo różni się od sondy TAT.
Układ Pitota–statyczny służy do pomiaru ciśnień i zwykle ma króćce/połączenia pneumatyczne oraz charakterystyczne otwory do poboru ciśnienia. Sonda TAT jest czujnikiem temperatury (często elektrycznym) w osłonie aerodynamicznej i nie jest elementem do poboru ciśnienia w sensie pneumatycznym.
Sam czujnik TAT nie mierzy prędkości. Prędkość w systemach statku powietrznego wynika głównie z pomiarów ciśnień (Pitot i statyczne) oraz przeliczeń. Temperatura (TAT/OAT) może być użyta w obliczeniach gęstości lub korekt, ale nie zastępuje pomiaru ciśnień.
Najczęstszy błąd to utożsamienie każdego czujnika temperatury z EGT, bo "EGT" jest popularne w kontekście silnika. Drugi błąd to skojarzenie elementu z rurką Pitota i wybór "prędkości" lub "ciśnienia", bez sprawdzenia, czy urządzenie jest czujnikiem elektrycznym temperatury.
Wzrost wynika z nagrzewania aerodynamicznego: energia kinetyczna strugi powietrza częściowo zamienia się w energię wewnętrzną (ciepło) w pobliżu sondy/obiektu. Im większa prędkość i im bliżej punktu zastoju, tym większa różnica między TAT a temperaturą statyczną.
Problemy mogą wystąpić m.in. przy oblodzeniu, zabrudzeniu sondy, uszkodzeniu elementu pomiarowego lub błędnym miejscu montażu powodującym zawirowania i lokalne nagrzewanie. W praktyce porównuje się wskazania z innymi danymi systemowymi i wykonuje testy zgodnie z dokumentacją obsługową.
Ćwicz rozpoznawanie po funkcji i miejscu montażu: czujniki parametrów lotu (powietrze zewnętrzne) vs czujniki silnikowe (spaliny, olej, paliwo). Pomaga też nauka typowych wiązek/połączeń (elektryczne vs pneumatyczne) oraz kojarzenie skrótów TAT, OAT, EGT z ich zastosowaniem.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "TAT to temperatura całkowita (zastoiskowa) powietrza opływającego statek powietrzny, mierzona sondą temperatury umieszczoną na zewnątrz kadłuba."

Źródła:

  • Skybrary Aviation Safety – hasło "Total Air Temperature (TAT)" (opis pojęcia i zastosowania) – https://skybrary.aero/articles/total-air-temperature-tat – dostęp 2026-03-01
  • FAA – Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (PHAK), rozdziały dotyczące gęstości powietrza/temperatury oraz zależności parametrów lotu (pojęcia RAM/TAT/OAT w kontekście lotniczym) – https://www.faa.gov/regulations_policies/handbook – dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (EN) – artykuły "Total air temperature" oraz "Exhaust gas temperature" (definicje i rozróżnienie TAT vs EGT) – https://en.wikipedia.org/wiki/Total_air_temperature ; https://en.wikipedia.org/wiki/Exhaust_gas_temperature – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały szkolne z pracowni awioniki: czujniki parametrów lotu i czujniki temperatury
  • Podręczniki/kompendia z przyrządów lotniczych i czujników (rozdziały o temperaturach i układzie Pitota–statycznym)
  • Dokumentacja obsługowa statku powietrznego (AMM) w części dotyczącej sond temperatury powietrza oraz czujników EGT

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego