W materiałach sypkich (proszki, granulaty, mieszaniny) bardzo łatwo dochodzi do niejednorodności w obrębie jednego opakowania. Wynika to m.in. z:
- segregacji (różne uziarnienie i gęstość powodują rozwarstwianie podczas transportu i wibracji),
- zmienności wilgotności (inne warunki w warstwach bliżej ścian, dna lub pokrywy),
- osypywania frakcji drobnej lub przemieszczania się frakcji grubszej.
Dlatego prawidłowe pobieranie próbki z opakowania jednostkowego powinno obejmować kilka miejsc w przekroju opakowania oraz całą jego wysokość. Taki sposób zmniejsza ryzyko, że pobrany materiał będzie reprezentował jedynie lokalną strefę (np. tylko "środek", tylko "dno" albo tylko "powierzchnię").
Odpowiedź: "Próbki należy pobierać w kilku miejscach przekroju opakowania, z całej jego wysokości, za pomocą zgłębnika." jest poprawna, ponieważ zgłębnik jest narzędziem przeznaczonym do pobierania materiału z różnych głębokości i warstw, co wspiera reprezentatywność.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?
- "...w jednym, losowo wybranym miejscu w pobliżu środka..." – losowość jednego punktu nie kompensuje rozwarstwienia; pojedyncza próbka pierwotna jest obarczona dużym błędem.
- "...w jednym, losowo wybranym miejscu w pobliżu dna..." – dno często gromadzi drobniejszą frakcję lub materiał cięższy; wynik może być systematycznie zaniżony/zawyżony dla wybranych parametrów.
- "...w kilku miejscach..., z jego powierzchni..." – powierzchnia bywa zanieczyszczona, może mieć inną wilgotność i nie odzwierciedla warstw głębszych; dodatkowo użycie narzędzia niepozwalającego na przekrój z wysokości ogranicza jakość próbki.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: im większa podejrzewana niejednorodność materiału, tym więcej punktów poboru i większe "przeskanowanie" objętości opakowania.