KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 18.
W instalacji trójfazowej prąd obciążenia przewodów fazowych IB = 25 A, a obciążalność długotrwała tych przewodów Idd = 30 A. Który spośród wymienionych wyłączników nadprądowych należy zastosować do zabezpieczenia tej instalacji przed skutkami nadmiernego prądu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór wyłącznika nadprądowego do przewodu opiera się na warunku, aby prąd znamionowy In nie był mniejszy od prądu obciążenia Ib oraz nie przekraczał obciążalności długotrwałej przewodu Idd.
Tu: 25 A ≤ In ≤ 30 A, więc właściwy jest wyłącznik o In = 25 A (B25).

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie przewodów przed skutkami nadmiernego prądu (w praktyce głównie przeciążenia) dobiera się wyłącznik nadprądowy tak, aby spełnić podstawową zależność doboru:

Ib ≤ In ≤ Idd, gdzie:
Ib to prąd obciążenia przewodów (prąd roboczy wynikający z odbiorników),
In to prąd znamionowy wyłącznika nadprądowego,
Idd (często spotykane też jako Iz) to długotrwała obciążalność prądowa przewodu, czyli wartość, której nie należy przekraczać w sposób ciągły.

W zadaniu podano: Ib = 25 A oraz Idd = 30 A. Szukamy więc takiego wyłącznika, którego prąd znamionowy mieści się w przedziale od 25 A do 30 A włącznie. Spośród podanych opcji tylko B25 spełnia ten warunek.

  • B25 – poprawny wybór: nie będzie niepotrzebnie wyzwalał przy normalnym obciążeniu 25 A, a jednocześnie nie przekroczy dopuszczalnej obciążalności długotrwałej przewodu 30 A.
  • B20 – zbyt mały prąd znamionowy w stosunku do Ib. Przy spodziewanym obciążeniu 25 A taki wyłącznik będzie miał tendencję do zadziałania (wyłączeń) mimo braku przeciążenia przewodu wynikającego z jego obciążalności.
  • B16 – analogicznie zbyt mały. Ryzyko częstych, nieuzasadnionych wyłączeń jest jeszcze większe, bo odstęp od 25 A jest większy.
  • B32 – zbyt duży prąd znamionowy w stosunku do Idd = 30 A. Taki dobór osłabia ochronę przewodu: przewód mógłby być długotrwale obciążany prądem przekraczającym jego dopuszczalną obciążalność, co sprzyja przegrzewaniu izolacji i przyspieszonemu starzeniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści masz podane jednocześnie prąd obciążenia i obciążalność przewodu, zwykle chodzi właśnie o sprawdzenie, czy potrafisz dobrać In "pomiędzy" tymi wartościami, a nie o dobór "na oko" lub dobór największego dostępnego zabezpieczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ib to prąd obciążenia (roboczy) płynący w przewodzie przy normalnej pracy odbiorników. Idd to długotrwała obciążalność prądowa przewodu (maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić stale bez przegrzewania). Dobór zabezpieczenia powinien uwzględniać oba parametry.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych stosuje się zasadę: Ib ≤ In ≤ Idd. Oznacza to, że wyłącznik nie powinien mieć prądu znamionowego mniejszego niż prąd obciążenia (żeby nie wyłączał w normalnej pracy) oraz nie większego niż obciążalność przewodu (żeby przewód był chroniony przed przeciążeniem).
Wyłącznik o In = 32 A ma prąd znamionowy wyższy niż dopuszczalna obciążalność długotrwała przewodu 30 A. W przeciążeniu przewód może się nagrzewać powyżej dopuszczalnego poziomu, zanim zabezpieczenie zadziała. To zwiększa ryzyko uszkodzenia izolacji i awarii instalacji.
Nie zawsze. Zbyt mały prąd znamionowy (np. In < Ib) spowoduje niepotrzebne wyzwalanie podczas normalnej pracy odbiorników. Bezpieczeństwo przewodu może być zachowane, ale instalacja będzie działała nieprawidłowo (częste wyłączenia). Dobór musi równoważyć ochronę przewodu i ciągłość zasilania.
B25 oznacza wyłącznik nadprądowy o prądzie znamionowym 25 A oraz charakterystyce czasowo-prądowej typu B. W zadaniach tego typu kluczowe jest zwykle dopasowanie wartości 25 A do warunku doboru względem Ib i Idd.
Najczęściej wtedy, gdy pytanie dotyczy ochrony przewodów przed przeciążeniem i w treści podano jednocześnie prąd obciążenia oraz obciążalność długotrwałą przewodu. To sygnał, że nie chodzi o dobór "najbliższej większej wartości", tylko o sprawdzenie, czy In mieści się w dopuszczalnym zakresie.
Najczęstsze pomyłki to: wybór zbyt dużego In "dla zapasu", ignorowanie Idd, wybieranie mniejszego In niż Ib (co daje niepotrzebne wyłączenia) oraz mylenie parametrów przewodu z parametrami odbiornika. Warto zawsze zapisać krótko nierówność i sprawdzić każdą opcję.
Zasada ochrony przewodu przed przeciążeniem jest taka sama: porównujesz prąd obciążenia żyły fazowej z obciążalnością tej żyły i dobierasz In w dopuszczalnym zakresie. Różnice praktyczne częściej dotyczą sposobu wyznaczania Ib (z mocy i napięcia), ale w tym pytaniu Ib jest już podane.
W zadaniach podstawowych przyjmuje się, że aby uniknąć zbędnych wyłączeń, należy spełnić warunek In ≥ Ib. Jeśli Ib wynosi 25 A, to wyłącznik 16 A lub 20 A będzie przeciążany już w normalnej pracy. Wyłącznik 25 A jest dopasowany do pracy ciągłej przy takim obciążeniu.
Ćwicz schemat: 1) wypisz dane Ib i Idd/Iz, 2) zapisz nierówność Ib ≤ In ≤ Idd, 3) porównaj z odpowiedziami. Dodatkowo utrwal oznaczenia B/C/D i typowe wartości prądów znamionowych wyłączników. Pomaga rozwiązywanie arkuszy i zadań z doboru przewodów.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364 (Instalacje elektryczne niskiego napięcia) – część dotycząca ochrony przed przetężeniem (oznaczenie serii normy, bez wskazania wersji)
  • PN-EN 60898-1 (Wyłączniki do ochrony przetężeniowej instalacji domowych i podobnych) – wymagania dotyczące wyłączników nadprądowych

Materiały:

  • Podręczniki do instalacji elektrycznych: dobór przewodów i zabezpieczeń (działy o przeciążeniach i zwarciach)
  • Katalogi i karty katalogowe wyłączników nadprądowych (charakterystyki B/C/D, prądy znamionowe)
  • Materiały szkoleniowe SEP/ELE dotyczące ochrony przeciwprzeciążeniowej i doboru aparatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego