KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 10.
W jakim silniku uzwojenia połączone są w sposób przedstawiony na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z egzaminem zawodowym dla kwalifikacji elektryka (EE5).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie uzwojeń typowe dla silnika klatkowego jednofazowego obejmuje uzwojenie główne oraz uzwojenie pomocnicze służące do wytworzenia momentu rozruchowego (często z elementem fazującym). Silnik uniwersalny ma komutator i inne połączenia, dwubiegowy dotyczy zmiany liczby biegunów, a pierścieniowy ma uzwojony wirnik z pierścieniami.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku klatkowym jednofazowym (asynchronicznym) stojan ma zwykle dwa uzwojenia: główne (robocze) oraz pomocnicze (rozruchowe/pracy). Ich sposób połączenia na schemacie jest charakterystyczny: uzwojenie pomocnicze pracuje tak, aby ułatwić rozruch i wytworzyć przesunięcie fazowe względem uzwojenia głównego. Dzięki temu silnik może samodzielnie wystartować pod obciążeniem.

Odpowiedź "Klatkowym jednofazowym." jest właściwa, ponieważ rysunek przedstawia układ połączeń kojarzony z obecnością uzwojenia głównego i pomocniczego typowych dla jednofazowego silnika indukcyjnego z wirnikiem klatkowym.

  • "Uniwersalnym." – silnik uniwersalny to silnik komutatorowy (szczotkowy), a jego schemat połączeń obejmuje elementy charakterystyczne dla twornika i wzbudzenia oraz komutator. Taki układ różni się od klasycznych połączeń uzwojeń stojana silnika asynchronicznego jednofazowego.
  • "Dwubiegowym." – określenie "dwubiegowy" dotyczy silników o dwóch prędkościach (zwykle realizowanych zmianą liczby biegunów lub specjalnym przełączaniem uzwojeń). Sam fakt istnienia kilku uzwojeń nie przesądza o dwubiegowości; decyduje konkretny układ przełączeń i przeznaczenie uzwojeń.
  • "Asynchronicznym pierścieniowym." – silnik pierścieniowy ma uzwojony wirnik oraz pierścienie ślizgowe umożliwiające dołączenie rezystancji w obwodzie wirnika. Tego typu cechy zwykle znajdują odzwierciedlenie w innym schemacie połączeń niż dla wirnika klatkowego.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznając typ silnika po schemacie, szukaj informacji, czy układ dotyczy tylko stojana (uzwojenia główne/pomocnicze), czy pokazuje elementy wirnika (pierścienie/komutator). To zwykle najszybciej eliminuje błędne typy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik klatkowy ma wirnik w postaci "klatki" z prętów przewodzących połączonych na końcach pierścieniami. Nie ma wyprowadzeń wirnika na zewnątrz (brak pierścieni ślizgowych), dlatego jest prosty, trwały i często spotykany w praktyce.
Najczęściej widać uzwojenie główne oraz uzwojenie pomocnicze, które służy do rozruchu lub pracy. Schemat sugeruje układ tworzący przesunięcie fazowe (np. inne połączenie/element w obwodzie uzwojenia pomocniczego), co jest typowe dla jednofazowych silników indukcyjnych.
Pole magnetyczne z samego jednego uzwojenia jednofazowego nie daje wystarczającego momentu rozruchowego. Uzwojenie pomocnicze pozwala uzyskać efekt podobny do pola wirującego (przez przesunięcie fazowe), dzięki czemu silnik może ruszyć i osiągnąć prędkość roboczą.
Silnik pierścieniowy ma uzwojony wirnik i pierścienie ślizgowe, przez które można dołączać elementy zewnętrzne (np. rezystancje) w celu poprawy rozruchu lub regulacji. Silnik klatkowy nie ma takich wyprowadzeń wirnika i ma prostszą, bardziej odporną konstrukcję.
Nie. Silnik uniwersalny jest komutatorowy (szczotkowy) i może pracować na prądzie stałym oraz przemiennym. Silnik jednofazowy asynchroniczny jest indukcyjny (bez komutatora) i do rozruchu wykorzystuje układ uzwojeń stojana (główne/pomocnicze).
Najczęściej myli się: (1) uzwojenie pomocnicze z "drugim biegiem", (2) silnik klatkowy z pierścieniowym, bo oba są asynchroniczne, oraz (3) silnik uniwersalny z indukcyjnym, jeśli nie zwróci się uwagi na elementy komutatorowe.
Silniki dwubiegowe stosuje się tam, gdzie potrzebne są dwie prędkości pracy (np. wentylatory, niektóre napędy maszyn). Kluczowa jest możliwość przełączania uzwojeń w celu zmiany liczby biegunów, a nie samo istnienie dwóch uzwojeń jak w typowym silniku jednofazowym.
Sugerować to może obecność oddzielnego uzwojenia pomocniczego oraz elementu, który zmienia warunki w jego obwodzie (np. układ fazujący lub element odłączany po rozruchu). W zadaniach testowych takie cechy odróżniają jednofazowy silnik indukcyjny od innych typów.
Pytanie wymaga identyfikacji typu silnika na podstawie sposobu połączenia uzwojeń, a to jest informacja "ukryta" w rysunku. Bez analizy połączeń łatwo wybrać odpowiedź na podstawie skojarzeń, co zwiększa ryzyko pomyłki na egzaminie.
Skuteczne jest porównywanie schematów: jednofazowy (główne/pomocnicze), trójfazowy (gwiazda/trójkąt), pierścieniowy (wyprowadzenia wirnika), uniwersalny (komutator). Warto robić krótkie serie zadań "rozpoznaj typ z rysunku" i sprawdzać cechy wyróżniające.
info

Około 35% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Połączenie uzwojeń typowe dla silnika klatkowego jednofazowego obejmuje uzwojenie główne oraz uzwojenie pomocnicze służące do wytworzenia momentu rozruchowego (często z elementem fazującym)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_jednofazowy - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_uniwersalny - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Notatki/rozdziały o silnikach asynchronicznych jednofazowych: uzwojenie główne i pomocnicze, metody rozruchu
  • Schematy połączeń silników: porównanie jednofazowy klatkowy vs pierścieniowy vs uniwersalny
  • Zadania treningowe z rozpoznawania silników po schematach i tabliczkach znamionowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego