KWALIFIKACJA SPO1 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 5.
Uszkodzenia narządów zmysłu należy określić jako niepełnosprawność
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uszkodzenia narządów zmysłu (np. wzroku lub słuchu) dotyczą odbioru bodźców i percepcji, dlatego zalicza się je do niepełnosprawności sensorycznej. Pozostałe określenia odnoszą się do innych obszarów: funkcjonowania psychicznego, sprawności ruchowej lub poziomu intelektualnego.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "niepełnosprawność sensoryczna" odnosi się do ograniczeń związanych z funkcjonowaniem narządów zmysłu, czyli przede wszystkim wzroku i słuchu (czasem w ujęciach ogólnych także innych zmysłów, ale w praktyce opiekuńczo-asystenckiej najczęściej mówi się o dysfunkcji wzroku i/lub słuchu). Jeśli więc pytanie dotyczy uszkodzeń narządów zmysłu, właściwa kategoria to "sensoryczna".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "psychiczną" – dotyczy trudności związanych z funkcjonowaniem psychicznym (np. zaburzenia nastroju, zaburzenia psychotyczne), a nie z samym odbiorem bodźców zmysłowych. Osoba niewidoma lub niesłysząca nie musi mieć zaburzeń psychicznych.
  • "fizyczną" – bywa potocznie rozumiana jako "dotycząca ciała", ale w kontekście podziałów edukacyjno-opiekuńczych zwykle odnosi się do ograniczeń ruchowych i sprawności motorycznej (np. narządu ruchu). Uszkodzenie wzroku/słuchu nie jest typową niepełnosprawnością ruchową.
  • "intelektualną" – wiąże się z funkcjonowaniem poznawczym i poziomem rozwoju intelektualnego. Dysfunkcja sensoryczna sama w sobie nie oznacza obniżenia intelektu; błędem jest utożsamianie trudności komunikacyjnych (np. w niedosłuchu) z trudnościami intelektualnymi.

W pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością poprawne nazwanie rodzaju niepełnosprawności pomaga w dobraniu wsparcia: innych strategii wymaga osoba z dysfunkcją słuchu (np. ułatwienia komunikacji), a innych osoba z ograniczeniami ruchowymi (np. transfer, asekuracja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To niepełnosprawność związana z ograniczeniami w odbiorze bodźców zmysłowych, najczęściej wzroku i/lub słuchu. W praktyce oznacza potrzebę dostosowania komunikacji, informacji i otoczenia (np. oświetlenia, kontrastu, sposobu przekazywania komunikatów).
Najczęściej rozpatruje się wzrok i słuch, bo ich uszkodzenia istotnie wpływają na komunikację, orientację i bezpieczeństwo. W szerszym ujęciu "zmysły" obejmują też m.in. dotyk, ale w klasycznych podziałach wsparcia dominują dysfunkcje wzroku i słuchu.
"Sensoryczna" wskazuje na problem z odbiorem bodźców (słyszeniem), czyli funkcją zmysłu. "Fizyczna" bywa używana dla ograniczeń ruchowych i sprawności narządu ruchu. Ubytek słuchu dotyczy percepcji dźwięków, więc trafniej opisuje go kategoria sensoryczna.
Tak. Niepełnosprawności mogą współwystępować, np. dysfunkcja wzroku z ograniczeniami ruchowymi lub z chorobą przewlekłą. W praktyce wsparcie planuje się wtedy wieloaspektowo: osobno dla komunikacji i orientacji oraz dla mobilności czy samoobsługi.
Najczęściej dotyczą dostępu do informacji i komunikacji (np. mówienie wyraźnie, sprawdzanie zrozumienia), bezpiecznej orientacji w przestrzeni oraz dostosowań środowiska (oświetlenie, kontrast, ograniczenie hałasu). Ważne jest też poszanowanie autonomii osoby.
Szukaj, czego dotyczy problem: jeśli chodzi o odbiór bodźców (widzenie, słyszenie) lub trudności wynikające z percepcji, to sensoryczna. Jeśli opis dotyczy ogólnych trudności uczenia się, rozumowania i funkcjonowania poznawczego, to intelektualna.
Bo w potocznym języku "psychiczne" bywa utożsamiane z każdym problemem w funkcjonowaniu. W terminologii wsparcia oznacza jednak trudności związane z funkcjonowaniem psychicznym (np. zaburzenia nastroju), a nie uszkodzenie narządów zmysłu.
Często wybierają "fizyczną", bo wydaje się najogólniejsza, albo mylą trudności komunikacyjne z "intelektualną". Pomaga prosta kontrola: zadaj sobie pytanie, czy problem dotyczy percepcji zmysłowej, ruchu, poznania czy zdrowia psychicznego.
Pomaga m.in. utrzymanie kontaktu wzrokowego, mówienie wyraźnie w spokojnym tempie, ograniczenie hałasu w tle i upewnianie się, że komunikat został zrozumiany. W razie potrzeby stosuje się komunikację pisaną lub inne uzgodnione formy wsparcia.
Ucz się przez przykłady: dopasuj opis trudności do obszaru funkcjonowania (zmysły, ruch, psychika, poznanie). Rób krótkie fiszki z definicjami i typowymi potrzebami wsparcia. Na egzaminie czytaj uważnie, co jest "źródłem" ograniczenia.
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Uszkodzenia narządów zmysłu (np. wzroku lub słuchu) dotyczą odbioru bodźców i percepcji, dlatego zalicza się je do niepełnosprawności sensorycznej."

Źródła:

  • World Health Organization, International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), 2001.
  • World Health Organization, ICD-11 (International Classification of Diseases 11th Revision), materiał klasyfikacyjny WHO (wydanie online).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPO.1 dotyczące rodzajów niepełnosprawności i potrzeb wsparcia
  • Publikacje WHO o funkcjonowaniu i niepełnosprawności (ICF) jako tło pojęciowe
  • Notatki/opracowania z zakresu komunikacji wspomagającej i alternatywnej oraz wsparcia osób z dysfunkcjami wzroku i słuchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego