Stężenie procentowe roztworu trzeba zawsze interpretować przez pryzmat definicji. W typowym ujęciu chemicznym 2% (m/m) oznacza, że w 100 g roztworu znajduje się 2 g substancji rozpuszczonej (odczynnika), a pozostałe 98 g stanowi rozpuszczalnik.
Jeżeli celem jest przygotowanie 50 g roztworu o stężeniu 2%, to masę odczynnika liczymy jako:
m(odczynnika) = 2% · 50 g = 0,02 · 50 g = 1 g.
Następnie obliczamy, ile rozpuszczalnika powinno stanowić resztę masy roztworu:
m(wody) = 50 g − 1 g = 49 g.
W praktyce laboratoryjnej często przyjmuje się dla wody przybliżenie 1 g ≈ 1 ml (w temperaturze zbliżonej do pokojowej), stąd pojawia się zapis 49 ml wody jako praktyczny sposób odmierzania. Z punktu widzenia ścisłości, gdy w zadaniu podano masę roztworu, najpewniejszą metodą jest ważenie do masy końcowej.
Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?
- "2 g odczynnika i uzupełnić wodą do 50 ml." prowadzi do innej definicji stężenia (m/v) lub do błędu jednostek: do objętości, a nie do masy 50 g.
- "5 g odczynnika i odmierzyć 50 ml wody." daje stężenie znacznie większe niż 2% oraz dodatkowo zwiększa masę roztworu ponad 50 g.
- "10 g odczynnika i uzupełnić wodą do 40 ml." również nie spełnia warunku 2% i miesza masę substancji z docelową objętością, co nie odpowiada zadanym 50 g roztworu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz "X g roztworu", najpierw myśl o udziale masowym i licz masy składników; dopiero potem (jeśli to dopuszczalne) przechodź na ml dla wody jako przybliżenie praktyczne.
