W kompleksometrii EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy w formie zjonizowanej) działa jako ligand chelatujący, który wiąże jon metalu w jednym "pakiecie" koordynacyjnym. Dla wielu kationów metali, w tym dla jonów cynku Zn2+, typowy kompleks ma stosunek molowy 1:1: jeden jon metalu jest kompleksowany przez jedną cząsteczkę/anion EDTA.
Dlatego poprawny zapis stechiometrii to 1 : 1 (EDTA : Zn2+). W zastosowaniach analitycznych jest to kluczowe, bo bezpośrednio przekłada się na obliczenia: liczba moli EDTA zużyta do punktu końcowego miareczkowania odpowiada liczbie moli jonów Zn2+ w próbce (przy założeniu, że reakcja kompleksowania przebiega ilościowo w danych warunkach).
Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?
- Odpowiedź "1 : 2" wynika często z błędnego "dopasowywania" ładunków (Zn2+) do liczby ligandów. W kompleksowaniu EDTA nie wyznacza się stechiometrii przez proste równoważenie ładunków.
- Odpowiedzi "1 : 3" oraz "1 : 4" mogą wynikać z mylenia pojęcia wielodentatyczności (wielu atomów donorowych w EDTA) z liczbą jonów metalu. To, że EDTA ma kilka miejsc wiązania, nie oznacza, że wiąże naraz kilka jonów Zn2+ w stałej stechiometrii 1:n.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy typowej reakcji EDTA z jonami metalu w miareczkowaniu kompleksometrycznym, domyślną stechiometrią jest 1:1. Osobno rozważa się wpływ pH, form protonowanych EDTA oraz stałe trwałości – one wpływają na warunki oznaczania, ale nie zmieniają podstawowej proporcji molowej kompleksu w takim ujęciu.
