KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 8.
W dokumentacji kartograficznej mapę boczną (dodatkową) związaną z mapą główną, umieszczoną w obrębie arkusza mapy, ale niestanowiącą odrębnej jednostki archiwalnej, określa się jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mapa boczna (dodatkowa) to element umieszczony w obrębie arkusza mapy głównej i z nią powiązany, ale nieujęty jako osobna jednostka archiwalna. W opisie dokumentacji kartograficznej takie dodatkowe przedstawienie na arkuszu określa się jako karton, a nie atlas, plan sytuacyjny ani operat.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji kartograficznej arkusz mapy może zawierać nie tylko mapę główną, lecz także mniejsze przedstawienia pomocnicze, np. fragmenty obszaru w innym przybliżeniu, mapki dojazdowe lub uzupełniające szkice związane tematycznie z mapą zasadniczą. Kluczowe w pytaniu są dwa warunki: element jest w obrębie tego samego arkusza oraz nie stanowi odrębnej jednostki archiwalnej.

Określenie "karton" odnosi się właśnie do takiej mapy bocznej (dodatkowej) umieszczonej na arkuszu obok mapy głównej. Jest to więc termin użyteczny w opracowaniu i opisie, bo pozwala jasno oddzielić treść zasadniczą od elementów uzupełniających, bez sztucznego "wydzielania" ich jako osobnych jednostek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Atlas" oznacza zwykle zbiór map (publikację lub zestaw), a nie dodatkową mapkę na jednym arkuszu mapy głównej.
  • "Plan sytuacyjny" to odrębny rodzaj opracowania kartograficznego (plan), zwykle przedstawiający sytuację terenową dla określonego celu; nie jest nazwą mapy bocznej na arkuszu mapy głównej.
  • "Operat ewidencyjny" kojarzy się z dokumentacją ewidencyjno-geodezyjną (zestaw dokumentów), a nie z elementem graficznym stanowiącym część arkusza mapy.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: jeśli coś wygląda jak "mała mapka" na tym samym arkuszu, powiązana z mapą główną i niewydzielona jako osobna jednostka, to w terminologii opisu będzie to karton.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To dodatkowe przedstawienie kartograficzne umieszczone na tym samym arkuszu co mapa główna i z nią powiązane. Najczęściej uzupełnia treść mapy zasadniczej (np. pokazuje fragment w innym ujęciu), ale nie jest traktowane jako osobna jednostka archiwalna.
W terminologii opisu dokumentacji kartograficznej taką mapę boczną umieszczoną na arkuszu mapy głównej określa się jako karton. Jest to nazwa elementu uzupełniającego na arkuszu, a nie osobnego opracowania.
Atlas to zwykle zbiór map (publikacja lub zestaw arkuszy), a nie mała mapka wkomponowana w jeden arkusz mapy głównej. W pytaniach egzaminacyjnych "atlas" sugeruje formę zbiorczą, a nie element dodatkowy w tym samym arkuszu.
Karton jest częścią arkusza mapy głównej: znajduje się w jego obrębie i nie funkcjonuje samodzielnie w ewidencji jako osobna jednostka. Odrębna jednostka archiwalna ma własny opis/ewidencję i jest traktowana jako samodzielny obiekt w zasobie.
Nie. Plan sytuacyjny to odrębny typ opracowania (plan) wykonywany dla konkretnego celu i zwykle stanowi samodzielny dokument. Mapa boczna w arkuszu jest elementem pomocniczym powiązanym z mapą główną i w opisie jest traktowana inaczej.
Operat ewidencyjny odnosi się do dokumentacji ewidencyjnej (zestawu materiałów), a nie do elementu graficznego będącego częścią arkusza mapy. To typowy "hak" egzaminacyjny: myli pojęcia z geodezji/ewidencji z terminami opisu map.
Decydujące są sformułowania: "umieszczoną w obrębie arkusza mapy", "związaną z mapą główną" oraz "niestanowiącą odrębnej jednostki archiwalnej". To opis elementu dodatkowego na tym samym arkuszu, czyli kartonu.
Najczęściej wybiera się odpowiedź "atlas" z przyzwyczajenia (najbardziej znany termin) albo "plan sytuacyjny", bo kojarzy się z mapą. Inny błąd to pominięcie warunku o braku odrębnej jednostki i traktowanie mapy bocznej jak samodzielnego dokumentu.
Skuteczna metoda to praca na przykładach: oglądaj arkusze map z dodatkowymi mapkami i nazywaj elementy. Rób fiszki "pojęcie–cecha rozpoznawcza" (np. karton = mapka dodatkowa w tym samym arkuszu). Porównuj też terminy mylące: atlas, plan, operat.
Gdy dokument zawiera elementy składowe (np. mapki dodatkowe, wkładki, wykazy) i istnieje ryzyko błędnego wydzielenia ich jako osobnych jednostek. Wtedy doprecyzowanie relacji "część arkusza" pomaga zachować spójność ewidencji i ułatwia wyszukiwanie materiałów.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Mapa boczna (dodatkowa) to element umieszczony w obrębie arkusza mapy głównej i z nią powiązany, ale nieujęty jako osobna jednostka archiwalna."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl) – hasło "karton" (znaczenia rzeczownikowe). URL: https://sjp.pwn.pl/sjp/karton;2561557.html (dostęp: 2026-03-31)
  • Słownik języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl) – hasło "atlas" (znaczenia rzeczownikowe). URL: https://sjp.pwn.pl/sjp/atlas;2442926.html (dostęp: 2026-03-31)

Materiały:

  • Słowniki i leksykony terminologii archiwalnej (materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.3)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące opracowania dokumentacji kartograficznej w archiwach
  • Przykładowe inwentarze/opracowania zespołów zawierających mapy i plany (analiza sposobu opisu elementów arkusza)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego