W strukturze samorządu terytorialnego kluczowe jest rozróżnienie: kto stanowi prawo i podejmuje decyzje ustrojowo-organizacyjne, a kto wykonuje te decyzje w bieżącym zarządzaniu.
Utworzenie ośrodka kultury jako gminnej jednostki organizacyjnej należy do decyzji organizacyjnych gminy, które mają charakter "stanowiący" (ustalają, że dana jednostka powstaje, określają jej ramy działania i umiejscowienie w strukturze). Tego typu rozstrzygnięcia są przypisane organowi stanowiącemu, czyli radzie gminy. W praktyce odbywa się to poprzez uchwałę.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "wójta" – wójt jest organem wykonawczym: realizuje uchwały rady, kieruje bieżącą pracą urzędu i wykonuje zadania w granicach przyznanych kompetencji. Częstym błędem jest uznanie, że skoro wójt "zarządza", to także "tworzy" jednostki. W ujęciu kompetencyjnym samo utworzenie jako decyzja ustrojowa należy jednak do organu stanowiącego.
- "starosty" – starosta działa w powiecie, a pytanie dotyczy gminnej jednostki organizacyjnej. To inny szczebel samorządu, o odmiennych kompetencjach i strukturze organów.
- "rady powiatu" – rada powiatu jest organem stanowiącym, ale dla powiatu, nie dla gminy. Nie może więc podejmować rozstrzygnięć w sprawach organizacji jednostek gminnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się sformułowania typu "utworzenie jednostki", "nadanie statutu", "połączenie/likwidacja jednostki", "wyłączna właściwość", w pierwszej kolejności sprawdź, czy nie jest to kompetencja organu stanowiącego (rada). Natomiast gdy mowa o bieżącym prowadzeniu spraw lub realizacji uchwał, częściej właściwy będzie organ wykonawczy.
