KWALIFIKACJA HAN2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 7.
W jaki sposób należy zaksięgować transakcję zakupu lamp sufitowych, udokumentowaną fakturą z odroczonym terminem płatności, o wartości netto 3 500,00 zł, opodatkowanej stawką podstawową VAT 23%?
Ilustracja przedstawia cztery warianty księgowania transakcji zakupu lamp sufitowych, każdy oznaczony literą od A do D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakup na fakturę z odroczonym terminem płatności powoduje powstanie zobowiązania wobec dostawcy (rozrachunki). VAT naliczony liczy się jako 23% z 3 500,00 zł, czyli 805,00 zł, a kwota brutto wynosi 4 305,00 zł. W dekretacji ujmuje się więc wartość netto zakupu, VAT naliczony oraz rozrachunki na kwotę brutto.

Pełne wyjaśnienie:

Faktura zakupu z odroczonym terminem płatności oznacza, że w momencie ujęcia dokumentu w księgach nie dochodzi jeszcze do zapłaty, lecz powstaje zobowiązanie wobec dostawcy (rozrachunki). Dlatego po stronie rozrachunków ujmuje się kwotę brutto z faktury.

Najpierw obliczamy podatek VAT naliczony:

  • wartość netto: 3 500,00 zł
  • stawka VAT: 23%
  • VAT naliczony: 3 500,00 zł × 23% = 805,00 zł
  • wartość brutto: 3 500,00 zł + 805,00 zł = 4 305,00 zł

Poprawny sens ekonomiczny zapisu jest taki, że:

  • na kontach kosztów/zapasów (tu opisanych jako "rozliczenie zakupu") ujmuje się netto, bo tyle wynosi wartość nabycia bez podatku,
  • na koncie podatku VAT ujmuje się VAT naliczony, bo jest to podatek podlegający rozliczeniu,
  • na koncie rozrachunków z dostawcą ujmuje się kwotę brutto, bo tyle wynosi zobowiązanie do zapłaty.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą być mylące? Jeśli gdzieś pojawia się kwota 3 500,00 zł jako rozrachunek, to ignoruje VAT i zaniża zobowiązanie. Jeśli rozrachunek wynosi 4 305,00 zł, ale brakuje wydzielenia 805,00 zł VAT, to zapis nie pokazuje podatku naliczonego. Z kolei ujęcie VAT jako należnego lub po niewłaściwej stronie oznacza pomylenie podatku z zakupów z podatkiem ze sprzedaży.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy netto + VAT = brutto oraz czy "odroczony termin płatności" logicznie prowadzi do rozrachunków (zobowiązania), a nie do zapisu rozliczającego od razu rachunek bankowy/kasę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
VAT obliczasz jako netto × 23%. Dla 3 500,00 zł: 3 500,00 × 0,23 = 805,00 zł. Kwota brutto to 3 500,00 + 805,00 = 4 305,00 zł. Na egzaminie warto zawsze sprawdzić, czy suma netto i VAT daje brutto.
Oznacza, że w dniu ujęcia faktury w ewidencji nie ma jeszcze zapłaty. Zamiast rozchodu gotówki/banku powstaje zobowiązanie wobec dostawcy, czyli zapis na kontach rozrachunków. Zapłata pojawi się dopiero w momencie przelewu lub wypłaty.
Zobowiązanie wobec dostawcy dotyczy kwoty, którą firma faktycznie ma zapłacić, czyli brutto. Netto i VAT rozdziela się na odpowiednie konta, ale dostawcy płaci się kwotę z faktury obejmującą także VAT. Dlatego rozrachunki zwykle odpowiadają wartości brutto.
VAT naliczony wynika z zakupów i jest wykazywany z faktur otrzymanych. VAT należny wynika ze sprzedaży i jest wykazywany na fakturach wystawionych. Typowy błąd to przenoszenie logiki sprzedaży na zakup. W zadaniu o zakupie prawie zawsze chodzi o VAT naliczony.
W praktyce szkolnej i egzaminacyjnej używa się konta rozrachunków z dostawcami (zobowiązania). "Kredyt kupiecki" to właśnie odroczenie płatności przez dostawcę, więc zapis dotyczy rozrachunków, a nie kasy/banku. Konkretny numer konta zależy od planu kont w zadaniu.
To zależy od celu zakupu w firmie. Jeśli lampy są przeznaczone do odsprzedaży, traktuje się je jak towar. Jeśli mają służyć firmie (np. do biura lub sklepu), mogą być ujęte jako wyposażenie albo składnik majątku. W testach często używa się ogólnego ujęcia typu "rozliczenie zakupu".
Najpierw policz wartości: netto, VAT i brutto. Potem upewnij się, że rozrachunek odpowiada brutto przy terminie płatności, a VAT jest wyodrębniony jako VAT naliczony. Jeśli widzisz rozrachunki na kwotę netto, to zwykle sygnał błędu (pominięto VAT).
Bo w treści jest wskazany odroczony termin płatności, czyli brak zapłaty w momencie zakupu. Konto bankowe/kasy pojawia się dopiero przy faktycznej płatności. Na etapie faktury powstaje zobowiązanie wobec dostawcy, więc właściwe są konta rozrachunkowe.
Najczęściej myli się VAT naliczony z należnym, wpisuje rozrachunki w kwocie netto zamiast brutto, albo w ogóle pomija VAT. Zdarza się też mechaniczne wpisywanie "kasa/bank" mimo informacji o terminie płatności. Pomaga zasada kontrolna: netto + VAT = brutto.
Ćwicz seriami: licz VAT, wyznacz brutto i wybieraj konto rozrachunków, gdy jest termin płatności. Ucz się rozpoznawać słowa-klucze: "zakup", "faktura", "termin płatności", "VAT 23%". Warto rozwiązać wiele krótkich przykładów, aż schemat stanie się automatyczny.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zakup na fakturę z odroczonym terminem płatności powoduje powstanie zobowiązania wobec dostawcy (rozrachunki)."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw rachunkowości (działy: zakup, rozrachunki, VAT)
  • Ćwiczenia z dekretacji dokumentów (faktury zakupu i sprzedaży) w układzie Wn/Ma
  • Materiały dydaktyczne o VAT: pojęcia VAT naliczony i należny oraz przykłady obliczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego