KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 10.
W jakim silniku spalinowym stosowana jest tuleja pokazana na rysunku, jeżeli jego pełen cykl pracy przebiega przy jednym obrocie wału korbowego?
Ilustracja przedstawia tuleję stosowaną w silnikach spalinowych, szczególnie w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek "pełen cykl pracy przy jednym obrocie wału korbowego" wskazuje na silnik dwusuwowy (w czterosuwie cykl wymaga dwóch obrotów). Drugi człon odpowiedzi dotyczy rodzaju chłodzenia rozpoznawanego z cech tulei na rysunku; tu właściwe jest chłodzenie powietrzne.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie zawiera kluczową informację: pełen cykl pracy przebiega przy jednym obrocie wału korbowego. To jest charakterystyczne dla silnika dwusuwowego, ponieważ w dwusuwie poszczególne fazy (sprężanie, praca, wymiana ładunku) zachodzą w jednym obrocie wału. Dla porównania, w silniku czterosuwowym pełny cykl (ssanie, sprężanie, praca, wydech) przypada na dwa obroty wału korbowego.

Druga część odpowiedzi dotyczy rodzaju chłodzenia. W tego typu zadaniach rozróżnienie "chłodzenie powietrzne" vs "chłodzenie wodne" wynika zwykle z elementów konstrukcyjnych widocznych na rysunku tulei/cylindra. Silniki chłodzone powietrzem mają rozwiązania ułatwiające oddawanie ciepła bezpośrednio do otoczenia (np. zwiększenie powierzchni oddawania ciepła), natomiast w chłodzeniu wodnym kluczową rolę odgrywa obieg cieczy i przestrzeń/płaszcz dla chłodziwa.

  • Dwusuwowym z chłodzeniem powietrznym – poprawne, bo spełnia warunek jednego obrotu dla cyklu pracy (dwusuw), a wskazany na rysunku typ tulei odpowiada rozwiązaniu stosowanemu przy chłodzeniu powietrzem.
  • Czterosuwowym z chłodzeniem wodnym – błędne: czterosuw nie ma pełnego cyklu w jednym obrocie wału, a ponadto typ chłodzenia nie wynikałby z samego warunku cyklu.
  • Dwusuwowym z chłodzeniem wodnym – częściowo mylące: "dwusuw" pasuje do warunku cyklu, ale człon o chłodzeniu nie odpowiada cechom tulei z rysunku.
  • Czterosuwowym z chłodzeniem powietrznym – błędne: nawet jeśli chłodzenie mogłoby być powietrzne, to czterosuw wymaga dwóch obrotów wału na pełny cykl.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij typ cyklu po liczbie obrotów wału (1 obrót = dwusuw, 2 obroty = czterosuw), a dopiero potem analizuj chłodzenie na podstawie cech konstrukcyjnych elementu z rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że silnik realizuje cały cykl roboczy w czasie 360° obrotu wału korbowego, czyli w praktyce jest to cecha silnika dwusuwowego. W czterosuwie pełny cykl wymaga 720° (dwóch obrotów wału).
Najprościej po liczbie obrotów wału na jeden cykl: dwusuw = 1 obrót, czterosuw = 2 obroty. To reguła użyteczna w testach, gdy treść podaje informację o "jednym obrocie" albo "dwóch obrotach".
Bo cztery suwy tłoka (ssanie, sprężanie, praca, wydech) zajmują łącznie 720° obrotu wału. Na każdy suw przypada 180°, więc pełny cykl obejmuje dwa obroty wału korbowego.
W chłodzeniu powietrznym elementy silnika mają rozwiązania zwiększające oddawanie ciepła do otoczenia, a w obsłudze ważne jest utrzymanie drożności kanałów przepływu powietrza. W zadaniach rysunkowych rozpoznaje się to po typowych cechach konstrukcyjnych elementów cylindra/tulei.
Chłodzenie wodne wykorzystuje obieg cieczy: chłodnicę, pompę, termostat i kanały w bloku/głowicy. W praktyce kontroluje się poziom płynu, szczelność i temperaturę pracy. W zadaniach rozpoznaje się je po obecności przestrzeni przeznaczonej na ciecz chłodzącą.
Tak, choć zależy to od typu maszyny i zastosowania. Dwusuwy spotyka się częściej w lżejszych urządzeniach spalinowych, gdzie liczy się prostota i masa. W większych maszynach rolniczych dominują czterosuwy ze względu na trwałość i ekonomię pracy.
Najczęstszy błąd to pomylenie liczby obrotów wału na cykl: uczący się pamiętają "cztery suwy", ale nie łączą tego z 720°. Drugi błąd to wybór odpowiedzi po jednym słowie (np. "dwusuw"), bez sprawdzenia drugiego warunku (np. rodzaju chłodzenia).
Najpierw wykorzystaj informację tekstową (tu: liczba obrotów wału na cykl), potem analizuj rysunek pod kątem jednej cechy rozstrzygającej (np. rozwiązania związane z chłodzeniem). Nie zakładaj, że "w rolnictwie zwykle jest tak" – w teście liczą się warunki zadania.
Tuleja stanowi powierzchnię pracy tłoka i pierścieni, wpływa na szczelność komory spalania oraz odprowadzanie ciepła. W wielu konstrukcjach ułatwia naprawy, bo można wymienić zużytą tuleję zamiast całego bloku lub cylindra.
Ma znaczenie przy codziennej obsłudze i diagnostyce. Dla chłodzenia wodnego kluczowa jest kontrola płynu i szczelności układu, a dla powietrznego – czystość i drożność powierzchni oddających ciepło oraz osłon/kierownic powietrza. To wpływa na ryzyko przegrzania.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że warunek "pełen cykl pracy przy jednym obrocie wału korbowego" wskazuje na silnik dwusuwowy (w czterosuwie cykl wymaga dwóch obrotów).

Źródła:

  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", 2nd edition, McGraw-Hill Education, 2018 (rozdziały: cykle pracy silników tłokowych)
  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", 10th edition, Wiley, 2018 (działy: silniki spalinowe, układy chłodzenia)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (dwusuw/czterosuw, chłodzenie)
  • Instrukcje obsługi i napraw (DTR) maszyn rolniczych używanych w pracowni szkolnej
  • Tablice i schematy budowy silnika: cylinder, tuleja, płaszcz wodny, żebra chłodzące

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego