W integrowanej i ekologicznej produkcji warzyw plan nawożenia azotem powinien uwzględniać nie tylko potrzeby aktualnej uprawy, ale także źródła azotu w gospodarstwie i jego dopływ z elementów zmianowania. Kluczowe znaczenie mają tu rośliny bobowate, ponieważ wytwarzają symbiozę z bakteriami brodawkowymi, które umożliwiają wiązanie azotu atmosferycznego. Dzięki temu część azotu trafia do biomasy roślin, a po przyoraniu resztek pożniwnych może zasilać glebę i rośliny następcze.
Dlatego odpowiedź "bobowatych" jest właściwa: taka uprawa w zmianowaniu wpływa na bilans azotu i może pozwolić na ograniczenie dawek nawozów azotowych, co jest szczególnie istotne w systemach ograniczających nawożenie mineralne oraz wymagających racjonalnego gospodarowania składnikami.
Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo wskazują rodziny warzyw, które nie wiążą azotu atmosferycznego w opisany sposób:
- "cebulowych" – mogą być elementem płodozmianu z innych powodów (np. fitosanitarnych), ale nie są typowym źródłem dodatkowego azotu w glebie.
- "dyniowatych" – ich wymagania pokarmowe mogą być wysokie, jednak nie mają mechanizmu symbiotycznego wiązania N, więc nie stanowią "azototwórczego" przedplonu.
- "psiankowatych" – podobnie, są ważne w zmianowaniu z uwagi na choroby i szkodniki, ale nie poprawiają bilansu azotu przez wiązanie z powietrza.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: gdy pytanie dotyczy uwzględnienia azotu w zmianowaniu, najczęściej chodzi o włączenie do płodozmianu roślin, które mogą zwiększać dostępność N w glebie, czyli bobowatych. Wtedy plan nawożenia powinien brać pod uwagę ich efekt następczy, aby nie przenawozić kolejnych upraw.
