KWALIFIKACJA ROL5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 5.
Używając poniższej tabeli, która przedstawia sprzedaż jabłek w ciągu ostatnich 5 lat, szacuj przyszły popyt na jabłka w twoim gospodarstwie rolnym.
RokSprzedaż (tony)
2017100
2018120
2019140
2020160
2021180

Na podstawie powyższych danych, jakie jest prawdopodobne zapotrzebowanie na jabłka w 2022 roku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzedaż rośnie co rok o stałą wartość: 120−100=20, 140−120=20, 160−140=20, 180−160=20 ton. Przyjmując utrzymanie tego trendu, dla 2022 roku dodajemy 20 ton do wyniku z 2021 roku: 180+20=200 ton. Dlatego najbardziej prawdopodobne zapotrzebowanie to 200 ton.

Pełne wyjaśnienie:

W danych z tabeli mamy szereg czasowy sprzedaży jabłek (w tonach) w kolejnych latach. Najprostsza metoda prognozy, jaką sugeruje taki układ odpowiedzi, to ekstrapolacja trendu liniowego, czyli przedłużenie obserwowanego tempa zmian na kolejny okres.

Najpierw sprawdzamy przyrosty rok do roku:

  • 2018 vs 2017: 120−100 = 20 ton
  • 2019 vs 2018: 140−120 = 20 ton
  • 2020 vs 2019: 160−140 = 20 ton
  • 2021 vs 2020: 180−160 = 20 ton

Widzimy, że przyrost jest stały i wynosi 20 ton rocznie. To oznacza, że wartości tworzą ciąg o stałej różnicy, a więc naturalnym krokiem jest dodanie kolejnego przyrostu do ostatniego znanego wyniku.

Prognoza na 2022 rok:

180 ton + 20 ton = 200 ton.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do danych? Wartość 160 ton odpowiada sprzedaży z 2020 roku, więc jest typowym błędem przepisywania z tabeli lub mylenia wierszy. Wartość 180 ton to ostatnia obserwacja (2021), czyli brak wykonania kroku prognozy na kolejny rok. Wartość 220 ton oznaczałaby wzrost o 40 ton względem 2021, a to nie wynika z wcześniejszego, stabilnego trendu (+20 ton rocznie).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w tabeli widać stały przyrost/spadek, najszybciej policz różnicę między kolejnymi latami. Jeśli jest taka sama, prognoza na kolejny rok to zwykle "ostatnia wartość ± ta różnica". W praktyce agrobiznesu to prosta metoda do wstępnego planowania, zanim użyje się bardziej złożonych modeli i uwzględni czynniki rynkowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Policz różnice rok do roku (np. 2018−2017, 2019−2018). Jeśli różnice są stałe lub bardzo podobne, masz trend liniowy. Gdy różnice rosną/maleją, trend może być nieliniowy i prosta ekstrapolacja będzie mniej wiarygodna.
W danych widać stały przyrost sprzedaży o 20 ton rocznie: 100, 120, 140, 160, 180. Najprostsza prognoza polega na dodaniu kolejnego przyrostu do ostatniej wartości: 180 + 20 = 200 ton.
Ekstrapolacja to przedłużenie dotychczasowego wzorca zmian na przyszłość. W praktyce gospodarstwa oznacza to np. założenie, że jeśli sprzedaż rosła o stałą wartość co rok, to w kolejnym roku wzrośnie podobnie, o ile nie ma przesłanek do zmiany trendu.
Tak, jako przybliżenie. Sprzedaż bywa traktowana jako "zrealizowany popyt", ale pamiętaj o ograniczeniach: sprzedaż zależy też od podaży, strat, jakości, kanałów zbytu i cen. Na egzaminie często przyjmuje się uproszczenie, że sprzedaż odzwierciedla popyt.
Najczęstsze to: przepisanie wartości z niewłaściwego roku, pominięcie obliczenia różnicy rok do roku oraz wybór "ostatniej wartości" zamiast prognozy na następny okres. Zdarza się też wybieranie zbyt dużego wzrostu bez sprawdzenia tempa trendu.
Odejmij sprzedaż z roku wcześniejszego od sprzedaży z roku późniejszego dla każdej pary lat. Jeśli wyniki odejmowania są takie same, przyrost jest stały. Wtedy prognoza na kolejny rok jest zwykle "ostatnia wartość + przyrost".
Gdy występują silne zmiany cen, przymrozki, susza, zmiana odmian, utrata odbiorcy, nowe kanały sprzedaży lub ograniczenia magazynowe. Wtedy dane historyczne nie muszą się "przedłużać" wprost, a lepsze są scenariusze i analiza czynników.
Przydają się: ceny sprzedaży, liczba kontraktów i odbiorców, wielkość zbioru, jakość i kaliber, straty w przechowalnictwie, koszty logistyki oraz sezonowość. Te informacje pomagają rozdzielić wpływ popytu rynkowego od ograniczeń produkcyjnych.
Wpisz lata i sprzedaż w dwie kolumny, zrób wykres punktowy i dodaj linię trendu. Możesz też policzyć różnice rok do roku w osobnej kolumnie. Jeśli są stałe, masz prosty trend; jeśli nie, rozważ średnią zmianę lub regresję liniową.
Zawsze: (1) odczytaj poprawnie rok i wartość, (2) policz przyrosty, (3) sprawdź, czy trend jest stały, (4) wykonaj dokładnie jeden krok prognozy na kolejny rok. Unikaj strzelania "największej liczby" bez sprawdzenia tempa wzrostu.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprzedaż rośnie co rok o stałą wartość: 120−100=20, 140−120=20, 160−140=20, 180−160=20 ton.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Ciąg arytmetyczny" — opis stałej różnicy i wyznaczania kolejnych wyrazów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C4%85g_arytmetyczny (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl): "Ekstrapolacja" — definicja i idea prognozowania przez przedłużenie trendu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ekstrapolacja (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (en): "Arithmetic sequences" — stała różnica i przewidywanie kolejnych wartości, https://www.khanacademy.org/math/algebra/x2f8bb11595b61c86:sequences/x2f8bb11595b61c86:arithmetic-sequences/a/arithmetic-sequences-review (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw statystyki opisowej (trend, średnia, przyrosty)
  • Materiały z ekonomiki rolnictwa o planowaniu produkcji i sprzedaży
  • Ćwiczenia z analizy danych w arkuszu kalkulacyjnym (tabele, wykresy, linia trendu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego