Odleżyny (urazy uciskowe) powstają przede wszystkim wskutek długotrwałego ucisku tkanek pomiędzy wyniosłością kostną a podłożem. Ucisk upośledza mikrokrążenie, wywołuje niedokrwienie, a uszkodzenie często zaczyna się w głębokich warstwach tkanek, zanim będzie widoczne wyraźne uszkodzenie skóry.
Dlatego działaniem o kluczowym znaczeniu jest odpowiedź: "zmienić pozycję nie rzadziej niż co 3 godziny." Regularna zmiana ułożenia przerywa stały nacisk na te same miejsca (np. biodro po stronie, kość krzyżową przy ułożeniu na plecach, pięty), ogranicza także siły ścinające i pozwala na ponowne ukrwienie tkanek. W praktyce opiekuńczej stosuje się zaplanowany schemat zmian pozycji i dokumentuje jego realizację.
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie eliminują głównej przyczyny problemu lub mogą ją nasilać:
- "zastosować na skórę środki natłuszczające." Pielęgnacja skóry (nawilżanie/natłuszczanie) wspiera barierę naskórka i komfort pacjenta, ale nie usuwa ucisku i nie chroni przed uszkodzeniem głębokich tkanek przy długotrwałym obciążeniu.
- "zastosować na skórę środki rozgrzewające." Tego typu preparaty nie są standardową metodą profilaktyki; mogą dodatkowo podrażniać skórę i w niekorzystnych warunkach pogarszać tolerancję tkanek na ucisk.
- "ustawić wezgłowie łóżka powyżej poziomu 30°." Wyższe uniesienie (bez wskazań) zwiększa ryzyko sił ścinających i ucisku w okolicy krzyżowej, co może podnosić ryzyko odleżyn.
Wniosek egzaminacyjny: w profilaktyce odleżyn priorytetem jest systematyczne odciążanie (zmiana pozycji), a pielęgnacja skóry to ważny, ale wspomagający element opieki.
