KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 44.
W dwustronnie zasilanym torze prądu stałego między punktami zasilania A i B płynie prąd wyrównawczy. Rezystancja jednej żyły przewodu między punktami A i B wynosi Rab. Według którego wzoru należy obliczyć wartość prądu wyrównawczego?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z egzaminem zawodowym dla elektryka, kwalifikacja EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prąd wyrównawczy wynika z różnicy napięć w punktach zasilania (U_A − U_B) i płynie zamkniętą pętlą przewodu. Ponieważ Rab jest rezystancją jednej żyły między A i B, w obwodzie prądu wyrównawczego występują dwie żyły w szeregu, więc rezystancja pętli to 2·Rab. Z prawa Ohma: I_w = (U_A − U_B)/(2·Rab).

Pełne wyjaśnienie:

W dwustronnie zasilanym torze prądu stałego mogą pojawić się prądy wyrównawcze między punktami zasilania, jeżeli napięcia (lub potencjały) w punktach A i B nie są identyczne. Fizycznie oznacza to, że różnica napięć "wymusza" przepływ prądu wzdłuż toru, nawet gdy nie rozpatrujemy klasycznego odbiornika.

Kluczowe jest poprawne zbudowanie modelu obwodu dla tego prądu. Prąd wyrównawczy musi zamknąć się w pętli: płynie jedną żyłą od punktu o wyższym napięciu do punktu o niższym, a wraca drugą żyłą. Dlatego w torze prądu wyrównawczego występują dwie rezystancje przewodów połączone szeregowo.

Jeśli rezystancja jednej żyły na odcinku A–B wynosi Rab, to rezystancja całej pętli przewodów wynosi:

Rpętli = Rab + Rab = 2·Rab

Następnie stosujemy prawo Ohma do całej pętli, gdzie "napięciem napędzającym" jest różnica napięć zasilania między punktami:

Iw = (UA − UB)/(2·Rab)

Dlaczego pozostałe typowe warianty są błędne?

  • Wzór bez czynnika 2 (np. (U_A − U_B)/Rab) pomija fakt, że prąd płynie tam i z powrotem dwiema żyłami, a więc zaniża rezystancję pętli i zawyża prąd.
  • Wzory typu (U_A + U_B)/… mylą różnicę napięć (która powoduje przepływ) z sumą napięć, która nie opisuje napędu prądu wyrównawczego.
  • Wzory z 2·(U_A − U_B)/Rab podwajają napięcie zamiast rezystancji pętli, co nie wynika z modelu obwodu.

W praktyce (np. w systemach DC spotykanych przy ochronie katodowej obiektów metalowych) warto pamiętać: gdy prąd zamyka się pętlą przewodów, liczysz rezystancję całej pętli, a nie tylko jednego odcinka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prąd wyrównawczy to prąd płynący między punktami zasilania, gdy występuje między nimi różnica napięć. Nie wynika on z pracy odbiornika, tylko z "wyrównywania" potencjałów w połączonym obwodzie. Jego wartość zależy głównie od (U_A − U_B) oraz rezystancji pętli przewodów.
Ponieważ Rab dotyczy rezystancji jednej żyły na odcinku A–B, a prąd wyrównawczy musi zamknąć się w pętli: "tam" jedną żyłą i "z powrotem" drugą. Te dwie rezystancje sumują się szeregowo, więc R_pętli = Rab + Rab = 2·Rab.
Sprawdź, czy prąd, o który pytają, ma drogę powrotną inną żyłą/przewodem. Jeśli prąd wraca drugą żyłą, liczysz rezystancję pętli (suma "tam" i "z powrotem"). Gdy analizujesz spadek napięcia na jednym przewodzie bez zamykania pętli, używasz rezystancji tego odcinka.
Do licznika podstawia się różnicę napięć w punktach zasilania, czyli (U_A − U_B). To ta różnica jest "siłą napędową" prądu wyrównawczego. Podstawienie sumy napięć albo napięcia jednej strony bez porównania do drugiej zwykle prowadzi do błędnego wyniku.
Najczęściej jest zjawiskiem niepożądanym, bo może powodować dodatkowe obciążenie przewodów, zakłócać pomiary i wpływać na rozpływ prądów w układach metalicznych (np. przy ochronie przed korozją). W praktyce dąży się do kontroli różnic potencjałów i poprawnego wykonania połączeń wyrównawczych.
Najczęstszy błąd to pominięcie drogi powrotnej i nieuwzględnienie 2·Rab. Drugi typowy błąd to mylenie różnicy napięć z sumą napięć. Często też studenci traktują Rab jak rezystancję "całego toru", mimo że w treści jest wyraźnie: rezystancja jednej żyły.
Ochrona katodowa wykorzystuje prąd stały i różnice potencjałów na obiekcie chronionym. Jeżeli występują dwa punkty zasilania lub połączenia wyrównawcze, mogą powstawać prądy wyrównawcze wpływające na rozkład potencjału na rurociągu. Zrozumienie zależności I = ΔU/R pomaga ocenić skutki zmian napięć zasilania.
Uproszczenie jest poprawne tylko wtedy, gdy R oznacza rezystancję całej pętli, przez którą płynie prąd wyrównawczy. Jeśli podane jest R jednej żyły (jak Rab), musisz najpierw zbudować R_pętli (np. 2·Rab), a dopiero potem zastosować prawo Ohma.
Tak, jeśli zapiszesz Iw = (U_A − U_B)/(2·Rab), to znak zależy od przyjętego zwrotu prądu. Wynik ujemny oznacza, że rzeczywisty prąd płynie przeciwnie do założonego kierunku (czyli od punktu o wyższym napięciu do niższego w odwrotną stronę niż przyjęto w umowie znaków).
Ćwicz rysowanie prostego schematu zastępczego: dwa punkty A i B, dwa przewody i pętla prądu. Zawsze zaznacz, którą wielkość podano (rezystancja jednej żyły czy pętli). Potem stosuj prawo Ohma do całej pętli. To ogranicza błędy "z automatu".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Prąd wyrównawczy wynika z różnicy napięć w punktach zasilania (U_A − U_B) i płynie zamkniętą pętlą przewodu."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Rezystancja elektryczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Rezystancja_elektryczna (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits: "Ohm's Law" — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-2/ohms-law/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki: prąd stały, prawo Ohma, obwody rezystancyjne
  • Materiały branżowe dotyczące ochrony katodowej rurociągów (zagadnienia: źródła DC, prądy błądzące, połączenia wyrównawcze)
  • Zadania rachunkowe z analizy prostych obwodów DC (rezystancje w szeregu i równoległe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego