KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 14.
W dokumentacji technicznej zasilacza impulsowego wartość rezystora R32 opisano jako R32 = 1R5. Ze względu na jego uszkodzenie (zwęglenie), nie można zidentyfikować jego oznaczenia za pomocą kodu barwnego. Do wymiany uszkodzonego elementu należy użyć rezystora oznaczonego następującymi kolorami:
Ilustracja przedstawia tabelę oraz diagramy związane z oznaczeniami rezystorów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 1R5 w dokumentacji oznacza 1,5 Ω (litera R zastępuje przecinek dziesiętny).
W kodzie 4‑paskowym dwie pierwsze barwy to cyfry 1 i 5 (brązowy, zielony), trzeci pasek musi dać mnożnik ×0,1 (złoty), aby 15×0,1 = 1,5, a czwarty określa tolerancję (srebrny).

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji elektronicznej często spotyka się zapis wartości rezystorów w formie 1R5, 2R2, 4R7. Taki zapis oznacza, że litera R pełni rolę separatora dziesiętnego, więc 1R5 = 1,5 Ω. Jest to szczególnie przydatne w schematach i zestawieniach elementów, bo eliminuje ryzyko pomylenia kropki i przecinka.

Aby dobrać rezystor "z półki" oznaczony paskami, trzeba przełożyć 1,5 Ω na kod barwny. Dla rezystora 4‑paskowego zasada jest stała:

  • 1. pasek: pierwsza cyfra znacząca,
  • 2. pasek: druga cyfra znacząca,
  • 3. pasek: mnożnik,
  • 4. pasek: tolerancja.

Dla 1,5 Ω najwygodniej zapisać wartość jako 15 × 0,1. Cyfry 1 i 5 odpowiadają barwom: brązowy (1) oraz zielony (5). Kluczowy jest mnożnik: aby z 15 uzyskać 1,5, trzeba użyć ×0,1, czyli paska złotego jako mnożnika ułamkowego. Na końcu zostaje tolerancja: srebrny oznacza typowo ±10%, więc komplet pasków to: brązowy, zielony, złoty, srebrny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "brązowy, zielony, czarny, złoty" daje 15 × 1 = 15 Ω (czarny mnożnik to ×1), więc jest o rząd wielkości za duży.
  • "brązowy, zielony, srebrny, złoty" daje 15 × 0,01 = 0,15 Ω (srebrny mnożnik), czyli za mało; dodatkowo złoty na końcu oznacza inną tolerancję niż w kluczu.
  • "brązowy, zielony, brązowy, srebrny" daje 15 × 10 = 150 Ω, bo brązowy jako mnożnik to ×10.

W praktyce serwisowej (np. w zasilaczu impulsowym) po wymianie rezystora warto wykonać kontrolny pomiar multimetrem. Przy małych rezystancjach pamiętaj o rezystancji przewodów pomiarowych i o tym, że element wlutowany w układ może być "widziany" równolegle z innymi gałęziami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 1R5 oznacza 1,5 Ω. Litera R zastępuje przecinek/kropkę dziesiętną, dzięki czemu nie da się pomylić zapisu w różnych konwencjach. Podobnie spotkasz 2R2 (2,2 Ω) czy 4R7 (4,7 Ω).
W rezystorze 4‑paskowym czytasz kolejno: 1. cyfra, 2. cyfra, mnożnik, tolerancja. Najpierw składasz dwie cyfry w liczbę (np. 1 i 5 → 15), potem mnożysz przez wartość z 3. paska, a na końcu uwzględniasz tolerancję z 4. paska.
Bo trzeba uzyskać 1,5 z dwóch cyfr znaczących. Dla cyfr 1 i 5 dostajesz bazę 15. Aby 15 zamieniło się w 1,5, mnożnik musi wynosić ×0,1, czyli złoty. Czarny mnożnik to ×1, co dałoby 15 Ω.
Srebrny pasek w pozycji tolerancji oznacza zwykle ±10%. To informacja, o ile rzeczywista rezystancja może odbiegać od wartości nominalnej. Przykładowo dla 1,5 Ω tolerancja ±10% oznacza dopuszczalny zakres w przybliżeniu od 1,35 Ω do 1,65 Ω.
Tak, ale zależy od miejsca paska. W kodzie 4‑paskowym 3. pasek jest mnożnikiem, a 4. pasek tolerancją. Srebrny jako mnożnik oznacza ×0,01, a jako tolerancja ±10%. Dlatego ważne jest rozpoznanie kolejności pasków.
Zwracaj uwagę na położenie litery R. W 1R5 litera stoi "w środku" i zastępuje separator dziesiętny (1,5 Ω). W 15R litera jest na końcu i oznacza jednostkę, czyli 15 Ω. Pomaga też nawyk przeliczania na postać "cyfry × mnożnik".
Najczęściej wtedy, gdy element jest uszkodzony lub nieczytelny, a wartość masz w dokumentacji: schemacie, BOM lub opisie PCB. Notacje typu 2R2 i 4R7 są bardzo częste w zasilaczach, przetwornicach i układach zabezpieczeń, gdzie występują małe rezystancje.
Najczęściej myli się mnożnik złoty (×0,1) i srebrny (×0,01), albo automatycznie wybiera czarny (×1), bo "wydaje się standardowy". Drugi błąd to pomijanie paska tolerancji. Warto zawsze sprawdzić wynik: czy po złożeniu cyfr i mnożnika wychodzi właściwy rząd wielkości.
Warto to zrobić, bo potwierdzasz poprawny dobór elementu i jakość połączeń lutowanych. Przy małych rezystancjach uwzględnij rezystancję przewodów pomiarowych (zrób "zerowanie" lub odejmij wskazanie zwarcia przewodów). Jeśli rezystor jest wlutowany, inne gałęzie układu mogą zaniżać odczyt.
Zwykle pasek tolerancji (np. złoty lub srebrny) jest odsunięty bardziej od pozostałych, więc czytasz od strony przeciwnej. Jeśli masz wątpliwości, spróbuj odczytać w obie strony i sprawdź, która wersja daje "sensowną" wartość zgodną z dokumentacją. Pomocny bywa też pomiar omomierzem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • IEC 60062: Marking codes for resistors and capacitors (norma dotycząca oznaczeń i kodów, w tym zapisu z literą R jako separatorem dziesiętnym oraz kodów barwnych)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Electronic_color_code - accessed 2026-03-02
  • https://www.allaboutcircuits.com/textbook/reference/chpt-2/resistor-color-codes/ - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Tablice kodów barwnych rezystorów (3/4/5/6 pasków) do nauki i szybkiej weryfikacji
  • Ćwiczenia praktyczne z odczytu wartości rezystorów o małych rezystancjach (<10 Ω) z użyciem mnożników złotego i srebrnego
  • Instrukcje serwisowe i dokumentacja urządzeń (BOM, schematy) z przykładami zapisu 1R0, 1R5, 2R2, 4R7

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego