KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 20.
Które urządzenie służy do odbioru drgań górotworu wywołanych falami sejsmicznymi i przetwarzania ich na impulsy elektryczne?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Geofon jest czujnikiem sejsmicznym: odbiera drgania podłoża (górotworu) wywołane falami sejsmicznymi i zamienia je na sygnał elektryczny rejestrowany przez aparaturę pomiarową.
Pozostałe przyrządy służą do innych wielkości: wilgotności, ciśnienia lub analizy składu.

Pełne wyjaśnienie:

Urządzeniem służącym do odbioru drgań górotworu wywołanych falami sejsmicznymi i zamiany tych drgań na sygnał elektryczny jest geofon. W praktyce geofon działa jako przetwornik: element mechaniczny reaguje na ruch/oscylacje gruntu, a układ w czujniku wytwarza odpowiadający im sygnał elektryczny, który można wzmacniać, rejestrować i analizować.

Takie czujniki są podstawą systemów monitoringu sejsmicznego, wykorzystywanych m.in. do rejestracji wstrząsów, oceny aktywności sejsmicznej rejonu oraz wnioskowania o zagrożeniach dynamicznych w kopalniach podziemnych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Psychrometr jest przyrządem do oceny wilgotności powietrza (związanym z pomiarem parametrów mikroklimatu), a nie do rejestracji drgań ośrodka skalnego.
  • Manometr służy do pomiaru ciśnienia (np. gazów lub cieczy). Nie jest czujnikiem drgań i nie opisuje fal sejsmicznych.
  • Chromatograf jest aparatem analitycznym do rozdzielania i badania składu mieszanin (laboratorium/analityka). Nie pracuje jako przetwornik drgań górotworu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się słowa drgania, fale sejsmiczne, rejestracja wstrząsów, zwykle chodzi o czujniki sejsmiczne (geofon/sejsmometr), a nie o typowe przyrządy ciśnieniowe czy mikroklimatyczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Geofon to czujnik sejsmiczny, który odbiera drgania podłoża (górotworu) i zamienia je na sygnał elektryczny. W górnictwie wykorzystuje się go w systemach monitoringu sejsmicznego do rejestracji wstrząsów oraz analizy aktywności sejsmicznej w rejonach eksploatacji.
Geofon działa jak przetwornik: jego część mechaniczna reaguje na ruch gruntu, a element pomiarowy wytwarza odpowiadający temu ruchowi sygnał elektryczny. Ten sygnał można następnie wzmacniać, zapisywać i analizować w aparaturze rejestrującej.
Psychrometr służy do oceny wilgotności powietrza (parametry mikroklimatu) na podstawie pomiarów temperatury. Nie jest czujnikiem drgań, nie rejestruje fal sejsmicznych i nie przetwarza ruchu górotworu na sygnał elektryczny.
Manometr mierzy ciśnienie gazów lub cieczy, a nie drgania ośrodka skalnego. Nawet jeśli w kopalniach często mierzy się ciśnienie (np. w instalacjach), opis "fale sejsmiczne" jednoznacznie wskazuje na czujnik sejsmiczny, czyli geofon.
To pojęcia bliskie, ale nie zawsze używane zamiennie. Geofon jest powszechnie rozumiany jako czujnik drgań wykorzystywany w pomiarach sejsmicznych, a sejsmometr/sejsmograf to ogólnie urządzenia do pomiaru i rejestracji drgań. Na egzaminach geofon zwykle oznacza czujnik.
Monitoring sejsmiczny rejestruje sygnały odpowiadające drganiom górotworu, np. pochodzące od wstrząsów i tąpnięć. Czujniki (geofony) zamieniają te drgania na sygnały elektryczne, które są zapisywane i analizowane w celu oceny zagrożeń dynamicznych.
Geofony stosuje się, gdy potrzebna jest rejestracja drgań górotworu: w rejonach o podwyższonej aktywności sejsmicznej, podczas intensywnej eksploatacji, przy ocenie zagrożenia tąpaniami oraz w układach pomiarowych służących do lokalizacji źródeł wstrząsów.
Najczęściej myli się przyrządy pomiarowe "z kopalni" z czujnikami sejsmicznymi, wybierając manometr lub psychrometr, bo są znane z praktyki. Warto czytać kluczowe słowa: jeśli jest "drgania" i "fale sejsmiczne", odpowiedź powinna dotyczyć czujnika sejsmicznego.
Chromatograf to aparat analityczny do badania składu mieszanin (np. w laboratorium), a nie czujnik do pomiarów drgań czy typowych parametrów eksploatacyjnych. Jeśli pytanie dotyczy fal sejsmicznych i drgań górotworu, właściwą grupą urządzeń są czujniki sejsmiczne (geofony).
Najlepiej skojarzyć każdy przyrząd z mierzoną wielkością: geofon–drgania, manometr–ciśnienie, psychrometr–wilgotność, chromatograf–skład. Na egzaminie dopasuj opis w pytaniu do wielkości fizycznej, a dopiero potem wybierz nazwę urządzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło "Geophone" (definicja i zastosowanie czujnika sejsmicznego), https://www.britannica.com/technology/geophone (dostęp: 2026-02-28)
  • USGS (U.S. Geological Survey), "Earthquake Glossary" – hasło "geophone", https://www.usgs.gov/programs/earthquake-hazards/earthquake-glossary (dostęp: 2026-02-28)
  • Słownik PWN (PWN), hasło "geofon" (definicja terminu), https://sjp.pwn.pl/ (wyszukiwanie hasła: geofon; dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geofizyki górniczej (sejsmika, monitoring wstrząsów)
  • Materiały szkoleniowe dot. systemów monitoringu sejsmicznego w kopalniach
  • Słowniki/encyklopedie terminów geofizycznych (hasła: geofon, sejsmometr)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego